Limburg a.d. Lahn is een gemeente in de Duitse deelstaat Hessen. Het is de Kreisstadt van de Landkreis Limburg-Weilburg. De stad telde op de peildatum van de meest recente statistiek (eind 2024: 35.938) inwoners.

Geografie en infrastructuur

Limburg a.d. Lahn heeft een oppervlakte van 45,15 km² en ligt naast de grens tussen Hessen en Rijnland-Palts, ongeveer 30 km ten oosten van Koblenz. Door Limburg vloeit de Lahn. Het dal van deze rivier is hier vrij breed, en op circa 120 meter boven de zeespiegel is dit van oorsprong een vruchtbaar, met een lössbodem bedekt landbouwgebied, het Limburger Becken (zie kaart). Ten zuiden van de stad ligt het middelgebergte Taunus.

Limburg an der Lahn is een belangrijk regionaal verkeersknooppunt. De stad ligt aan verscheidene spoorlijnen, zie: Station Limburg (Lahn) ; Station Limburg Süd.

Van de hoofdverkeerswegen is de Autobahn A 3, met afritten 42 en 43, de belangrijkste. Verder lopen o.a. de Bundesstraße 8, de Bundesstraße 54 en de Bundesstraße 417 door de gemeente. Zie ook bovenstaand kaartje.

Woonkernen binnen de gemeente thumb|left|De stadsdelen binnen de gemeente Limburg

Nr. Wapen Stadsdeel Inw.31-12-2024 Oppervl. in [km²] 1 30px|centre Limburg (Kernstadt) 20.386 8,78 2 30px|centre Lindenholzhausen 3.431 8,30 3 30px|centre Linter 3.146 3,38 4 30px|centre Eschhofen 3.119 5,67 5 30px|centre Staffel 2.914 5,29 6 niet downloadbaar, copyright Offheim 2.729 5,58 7 30px|centre Dietkirchen 1.784 3,10 8 30px|centre Ahlbach 1.264 5,04 Aantal inwoners, oppervlakte: Deze cijfers zijn door de Duitse Wikipedia aan de website van de gemeente Limburg a.d. Lahn ontleend.

Economie Ten westen van het station stond 1872 de Blechwarenfabrik Limburg GmbH, die o.a. metalen verf- en olieblikken produceert, en waar in 2021 300 mensen werkten. Het bedrijf is omstreeks 2022 verhuisd naar het noordoosten van de gemeente.

Ten noordoosten van de stad, niet ver van de kruising tussen de A 3 en de B54, liggen enige bedrijventerreinen, hoofdzakelijk voor lokaal en regionaal midden- en kleinbedrijf. Een groter bedrijf, dat hier met zijn hoofdkantoor en distributiecentrum gevestigd is, gevestigd is, heet Genius. Het verkoopt wereldwijd via telemarketing keukenartikelen, zoals opbergbakjes en eiersnijders. Verder zetelt er een filiaal van een firma uit Rahden, die metalen rioolbuizen, afsluiters daarvoor, e.d. produceert.

Een zeer uitgestrekt industrieterrein aan weerszijden van de talrijke rangeersporen rondom het station is ten dele in gebruik bij bouwmarkten, aannemersbedrijven enzovoort. Een ander deel heeft in de periode vanaf circa 2020 plaats gemaakt voor een zogenaamd fun-park met een overdekt speelgebouw voor kinderen, een klimhal, horecagelegenheden en winkels.

Geschiedenis

De naam Limburg is waarschijnlijk Oud-Keltisch of Oud-Germaans, en is van een Linda genaamde beek afgeleid. Deze beek bestaat niet meer. Er bestaat géén etymologisch verband met de naam Limburg/Limbourg, die betrekking heeft op delen van België en Nederland.

Ten oosten van de huidige stad ligt de heuvel Greifenberg, die in de Jonge Steentijd reeds werd bewoond (o.a. door dragers van de Michelsbergcultuur), en waar rond het begin van de jaartelling Romeinse legerkampen zijn ontdekt, toen daar vóór de aanleg van nieuwe wegen archeologisch onderzoek werd verricht. Een andere heuveltop in het huidige centrum van Limburg-stad werd met zekerheid omstreeks 500 v.Chr. reeds door Kelten gebruikt. Ten tijde van Karel de Grote ontstond hier een burcht, waar de adellijke of kerkelijke heren resideerden, die ook het gezag over Limburg en omgeving uitoefenden. Dat bleef zo tot 1866.

Vanaf de 12e eeuw groeide Limburg rondom een houten, later stenen brug over de Lahn, die deel uitmaakte van een belangrijke handelsroute. De inwoners van Limburg hadden het recht, voor het passeren van deze brug tol te heffen. Eeuwenlang was deze tol de kurk, waar de economie van Limburg an der Lahn op dreef. In 1289 en 1342 vonden in Limburg an der Lahn grote stadsbranden plaats.

Vanaf 1866 lag Limburg in Pruisen. Het kasteel verloor zijn betekenis als vorstelijke, dan wel bisschoppelijke residentie.

In de eerste zes jaren na de Eerste Wereldoorlog lag Limburg nu eens net buiten, en dan weer binnen de Vrijstaat Flessenhals respectievelijk de Franse bezettingszone.

In de nazi-tijd werden de Joden van Limburg vanaf de brandstichting in hun grote, oude synagoge, tijdens de beruchte Kristallnacht in november 1938, slachtoffer van de verschrikkingen van de Holocaust.

In april 1945, tegen het eind van de Tweede Wereldoorlog, werd de stad door geallieerde vliegtuigen gebombardeerd. Daarbij vielen tientallen doden. De bombardementen waren gericht tegen het spoorwegnet in en om Limburg.

In Limburg is de zetel van het Bisdom Limburg.

Na 1990 ontstond een nieuwe Joodse gemeente, bestaande uit geëmigreerde Joden uit o.a. Rusland en Oekraïne. Zij beschikken ook weer over een nieuw gebouwde synagoge, met fraaie gebrandschilderde ramen. In de stad staan verscheidene moskeeën; het aantal kleine, etnisch verschillende, islamitische gemeenschappen is relatief groot.

Bestuursgeschiedenis in een jaartallentabel

910: Frankische Rijk, Lahngouw vóór 1803: Heilige Roomse Rijk (HRR), Prinsbisdom Trier, Unteres Erzstift, Amt Limburg vanaf 1803: HRR, Vorstendom Nassau-Weilburg (Ingevolge de Reichsdeputationshauptschluss), Amt Limburg vanaf 1806: Hertogdom Nassau, (ingevolge de Rijnbond-akte), Amt Limburg vanaf 1849: Hertogdom Nassau, Kreisamt Limburg vanaf 1854: Hertogdom Nassau, Amt Limburg vanaf 1867: Koninkrijk Pruisen, (ingevolge de Duitse Oorlog). vanaf 1871: Duitse Keizerrijk, Koninkrijk Pruisen, Provincie Hessen-Nassau, Regierungsbezirk Wiesbaden, Unterlahnkreis vanaf 1886: Duitse Keizerrijk, Koninkrijk Pruisen, Provincie Hessen-Nassau, Regierungsbezirk Wiesbaden, Kreis Limburg vanaf 1918: Republiek van Weimar, Vrijstaat Pruisen, Provincie Hessen-Nassau, Regierungsbezirk Wiesbaden, Kreis Limburg vanaf 1933: Nazi-Duitsland, Vrijstaat Pruisen, Provincie Hessen-Nassau, Regierungsbezirk Wiesbaden, Kreis Limburg vanaf 1944: Nazi-Duitsland, Vrijstaat Pruisen, Provincie Nassau, Kreis Limburg vanaf 1945: Amerikaanse bezettingszone, Hessen, Regierungsbezirk Wiesbaden, Landkreis Limburg vanaf 1949: Bondsrepubliek Duitsland, Hessen, Regierungsbezirk Wiesbaden, Landkreis Limburg vanaf 1968: Bondsrepubliek Duitsland, Hessen, Regierungsbezirk Darmstadt, Landkreis Limburg vanaf 1990: Duitsland, deelstaat Hessen.

Bezienswaardigheden De op een uit kalksteen bestaande heuveltop staande rooms-katholieke dom van Limburg, die in 1235 gewijd werd, is een gaaf voorbeeld van laat-romaanse bouw, hoewel ook al enige vroeg-gotische elementen zichtbaar zijn.

Tegen de Dom aan, op dezelfde heuvel, staat de Burg, oorspronkelijk een middeleeuwse burcht, vanaf de 16e eeuw een woonkasteel. In 1929 werd het kasteel door brand zwaar beschadigd; delen van het complex zijn dan ook 20e-eeuwse reconstructies. Het kasteel is ten dele als stadsarchief van de gemeente, ten dele als kantoorpand in gebruik bij de Rooms-Katholieke Kerk.

De gehele oude binnenstad is vanwege de vele historische gebouwen en schilderachtige vakwerkhuizen zeer bezienswaardig.

Afbeeldingen In de stad zelf

In de dorpen rondom de stad

Belangrijke personen in relatie tot de gemeente Geboren in Limburg an der Lahn Christoph Prégardien (1956), zanger in o.a. opera's en oratoria (tenor), later dirigent en professor aan een conservatorium Stefan Saliger (1967), Duits hockeyer Overigen Hildegard Schirmacher (geboren op 31 augustus 1924 als Ernst Schirmacher in Stuttgart; in 1997 van de mannelijke naar de vrouwelijke gender overgestapt; overleden op 7 maart 2015 in Limburg an der Lahn), architect(e) en historicus/-ca. Schirmacher betekende vanaf 1967 veel voor de historische stadsontwikkeling, de stadssanering en de monumentenzorg in Limburg an der Lahn. Naar haar is een plein in het stadscentrum genoemd.