De vliesvarenfamilie (Hymenophyllaceae) is een familie van kleine, vochtminnende varens, die in België en Luxemburg vertegenwoordigd wordt door twee soorten, de platte vliesvaren (Hymenophyllum tunbrigense) en Trichomanes speciosum.
Naamgeving en etymologie De naam Hymenophyllaceae is afgeleid van die van het geslacht Hymenophyllum.
Kenmerken Hymenophyllaceae-soorten worden gekenmerkt door fijne, kruipende tot stevige en rechtopstaande rizomen met een protostele (een stele opgebouwd uit slechts één enkele, concentrische vaatbundel). De bladen zijn (op enkele uitzonderingen na) slechts één cellaag dik, zonder huidmondjes, zonder of met gereduceerde cuticula en meestal zonder schubben.
De sporenhoopjes zitten op de rand van de bladen en dragen kegelvormige, buisvormige of schelpvormige dekvliesjes. De sporendoosjes rijpen geleidelijk vanaf de top naar beneden en hebben een doorlopende, schuine annulus (een lijn van bijzondere, verdikte cellen van de sporangiumsteel tot de top, die een rol speelt bij het openen van het sporendoosje). De sporen zijn groen en bolvormig.
De gametofyten zijn draad- of lintvormig en kunnen zicht ongeslachtelijk voortplanten door knopvorming of door scheuten.
Habitat en verspreiding De familie omvat zowel terrestrische als epifytische soorten, en kent een wereldwijde verspreiding in voornamelijk subtropische en tropische streken, maar enkele soorten komen in gematigde streken en zelfs tot zelfs in Alaska voor. Deze varens verkiezen overwegend zeer vochtige groeiplaatsen, zoals bemoste rotsen nabij watervallen of in grotopeningen.
Taxonomie In de taxonomische beschrijving van Smith en anderen uit 2006 is de familieHymenophyllaceae als enige in de orde Hymenophyllales geplaatst, die samen met het grootste deel van de varens de klasse Polypodiopsida vormen.
Volgens diezelfde auteurs omvat de familie negen geslachten en ongeveer zeshonderd soorten , 2006: A classification for extant ferns. Taxon. 55 (3), 2006, blz. 705–731. . De familie vormt in deze samenstelling een monofyletische groep, bestaande uit twee grote clades, Trichomanoïden en Hymenophylloïden, die overeenkomen met de twee grootste geslachten, Trichomanes en Hymenophyllum.
Familie: Hymenophyllaceae Geslachten: Abrodictyum Callistopteris Cephalomanes Crepidomanes Didymoglossum Hymenophyllum (incl. Cardiomanes, Hymenoglossum, Rosenstockia en Serpyllopsis) Polyphlebium Trichomanes s.s. Vandenboschia
Beschreven soorten Van de vliesvarenfamilie worden de volgende soorten in detail beschreven:
Geslacht: Hymenophyllum Soorten: Hymenophyllum tunbrigense (Platte vliesvaren) Hymenophyllum wilsonii (Wilson's vliesvaren)
Geslacht: Trichomanes Soorten: Trichomanes speciosum
Categorie:Varens en varenachtigen