In dit artikel wordt een opsomming gegeven van de grootste Nederlandse kerken, gemeten naar het aantal zitplaatsen.
Inleiding Ondanks de secularisatie worden in Nederland nog veel grote kerken gebouwd, vooral door reformatorische en evangelische gemeenten. In de grote steden en in de katholieke delen van Nederland zijn evenwel ook vele grote kerken reeds gesloopt. Voorbeelden hiervan zijn de Westerkerk te Rotterdam met 1470 zitplaatsen, de Sint-Bonifatiuskerk te Amsterdam met 1850 zitplaatsen en de Willemskerk te Den Haag met 2086 zitplaatsen.
Criterium is het aantal vaste zitplaatsen. Doordat veel grote bekende kerken (zoals de Laurenskerk) geen vaste zitplaatsen meer hebben vanwege hun multifunctionele gebruik komen deze in deze lijst niet voor. Qua vloeroppervlakte is een totaal andere indeling te maken. De grootste kerk van Nederland qua vloeroppervlak is de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch gevolgd door de Kathedrale basiliek Sint Bavo in Haarlem.
Naam Zitplaatsen Bouwjaar Kerkverband Plaats Afbeelding1De Hoeksteen2.860https://www.rd.nl/artikel/1072680-koster-van-de-hoeksteen-ggin-in-barneveld-opent-de-kerk-elke-dag-om-halfzeven2008Gereformeerde Gemeenten in NederlandBarneveld100px2Kerkgebouw GGiN Opheusden2.8241999Gereformeerde Gemeenten in NederlandOpheusden100px3Congreshal van Jehovah's getuigen2.4002016Jehovah's getuigenSwifterbant4Dorpskerk2.3001952Hersteld Hervormde KerkStaphorst100px5Adventkerk2.2201998Gereformeerde GemeentenVeenendaal 100px6Rehobothkerk2.2001967Gereformeerde GemeentenBarneveld100px7Kerkgebouw GG Kootwijkerbroek2.100https://www.barneveldsekrant.nl/lokaal/religie/977325/kerk-gereformeerde-gemeente-in-kootwijkerbroek-bijna-onder-de#closemodal1985Gereformeerde GemeentenKootwijkerbroek100x100px8De Levende Steen2.0112013Evangelische gemeenteSpijkenisse100px9Kerkgebouw GG Yerseke2.0002024Gereformeerde GemeentenYerseke100px10Noorderkerk1.970http://www.refdag.nl/gereformeerde_gemeenten_rijssen_hebben_trekken_van_volkskerk_1_2269141957Gereformeerde GemeentenRijssen100px11Zuiderkerk1.9501968Gereformeerde GemeentenRijssen100px12Kerkgebouw GG Nunspeet1.950Gereformeerde Gemeente Nunspeet gergemnunspeet.nl1978Gereformeerde GemeentenNunspeet100px13Adullamkerk1.9362008Gereformeerde GemeentenBarneveld100px14Sionkerk1.900http://zoeken.krantenbankzeeland.nl/issue/pzc/1976-11-24/edition/0/page/31?query=zitplaatsen%20gereformeerde%20gemeente%20goes&sort=relevance1979Gereformeerde GemeentenGoes100px15Kerkgebouw GG Opheusden1.900http://www.omroepgelderland.nl/nieuws/2086774/Megakerk-voor-bijna-2000-zielen-in-Opheusden2015Gereformeerde GemeentenOpheusdenkaderloos|100x100px16Nieuwe Kerk1.9001887Protestantse Kerk in NederlandKatwijk100px17Jachin en Boazkerk1.8002003Gereformeerde GemeentenGenemuiden100px18Sint-Vituskerk1.8001892Rooms-Katholieke KerkHilversum100px19Bethelkerk1.7502000Vrije BaptistengemeenteDrachten100px20Rehobothkerk1.7502026Gereformeerde GemeentenKesterenkaderloos|100x100px21Jachin Boazkerk1.650https://web.archive.org/web/20190902135257/https://uitdaging.nl/4514-grootste-kerk-van-urk1960Oud Gereformeerde Gemeenten in NederlandUrk100px22Grote of Sint-Janskerk1.6351485Protestantse Kerk in NederlandGouda100px23Mieraskerk1.6311962Oud Gereformeerde Gemeenten in NederlandKrimpen aan den IJssel100px24Petrakerk1.6201974Gereformeerde GemeentenHendrik-Ido-Ambacht100px25Elimkerk1.5241977Gereformeerde Gemeenten's-Gravenpolder100px26Sionkerkhttps://scherpenzeelsekrant.nl/lokaal/renes-heeft-nu-de-sionkerk-489251.5502012Gereformeerde GemeentenScherpenzeel 100px27Bethelkerk1.5092003Gereformeerde GemeentenGeldermalsen100px28Sint-Janskathedraal1.5001220Rooms-Katholieke Kerk's-Hertogenbosch100px29Oude Kerk1.5001566Protestantse Kerk in NederlandVeenendaal100px30Levensstroomkerk1.4502006PinksterkerkLeiderdorp100px31Kerkgebouw VOGG Ede1.4401951Vrije Oud Gereformeerde GemeenteEde100px32Grote Kerk1.4001892Protestantse Kerk in NederlandApeldoorn100px33Andreaskerk (Kerkje aan Zee)1.4001460Protestantse Kerk in NederlandKatwijk aan Zee100px34De Ark1.4002007Protestantse Kerk in NederlandUrk100px35Sint-Petruskerk1.4001936Rooms-Katholieke KerkLeiden100px36Bethelkerk1.3901989Gereformeerde GemeentenWerkendam100px37Kerkgebouw GG Krabbendijke1.3621930Gereformeerde GemeentenKrabbendijke100px38Bethelkerk1.3522012Hersteld Hervormde KerkGenemuiden100px39Petrakerk1.3501996Gereformeerde GemeentenKapelle100px40Kerkgebouw GG Gouda1.3252008Gereformeerde GemeentenGouda100px41Hervormde kerk1.3001845Protestantse Kerk in NederlandDoornspijk100px42Grote Kerk1.3001898Protestantse Kerk in NederlandAlblasserdam100px43Sint-Lambertuskerk1.3001863Rooms-Katholieke KerkVeghel100px44Stadskerk1.3001924Vrije BaptistengemeenteGroningen45Kerkgebouw HHK Elspeet1.2562010Hersteld Hervormde KerkElspeet100px46Schildkerk1.25012e eeuwProtestantse Kerk in NederlandRijssen100px47Bovenkerk1.25012e eeuwProtestantse Kerk in NederlandKampen100px48Elimkerk1.2501993Gereformeerde GemeentenAmersfoort100px49Ter Hoogekerk1.2501997Gereformeerde GemeentenMiddelburg100px50Ichtuskerk1.2502012Christelijke Gereformeerde KerkenUrk100px51Bethlehemkerk1.2361931Protestantse Kerk in NederlandDen Haag100px52Oosterkerk1.2281931Protestantse Kerk in Nederland (Gereformeerde Kerken in Nederland)Zeist100px53Sebakerk1.2251955Gereformeerde GemeentenKrimpen aan den IJssel100px54Eben-Haëzerkerk1.2201985Gereformeerde GemeentenDe Valk-Wekerom100px55Noorderkerk1.2161878Nederlandse Gereformeerde KerkenSpakenburg100px56Heilig Hart van Jezuskerk (Koepelkerk)1.2001953Rooms-Katholieke KerkMaastricht100px57Nieuwe Kerk1.2001939Protestantse Kerk in NederlandErmelo100px58Koningsvijver1.2001980Volle Evangelie gemeente Nehemia MinistriesZwijndrecht59Heilig Hart van Jezuskerk1.2001883Rooms-Katholieke KerkVinkeveen100px60Eben-Haëzerkerk1.2001971Gereformeerde GemeentenHardinxveld-Giessendam100px61Kerkgebouw GG Moerkapelle1.2001962Gereformeerde GemeentenMoerkapelle100px62Kerkgebouw GGiN De Beek-Uddel1.1901920Gereformeerde Gemeenten in NederlandDe Beek (Ermelo)100px63Sint-Franciscuskerk1.1521882Rooms-Katholieke KerkOudewater100px64Bethelkerk1.1501972Gereformeerde GemeentenRidderkerk65Kerkgebouw GG Kruiningen1.150https://www.pzc.nl/regio/bevelanden/kerk-gereformeerde-gemeente-kruiningen-groeit-naar-1150-zitplaatsen-1.48176762015Gereformeerde GemeentenKruiningen66Dorpskerk1.1501883Protestantse Kerk in NederlandGenemuiden100px67Obrechtkerk1.1501930Rooms-Katholieke KerkAmsterdam100px68Oude Kerk1.14015e eeuwProtestantse Kerk in NederlandHuizen100px69Rehobothkerk1.1401972Gereformeerde GemeentenZeist100px70Oude Kerk1.13314e eeuwProtestantse Kerk in NederlandPutten100px71Dorpskerk1.1251847Protestantse Kerk in NederlandNieuw-Lekkerland100px72Kerkgebouw GGiN (bv)1.1251980Gereformeerde Gemeenten in Nederland (buiten verband)Veenendaal100px73Oosterkerk1.1161929Nederlandse Gereformeerde KerkenGroningen100px74Vredeskerk1.1101940Rooms-Katholieke KerkDelft100px75Sint-Jacobus de Meerderekerk1.1051878Rooms-Katholieke KerkDen Haag100px76Poortkerk1.1001951Gereformeerde GemeentenKampen100px77Oude Kerk1.10013e eeuwProtestantse Kerk in NederlandBarneveld100px78Grote Kerk1.1001851Protestantse Kerk in NederlandGorinchem100px79Onze Lieve Vrouwekerk1.1001509Protestantse Kerk in NederlandBreda100px80Kathedrale basiliek Sint Bavo1.1001930Rooms-Katholieke KerkHaarlem100px81De Ark1.1002007Protestantse Kerk in NederlandUrk100px82Grote of Sint-Bavokerk1.1001520Protestantse Kerk in NederlandHaarlem100px83De Kandelaar1.1001876Nederlandse Gereformeerde KerkenAssen100px84Julianakerk1.1001928Protestantse Kerk in NederlandVeenendaal100px85Gereformeerde Kerk1.1001928Nederlandse Gereformeerde KerkenAppingedam100px86Ontmoetingskerk1.1001968Protestantse Kerk in Nederland (Gereformeerde Kerken in Nederland)Sleeuwijk87Plantagekerk1.1001875Nederlandse Gereformeerde KerkenZwolle100px88Sint-Antonius van Paduakerk1.1001914Rooms-Katholieke KerkMillingen aan de Rijn100px89Sint-Agathakerk1.1001903Rooms-Katholieke KerkLisse100px90Groote Kerk1.1001639Protestantse Kerk in NederlandMaassluis100px91Dorpskerk1.0801858Protestantse Kerk in NederlandNunspeet100px92Kandelaarkerk1.0801980Nederlandse Gereformeerde KerkenHeemse93Tabernakel1.0742003Gereformeerde GemeentenRijssen94Eben Haëzerkerk1.0712013Hersteld Hervormde KerkOuddorp100px95Grote kerk1.0701461Protestantse Kerk in NederlandNijkerk100px96Triumfatorkerk1.0661964Hersteld Hervormde KerkKatwijk aan Zee100px97Immanuëlkerk1.0661954Protestantse Kerk in Nederland (Gereformeerde Kerken in Nederland)Maassluis100px98Bethelkerk1.0521851Protestantse Kerk in Nederland (Gereformeerde Kerken in Nederland)Urk100px99Pelikaankerk1.0501931Protestantse Kerk in Nederland (Gereformeerde Kerken in Nederland)Leeuwarden100px100Kerkgebouw GG Meliskerke1.0501976Gereformeerde GemeentenMeliskerke100px101Dorpskerk1.0501567Protestantse Kerk in NederlandOud-Beijerland100px102De Schuilplaats1.0502006Evangelische gemeenteEde100px103Dorpskerk1.05016e eeuwProtestantse Kerk in NederlandElspeet100px104De Rotssteen1.0502025Gereformeerde Gemeenten in NederlandKootwijkerbroek105De Pijler1.0472001Evangelische gemeenteLelystad106Salemkerk1.0301936Gereformeerde GemeentenLisse100px107Immanuelkerk1.0202007Christelijke Gereformeerde KerkenUrk100px108Julianakerk1.0161927Gereformeerde GemeentenDordrecht100px109Sint-Annakerk1.0141952-1953Rooms-Katholieke KerkHeerlen137x137px110Kerkgebouw NGK Axel1.0101899Nederlandse Gereformeerde KerkenAxel100px111Petruskerk1.00814e eeuwProtestantse Kerk in NederlandWoerden100px
Grootste kerken in het verleden 1886 - 1900 - Sint-Bonifatiuskerk, Amsterdam. 1850 zitplaatsen 1900 - 1910 - Nieuwe Kerk, Katwijk. 1900 zitplaatsen 1910 - 1952 - Willemskerk, Den Haag. 2086 zitplaatsen 1952 - 1957 - Kerkgebouw GG Mijnsheerenlaan, Rotterdam-Zuid. 2100 zitplaatsen 1957 - 1992 - Noorderkerk, Rijssen. 2400 zitplaatsen 1992 - 1999 - Dorpskerk, Staphorst. 2300 zitplaatsen 1999 - 2008 - Kerkgebouw GGiN, Opheusden. 2.624 zitplaatsen 2008 - heden - Kerkgebouw GGiN, Opheusden. 2850 zitplaatsen
Reformatorische kerken Veel van de grootste kerkgebouwen zijn van de Gereformeerde Gemeenten of een van de daaraan verwante kerkgenootschappen. Enkele oorzaken dat deze kleine kerkgenootschappen zulke grote kerkengebouwen hebben: De concentratie van de woonplaatsen (en dus de kerken) van de bevindelijk gereformeerden in de Bijbelgordel; hierdoor zijn landelijk kleine kerkgenootschappen plaatselijk soms groot. Het geringe aantal predikanten maakt het minder aantrekkelijk om een gemeente te splitsen, aangezien dan een gemeente zonder predikant ontstaat.Ikon nieuws 4-3-2008 Leden van deze kerken zijn vaak trouw in het tweemaal per zondag bezoeken van de kerkdiensten. In tegenstelling tot vroeger, zien de meeste gelovigen geen bezwaar meer in het gebruik van de auto voor kerkbezoek op zondag.Burgemeester en wethouder bezoeken Oud Gereformeerde Gemeente, Alblasserdamnieuws.nl, 22 maart 2010
De Hersteld Hervormde Kerk is in 2004 ontstaan uit kerken en leden van de Nederlandse Hervormde Kerk die het niet eens waren met de vorming van de Protestantse Kerk in Nederland. Toen het stof van onder andere gerechtelijke procedures was opgetrokken, bleken er twintig nieuwe kerken te zijn gebouwd voor een bedrag van 50 miljoen euro.Nederlands Dagblad 7 januari 2013
Kritiek Reeds in 1371 protesteerde de prediker Geert Grote tegen de hoogte van de toren van de Domkerk te Utrecht, die volgens hem een teken was van hoogmoed. In de rooms-katholieke traditie is verfraaiing van een kerk om God te eren. Aanleiding (niet de hele oorzaak) tot de breuk met het protestantisme was een inzamelingsactie voor de Sint Pieterskerk te Rome.