De familienaam Bertels wordt doorgaans beschouwd als een patroniem, maar over de precieze herkomst bestaan twee mogelijke verklaringen.
Volgens een eerste hypothese is de naam afgeleid van een verkorte of verbasterde vorm van de apostelnaam Bartholomeus. In de middeleeuwen kwamen verkortingen als Bartel en Bertel voor, waaruit via een genitief- of bezitsvorm de familienaam Bertels kan zijn ontstaan, met de betekenis “(zoon) van Bartel”.
Een alternatieve verklaring ziet de oorsprong in Germaanse voornamen zoals Bertold of Berthold. Deze namen zijn samengesteld uit de elementen berht (“schitterend, beroemd”) en wald (“heersen, macht”). Ook hier kan Bertels zijn gevormd als patroniem, afgeleid van een roepnaam als Bertel. Welke herkomst in een concreet geval van toepassing is, hangt af van regionale verspreiding en historische naamvermeldingen.
Verwante achternamen Bartels(e), Bartel, Bartl(e), Barthel(s), Bertels(en), Bertelson, Bert(h)el, Berthels(en), Bortel(s)
Beroemde naamdragers Kees Bertels, Nederlands filosoof Eddy Bertels, Belgisch voetballer Jef Bertels, Belgisch schilder Tiny Bertels, Belgisch actrice en zangeres Mira Bertels, Belgisch zangeres Nick Bertels, Belgisch moordenaar Johannes Bertelius (Jean Bertels), abt van Echternach en geschiedenisschrijver Albert Bertelsen, Deens kunstschilder Pia Bertelsen, Deens kunstenares Kurt Bertels, Belgische saxofonist Nico Bertels, Belgisch maritiem ingenieur en ondernemer
Categorie:Nederlandse of Vlaamse achternaam