Villa Brakkesteyn of Huize Brakkesteyn is een voormalige woonvilla aan de Driehuizerweg in het zuidoosten van de Nederlandse stad Nijmegen. Het pand staat aan de zuidwestelijke rand van het park Brakkenstein, dat zelf onderdeel is van de wijk Heijendaal.
Het tweede deel van de naam wordt ook geschreven als Brakkesteyn, Brakkestein of Brakkenstein.
Het gebouw dateert uit 1865 en is in neoclassistische stijl opgetrokken. Het pand is tegenwoordig aangewezen als rijksmonument met nummer 522927. Sinds 2018 wordt het complex van de villa, het koetshuis en het omliggende terrein geëxploiteerd als evenementenlocatie, onder de naam Landgoed Brakkesteyn.
Geschiedenis Op de plek waar de villa is gebouwd stond in de eeuwen daarvoor een ouder landhuis. Begin 19e eeuw werd het landgoed Brakkenstein door de familie Rappard verkocht aan Johannes Quack. Via overerving in deze familie kwam het landgoed in 1863 in bezit van Johan Burchard Adolf Tulleken. Hij liet het oude landhuis afbreken en de huidige villa ervoor in de plaats neerzetten.Driehuizerweg 285: Park Brakkenstein, noviomagus.nl Tulleken liet ook een kleine kapel en een stal met koetshuis naast de villa bouwen. Wie de aannemer was is niet bekend, noch wie de villa heeft ontworpen.
In 1915 kocht Victor Jurgens (1881-1932) het hele landgoed inclusief de villa over van de baron van Hövell tot Westerflier, waarna hijzelf en later zijn neef Anton (1871-1953) hier bij elkaar bijna 40 jaar lang zouden wonen. Een jaar later liet Victor Jurgens vlak naast de villa een U-vormige manege bijbouwen, met in het midden een ronde poort en een eigen torentje. Het ontwerp was van A. Jacot. De melkerij van Oud Bussem (ontworpen door Karel de Bazel) heeft vermoedelijk voor Jacot als voorbeeld gediend voor de manege, evenals de stallen van Cavenham Hall in het Engelse Suffolk.
In 1921 was Victor Jurgens inmiddels verhuisd naar Goch. Neef Anton Jurgens en diens vrouw Co Reijmer verhuisden vanuit Renkum naar Brakkenstein en betrokken de villa. Over hun leven aldaar zijn weinig details bekend. Ze hadden geen kinderen.
In 1928 zijn het kapelletje en de stal omgevormd tot speelhuisjes voor kinderen, en voorzien van speciale schelpvormige bekleding. In deze tijd waren er ook plannen om de villa sterk uit te breiden, waarschijnlijk omdat Victor Jurgens toen van plan was om er samen met zijn gezin op korte termijn opnieuw zijn intrek te nemen. Er zou onder meer een extra aanbouw aan de voorzijde komen. Ook was er een bouwvleugel aan de linker westzijde voorzien waar een salon van tien bij acht meter moest komen, en een wat kleinere uitbouw aan de rechterzijde voor onder meer het personeel, de garderobe en een extra keuken. De geschatte bouwkosten bedroegen ongeveer 40.00 gulden. Architectenbureau Schaap uit Arnhem maakte hiervoor een ontwerp, waarvoor in augustus van dat jaar een bouwaanvraag werd ingediend. Het college van burgemeester en wethouders gaf op 28 september inderdaad de bouwvergunning af. Op de valreep gingen al deze bouwplannen echter toch niet door, aanvankelijk omdat Victors broer Emile, die de leiding had over veel fabrieken van de familie Jurgens, onverwacht overleed. Victor moest hierna een aantal taken van zijn overleden broer overnemen, wat alle prioriteit had. Op 10 december 1930 werd er opnieuw een bouwvergunning voor het uitbreiden van de villa in Brakkenstein aangevraagd, waarvan de kosten werden geschat op het aanzienlijk hogere bedrag van 80.000 gulden (onder meer vanwege inflatie; de economische crisis was net uitgebroken). Op 13 januari 1931 verleende de gemeente Nijmegen opnieuw een bouwvergunning. Maar ook door deze bouwplannen ging al snel weer een streep, toen Victor Jurgens' gezondheid sterk verslechterde. Hij overleed anderhalf jaar later.
Nieuwe bestemmingen vanaf 1940 In de zomer van 1940 bood de makelaar van Victor Jurgens' erfgenamen de villa aan het toenmalige Canisiusziekenhuis aan, zodat ze er een extra dependance van konden maken. Vanwege de onzekere economische situatie van dat moment (de Tweede Wereldoorlog was net uitgebroken) wilde het ziekenhuis het pand op dat moment enkel huren. In het najaar van 1941 werd het huurcontract uiteindelijk getekend. In november van dat jaar diende Victor Jurgens' weduwe bij de gemeente een bouwaanvraag in voor enkele kleine aanpassingen en uitbreidingen aan de villa en het bijbehorende Schelpenhuis. De villa had toen al ongeveer vijf jaar geen vaste bewoning meer. Het ziekenhuis betaalde jaarlijks 1500 gulden voor het huren van de villa, het Schelpenhuis en 3,5 hectare van het park.
In de villa werd vanaf dat moment een kliniek voor neurologie en psychiatrische aandoeningen ondergebracht, als onderafdeling van het Canisiusziekenhuis. Met name Sjef Prick droeg veel bij aan het tot stand komen van deze kliniek, die tot 1966 op deze plek gevestigd zou blijven. Het gebouw werd ingericht voor ongeveer 40 patiënten. Van de vrouwelijke verpleegkundigen woonde alleen de hoofdzuster in het Schelpenhuis, de andere zusters waren in de buurt gehuisvest.Historie, CWZ
Paardensport en extra manege In 1936 waren Anton en Co Jurgens verhuisd naar de villa Berkenheuvel aan de Torenweg, die ze zes jaar daarvoor hadden aangekocht. In 1941 verhuurde de familie Jurgens het nu ongebruikte stalgebouw samen met het naastliggende stuk weide vanaf de d'Almarasweg aan Jacob Rijks, wiens eigen manege aan de Sterreschansweg kort daarvoor door de Duitsers was geconfisqueerd. Vanaf dat moment werd er op het terrein veel aan paardensport gedaan. Op het weidegebied zijn later ook tennisvelden aangelegd. Een deel van het stalgebouw werd door de kliniekmedewerkers gebruikt als garage.
Vanaf 1951 gaf Rijks een deel van de manege en de rest van het terrein in onderhuur aan L. Hendriksen. De twee kregen echter al snel onenigheid over het gebruik en de precieze onderlinge verdeling. In juli 1952 sloot de gemeente Nijmegen met beiden afzonderlijk een nieuw huurcontract, waarbij Rijks het linkerdeel van de stal en de tuigagekamer toegewezen kreeg en Hendriksen de rest. Ook hierna bleef de onenigheid echter voortduren, totdat D.Bergshoeff in 1964 het huurcontract overnam van Rijks. Uiteindelijk is het hele stalgebouw in 2010 door de gemeente Nijmegen verkocht aan Humphrey's Beheer B.V.
Aanvankelijk wilde de gemeente Nijmegen geen geld uittrekken voor een overdekte manege bij Villa Brakkenstein. In 1962 kwam er alsnog zo'n manege op een stuk grondgebied van de Stichting Paardensportcentrum Brakkenstein, nadat hiervoor de Stichting De Nijmeegse Manege was opgericht. De Stichting Paardensportcentrum Brakkenstein was bereid een deel van hun grond hiervoor af te staan, op voorwaarde dat hun eigen leden de nieuwe manege ook mochten gebruiken.
Van kliniek tot evenementenlocatie Na de sluiting van de kliniek in 1966 kreeg het pand vanaf het einde van de jaren zestig een horecabestemming. Het landhuis werd ongeveer vijftig jaar lang geëxploiteerd door de familie Adriaanse, eerst onder de naam "Chalet Brakkesteyn" en later als restaurant "Beau".
Het stalgebouw brandde op 9 juli 1976 gedeeltelijk af als gevolg van een blikseminslag, waarbij ook twee paarden omkwamen.
Op 1 september 2018 nam The Attention Group, onder leiding van Kees Aalbers, de exploitatie over.
Huidige functie De noordelijke aanbouw is in 1992 omgebouwd tot een nieuw woonhuis, inclusief een eigen keuken en bijkeuken. De serre aan de noordoostzijde is er toen ook bij gebouwd.
Het landhuis en het voormalige stalgebouw, dat nu Koetshuis wordt genoemd, worden als onderdeel van de evenementenlocatie gebruikt voor allerhande bijeenkomsten. Het park rondom het landhuis en koetshuis is openbaar toegankelijk; het landhuis en koetshuis zelf zijn niet vrij te bezichtigen.
Architectuur Het pand heeft een rechthoekig grondplan, twee bouwlagen en een zolderverdieping. Het gebouw is wit gepleisterd.
Het dak is bekleed met Oegstgeester dakpannen en is plat van vorm. Het heeft omlopende dakschilden die zijn voorzien van tweeruits dakramen. In het midden van het voorschild bevindt zich een dakkapel, die is voorzien van een stolpraam en voluutvormige zijborden. Deze dakkapel wordt bekroond door een fronton.Brakkesteyn, Nijmegen, monumenten.nl
Monumenten Naast de voormalige villa zelf zijn ook de bijbehorende dressuurstal, de tuinmanswoning, het "Schelpenhuis", de waterput en het toegangshek elk op zich rijksmonumenten. Het landgoed als geheel heeft het eigen rijksmonumentnummer 522926.
Categorie:Rijksmonument in Nijmegen Categorie:Geschiedenis van Nijmegen Heijendaal Categorie:Park Brakkenstein Categorie:Neoclassicistisch bouwwerk