Panaspis is een geslacht van hagedissen uit de familie skinken (Scincidae).
Naam en indeling De wetenschappelijke naam van de groep werd voor het eerst voorgesteld door Edward Drinker Cope in 1868. Er zijn 23 soorten, inclusief de pas in 2018 beschreven soort Panaspis thomensis. Lange tijd was het soortenaantal lager, tot in 2016 de soorten uit het geslacht Afroablepharus werden toegevoegd aan het geslacht.
Uiterlijke kenmerken De soorten bereiken een lichaamslengte van ongeveer 5 centimeter, de staart is langer dan het lichaam.
De oogleden zijn vergroeid en zijn onbeweeglijk. Het onderste ooglid is doorzichtig en dient als een soort permanente bril om het oog te beschermen. Ze worden hierdoor in andere talen wel 'slangenoogskinken' genoemd (Engels: snake-eyed skinks).
Verspreiding en habitat Alle soorten komen voor in delen van Afrika, ten zuiden van de Sahara, en leven in de landen Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Kinshasa, Equatoriaal-Guinea, Ethiopië, Gabon, Gambia, Ghana, Guinea, Kameroen, Ivoorkust, Mozambique, Namibië, Niger, Nigeria, Sao Tomé en Principe, Soedan, Somalië, Tanzania, Zambia, Zimbabwe en Zuid-Afrika.
De habitat bestaat vaak uit drogere gebieden zoals zandgronden met begroeiing en graslanden. De skinken leven in de strooisellaag en jagen op kleine ongewervelden zoals mieren, termieten en krekels. De vrouwtjes zetten eieren af op de bodem.
Door de internationale natuurbeschermingsorganisatie IUCN is aan acht soorten een beschermingsstatus toegewezen. Drie soorten worden beschouwd als 'veilig' (Least Concern of LC), drie soorten als 'onzeker' (Data Deficient of DD) en een soort wordt gezien als 'kwetsbaar' (Vulnerable of VU). De soort Panaspis annobonensis staat te boek als 'ernstig bedreigd' (Critically Endangered of CR).
Soorten Het geslacht omvat de volgende soorten, met de auteur en het verspreidingsgebied. Naam Auteur Verspreidingsgebied Panaspis africana Gray, 1845 Sao Tomé en Principe (Principe)Panaspis annettesabinaeColston, Pyron & Bauer, 2020 Ethiopië Panaspis annobonensis Fuhn, 1972 Equatoriaal-Guinea (Annobón) Panaspis breviceps Peters, 1873 Angola, Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Kinshasa, Equatoriaal-Guinea, Gabon, Kameroen Panaspis burgeoni De Witte, 1933 Congo-Kinshasa Panaspis cabindae Bocage, 1866 Angola, Congo-Brazzaville, Congo-Kinshasa Panaspis duruarum Monard, 1949 KameroenPanaspis ericaeMarques, Parrinha, Lopes-Lima, Tiutenko, Bauer & Ceríaco, 2024 Angola Panaspis helleri Loveridge, 1932 Congo-Kinshasa Panaspis maculicollis Jacobsen & Broadley, 2000 Angola, Namibië, Zambia, Zuid-AfrikaPanaspis massaiensis(Angel, 1924) Kenia, Tanzania Panaspis megalurus Nieden, 1913 TanzaniaPanaspis mocamedensisCeríaco, Heinicke, Parker, Marques & Bauer, 2020 AngolaPanaspis mundavamboMarques, Parrinha, Lopes-Lima, Tiutenko, Bauer & Ceríaco, 2024 AngolaPanaspis namibianaCeríaco, Branch & Bauer, 2018 Namibië Panaspis seydeli De Witte, 1933 Congo-Kinshasa, Zambia Panaspis tancredii Boulenger, 1909 Ethiopië Panaspis thomensis Leonor B. Soares, Luis M. P. Ceríaco, Mariana P. Marques, Cristiane Bastos-Silveira, Lauren A. Scheinberg, D. James Harris, António Brehm & José Jesus, 2018 Sao Tomé en Principe (Sao Tomé) Panaspis togoensis Werner, 1902 Benin, Burkina Faso, Centraal-Afrikaanse Republiek, Ghana, Kameroen, Ivoorkust, Niger, Nigeria, mogelijk in TsjaadPanaspis tristaoi(Monard, 1940) Gambia, Guinee, IvoorkustPanaspis tsavoensisKilunda, Conradie, Wasonga, Jin, Peng, Murphy, Malonza & Che, 2019 Kenia Panaspis wahlbergii Smith, 1849 Angola, Congo-Kinshasa, Malawi, Mozambique, Swaziland, Zambia, Zimbabwe, Zuid-Afrika Panaspis wilsoni Werner, 1919 Soedan
Bronvermelding
Categorie:Eugongylinae