Dwerggekko's (Lygodactylus) zijn een geslacht van hagedissen dat behoort tot de gekko's (Gekkota) en de familie Gekkonidae.
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door John Edward Gray in 1864. Er zijn 100 soorten, inclusief drie soorten die pas in 2020 voor het eerst werden beschreven. De hagedissen werden eerder aan andere geslachten toegekend, zoals Scalabotes en Microscalabotes.
De geslachtsnaam Lygodactylus betekent vrij vertaald 'twijg-teen'.
Verspreiding en habitat De gekko's komen voor in delen van Afrika en Zuid-Amerika en leven in de landen Angola, Benin, Bolivia, Botswana, Brazilië, Burkina Faso, Burundi, Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Kinshasa, Equatoriaal-Guinea, Eritrea, Ethiopië, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Guinee-Bissau, Ivoorkust, Kameroen, Kenia, Liberia, Madagaskar, Malawi, Mali, Mozambique, Namibië, Nigeria, Oeganda, Paraguay, Rwanda, Senegal, Sierra Leone, Soedan, Somalië, Swaziland, Tanzania, Togo, Zambia, Zimbabwe en Zuid-Afrika. De habitat bestaat uit droge savannen, vochtige tropische en subtropische bossen, zowel in laaglanden als in bergstreken, rotsige omgevingen, tropische en subtropische droge bossen, graslanden en scrublands. Ook in door de mens aangepaste streken zoals landelijke tuinen en stedelijke gebieden kunnen de dieren worden aangetroffen.
Beschermingsstatus Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan 63 soorten een beschermingsstatus toegewezen. Van de soorten worden er 37 beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC), acht als 'onzeker' (Data Deficient of DD), vier als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU), acht als 'gevoelig' (Near Threatened of NT) en drie als 'bedreigd' (Endangered of EN). Drie soorten ten slotte staan te boek als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur VerspreidingsgebiedLygodactylus andavambatoVences, Herrmann, Multzsch, Gippner, Razafimanafo, Ny Ando Rahagalala, Sandratra Rakotomanga, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Glaw & Miralles, 2025Madagaskar Lygodactylus angolensis Bocage, 1896 Angola, Zimbabwe, Tanzania, Kenia, Zuid-Afrika, Congo-Kinshasa, Mozambique, Namibië, mogelijk in Botswana Lygodactylus angularis Günther, 1893 Tanzania, Kenia, Zimbabwe, Malawi, Mozambique, Zambia, Congo-KinshasaLygodactylus anjajavyVences, Herrmann, Multzsch, Gippner, Razafimanafo, Ny Ando Rahagalala, Sandratra Rakotomanga, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Glaw & Miralles, 2025MadagaskarLygodactylus arneiVences, Herrmann, Multzsch, Gippner, Razafimanafo, Ny Ando Rahagalala, Sandratra Rakotomanga, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Glaw & Miralles, 2025Madagaskar Lygodactylus arnoulti Pasteur, 1965 Madagaskar Lygodactylus baptistai Marques, Ceríaco, Buehler, Bandeira, Janota & Bauer, 2020 Angola Lygodactylus bernardi FitzSimons, 1958 Zimbabwe Lygodactylus bivittis Peters, 1883 Madagaskar Lygodactylus blancae Pasteur, 1995 Madagaskar Lygodactylus blanci Pasteur, 1967 Madagaskar Lygodactylus bonsi Pasteur, 1962 Malawi Lygodactylus bradfieldi Hewitt, 1932 Zuid-Afrika, Zimbabwe, Botswana, Angola, Namibië Lygodactylus broadleyi Pasteur, 1995 Kenia, Tanzania Lygodactylus capensis Smith, 1849 Kenia, Zuid-Afrika, Swaziland, Congo-Kinshasa, Zambia, Angola, Namibië, Mozambique, Tanzania Lygodactylus chobiensis FitzSimons, 1932 Namibië, Angola, Botswana, Mozambique, Zimbabwe, Zambia, Malawi Lygodactylus conradti Matschie, 1892 Tanzania Lygodactylus conraui Tornier, 1902 Kameroen, Equatoriaal-Guinea, Ivoorkust, Ghana, Togo, Benin, Gabon, Liberia, Sierra Leone Lygodactylus decaryi Angel, 1930 MadagaskarLygodactylus delicatusPasteur, 1962Sao Tomé en Principe (Principe) Lygodactylus depressus Schmidt, 1919 Congo-Brazzaville, Congo-Kinshasa, Centraal-Afrikaanse Republiek, KameroenLygodactylus dysmicus(Perret, 1963)Kameroen Lygodactylus expectatus Pasteur & Blanc, 1967 Madagaskar Lygodactylus fischeri Boulenger, 1890 Nigeria, Kameroen, Gabon, Equatoriaal-Guinea, mogelijk in Sierra Leone, Congo-BrazzavilleLygodactylus fritziVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022MadagaskarLygodactylus gambleiLobón-Rovira, Bauer, Vaz-Pinto, Trape, Conradie, Kusamba, Júlio, Cael, Stanley, Hughes, Behangana, Masudi, Pauwels & Greenbaum, 2023Congo-Kinshasa Lygodactylus grandisonae Pasteur, 1962 Kenia, Ethiopië Lygodactylus graniticolus Jacobsen, 1992 Zuid-Afrika Lygodactylus gravis Pasteur, 1965 Tanzania Lygodactylus grotei Sternfeld, 1911 Tanzania, Mozambique Lygodactylus guibei Pasteur, 1965 Madagaskar Lygodactylus gutturalis Bocage, 1873 Senegal, Soedan, Zuid-Soedan, Tanzania, Guinee-Bissau, Somalië, Ethiopië, Kenia, Nigeria, Benin, Congo-Kinshasa, Gambia, Ghana, Centraal-Afrikaanse Republiek, Kameroen, TogoLygodactylus hapeiVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022MadagaskarLygodactylus heeneniDe Witte, 1933Congo-Kinshasa, Malawi, ZambiaLygodactylus herilalaiVences, Multzsch, Zebe, Gippner, Andreone, Crottini, Glaw, Köhler, Rakotomanga, Rasamison & Raselimanana, 2024Madagaskar Lygodactylus heterurus Boettger, 1913 MadagaskarLygodactylus hodikazoVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022Madagaskar Lygodactylus incognitus Jacobsen, 1992 Zuid-Afrika Lygodactylus inexpectatus Pasteur, 1965 Tanzania Lygodactylus insularis Boettger, 1913 Juan de Nova Lygodactylus intermedius Pasteur, 1995 MadagaskarLygodactylus karamojaLobón-Rovira, Bauer, Vaz-Pinto, Trape, Conradie, Kusamba, Júlio, Cael, Stanley, Hughes, Behangana, Masudi, Pauwels & Greenbaum, 2023Oeganda Lygodactylus keniensis Parker, 1936 Kenia, Somalië, Ethiopië, Oeganda, Zuid-SoedanLygodactylus kiberaLobón-Rovira, Bauer, Vaz-Pinto, Trape, Conradie, Kusamba, Júlio, Cael, Stanley, Hughes, Behangana, Masudi, Pauwels & Greenbaum, 2023Burundi Lygodactylus kimhowelli Pasteur, 1995 Tanzania Lygodactylus klemmeri Pasteur, 1965 Madagaskar Lygodactylus klugei Smith, Martin & Swain, 1977 Brazilië Lygodactylus laterimaculatus Pasteur, 1964 Kenia Lygodactylus lawrencei Hewitt, 1926 Namibië, AngolaLygodactylus leopardinusLobón-Rovira, Bauer, Vaz-Pinto, Trape, Conradie, Kusamba, Júlio, Cael, Stanley, Hughes, Behangana, Masudi, Pauwels & Greenbaum, 2023Congo-KinshasaLygodactylus lobekeRöll, Vaz-Pinto & Lobón-Rovira, 2024Angola, Kameroen Lygodactylus madagascariensis Boettger, 1881 Madagaskar Lygodactylus manni Loveridge, 1928 Kenia, Tanzania Lygodactylus methueni FitzSimons, 1937 Zuid-Afrika Lygodactylus miops Günther, 1891 Madagaskar Lygodactylus mirabilis Pasteur, 1962 MadagaskarLygodactylus mirabundusLobón-Rovira, Bauer, Vaz-Pinto, Trape, Conradie, Kusamba, Júlio, Cael, Stanley, Hughes, Behangana, Masudi, Pauwels & Greenbaum, 2023Congo-Kinshasa Lygodactylus mombasicus Loveridge, 1935 Kenia, Tanzania Lygodactylus montanus Pasteur, 1965 Madagaskar Lygodactylus montiscaeruli Jacobsen, 1992 Zuid-AfrikaLygodactylus moriiVences, Multzsch, Zebe, Gippner, Andreone, Crottini, Glaw, Köhler, Rakotomanga, Rasamison & Raselimanana, 2024MadagaskarLygodactylus namorokaRakotoarison, Gippner, Multzsch, Miralles, Razafimanafo, Hasiniaina, Glaw & Vences, 2025MadagaskarLygodactylus neglectusCeríaco & Passos, 2023Brazilië (Fernando de Noronha) Lygodactylus nigropunctatus Jacobsen, 1992 Zuid-Afrika Lygodactylus nyaneka Marques, Ceríaco, Buehler, Bandeira, Janota, & Bauer, 2020 Angola Lygodactylus ocellatus Roux, 1907 Zuid-Afrika, Swaziland Lygodactylus ornatus Pasteur, 1965 MadagaskarLygodactylus pakenhamiLoveridge, 1941Tanzania (Pemba) Lygodactylus pauliani Pasteur & Blanc, 1991 MadagaskarLygodactylus paurospilus(Laurent, 1952)Congo-Kinshasa, Malawi, TanzaniaLygodactylus petteriPasteur & Blanc, 1968Madagaskar Lygodactylus picturatus Peters, 1871 Kenia, Tanzania, Ethiopië, Kenia, Mozambique, Zimbabwe, Somalië, Zambia, Congo-Kinshasa, Soedan, Zuid-Soedan, Eritrea, Ethiopië, Centraal-Afrikaanse Republiek, Burkina Faso, Senegal, Mali, Gambia, Kameroen, Guinee, Nigeria, Oeganda, mogelijk in Rwanda, Burundi, Equatoriaal-Guinea, Benin, Togo, Ghana, Ivoorkust, Liberia, Sierra Leone, Guinee-Bissau Lygodactylus pictus Peters, 1883 Madagaskar Lygodactylus rarus Pasteur & Blanc, 1973 Madagaskar Lygodactylus regulus Portik, Travers, Bauer & Branch, 2013 Mozambique Lygodactylus rex Broadley, 1963 Malawi, Mozambique Lygodactylus roavolana Puente, Glaw, Vieites & Vences, 2009 MadagaskarLygodactylus roellaeVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022MadagaskarLygodactylus salviVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022Madagaskar Lygodactylus scheffleri Sternfeld, 1912 Tanzania, KeniaLygodactylus schwitzeriVences, Multzsch, Zebe, Gippner, Andreone, Crottini, Glaw, Köhler, Rakotomanga, Rasamison & Raselimanana, 2024Madagaskar Lygodactylus scorteccii Pasteur, 1959 Kenia, Somalië, Ethiopië Lygodactylus somalicus Loveridge, 1935 Kenia, Somalië, Ethiopië Lygodactylus soutpansbergensis Jacobsen, 1994 Zuid-Afrika Lygodactylus stevensoni Hewitt, 1926 Zimbabwe, Zuid-AfrikaLygodactylus tantsahaVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022Madagaskar Lygodactylus tchokwe Marques, Ceríaco, Buehler, Bandeira, Janota, & Bauer, 2020 Angola Lygodactylus thomensis Peters, 1881 Sao Tomé, Equatoriaal-Guinea, Liberia Lygodactylus tolampyae Grandidier, 1872 Madagaskar Lygodactylus tsavoensis Malonza, Bauer, Granthon, Williams, & Wojnowski, 2019 Kenia, Tanzania Lygodactylus tuberosus Pasteur, 1965 MadagaskarLygodactylus ulliVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022Madagaskar Lygodactylus verticillatus Mocquard, 1895 Madagaskar Lygodactylus viscatus Vaillant, 1873 Tanzania (Zanzibar) Lygodactylus waterbergensis Jacobsen, 1992 Zuid-AfrikaLygodactylus wermuthiPasteur, 1962Equatoriaal-Guinea (Annobon) Lygodactylus wetzeli Smith, Martin & Swain, 1977 Brazilië, Paraguay, Bolivia Lygodactylus williamsi Loveridge, 1952 TanzaniaLygodactylus winkiVences, Multzsch, Gippner, Miralles, Crottini, Gehring, Rakotoarison, Ratsoavina, Glaw & Scherz, 2022Madagaskar Lygodactylus wojnowskii Malonza, Granthon & D. Williams, 2016 Kenia
Bronvermelding
Categorie:Gekkonidae