De abdij van Vlierbeek is een voormalige benedictijnenabdij ten noordoosten van Leuven, op het grondgebied van de deelgemeente Kessel-Lo.
Geschiedenis Op de locatie werd in 1127 door de benedictijnen van Affligem een priorij gesticht. Het stuk grond aan de Vlierbeek was twee jaar daarvoor door Godfried met de baard aan de abdij van Affligem geschonken. In 1163 of 1165 werd de priorij tot abdij verheven. De benedictijnen maakten de omliggende gronden vruchtbaar en speelden een grote rol in de overdracht van kennis in de streek. In de loop van zeven eeuwen werkten de monniken bijna constant aan hun abdijcomplex. Vaak moesten ze ook herstellen wat het vuur en de vernielzucht hadden verwoest.
In 1170 verving een stenen kerk in romaanse stijl het eerste, lemen kerkje.
In 1572 werd de abdij door de troepen van de Prins van Oranje platgebrand. De monniken verbleven in hun refugiehuis in Leuven. De wederopbouw van de geteisterde abdij gebeurde in twee perioden. De eerste verliep van 1642, toen het klooster opnieuw werd betrokken, tot ca. 1730. De tweede bouwcampagne, onder leiding van Laurent-Benoît Dewez, duurde van 1776 tot 1796.
Lijst van abten miniatuur|Wapenschild van de Abdij miniatuur|Wapenschild van abt Garesta. Joannes Panhuys verkreeg in 1532 bij pauselijke bul van paus Clemens VII het recht op de volle pontificalia en werd aldus de eerste gemijterde abt van Vlierbeek. De abten bezaten de heerlijkheid van Kessele. + Abten van Vlierbeek abatiaat naam 1519-1535 Leonardus Vrancx 1535-1543 Joannes Panhuys 1e gemijterde abt 1543-1567 Joannes Marotel 2e gemijterde abt 1567-1571 Joannes Houtaert 3e gemijterde abt 1571-1586 Petrus van Glymes 4e gemijterde abt 1586-1609 Libertus Schaloen 5e gemijterde abt 1609-1627 Petrus Lemmens 6e gemijterde abt 1627-1652 Petrus Scribs 7e gemijterde abt 1652-1676 Robertus Garesta 8e gemijterde abt: Lucet et Ardet. 1676-1690 Placidus le Fort 9e gemijterde abt 1690-1699 Filips Walraevens 10 gemijterde abt 1699-1728 Petrus Paradaens 11e gemijterde abt: sicut cervus desiderat umbra 1728-1752 Leonardus Lenaerts 12e gemijterde abt 1752-1773 Leonardus Thys 13e gemijterde abt 1773- Ildefons vander Bruel laatste gemijterde abt
Opheffing Tijdens de Franse overheersing werd de abdij opgeheven; de abt werd afgezet en de monniken werden verdreven. De conventsgebouwen en de inboedel werden verkocht. Toen in 1798 de Boerenkrijg uitbrak, opereerden de opstandelingen onder meer vanuit de abdij. Op 25 oktober 1798 trok de aanvoerder Corbeels met 3000 "brigands" van Diest naar Leuven en logeerde met zijn verzetsleger op de hoogte van Kessel en Linden. Op 1 december kwam het tot een treffen en men zegt dat de Fransen er 60 doden achterlieten.
De Leuvenaar Jan Antoon de Becker, broer van een van de monniken, was de nieuwe eigenaar geworden. In 1801 keerden de abt en enkele monniken terug, maar tot een echte bloei van de abdij kwam het niet. In 1838 stierf de laatste monnik van Vlierbeek.
Na de oprichting van de gemeente Kessel-Lo in 1828 werd de abdijkerk de parochiekerk voor de hele gemeente. In 1877 splitste de parochie Blauwput zich af. In 1900 werd Boven-Lo ook een zelfstandige parochie. Vanaf dat moment was de abdijkerk enkel nog de parochiekerk voor de parochie Vlierbeek.
In 1830 schonk de Becker de kerk aan de kerkfabriek en in 1837 schonk hij ook de overige abdijgebouwen. Verschillende gebouwen werden gesloopt, andere werden verhuurd aan particulieren.
Vlierbeek bleef tot aan de Tweede Wereldoorlog landelijk, na de oorlog nam de bebouwing en het aantal inwoners in snel tempo toe en werd er een school (de abdijschool) opgericht. In het begin van de jaren 1970 kocht de provincie Brabant de nog landelijke gebieden rond de abdij op om te vermijden dat de buurt van de abdij zou verkaveld worden. Dit gebied werd uitgebouwd tot het provinciedomein Kessel-Lo. Sinds meer dan 60 jaar zit ook Chiro Vlierbeek in de gebouwen van de abdij.
De abdijgebouwen De neoclassicistische abdijkerk is ontworpen door de bekende architect Laurent-Benoît Dewez (1731-1812) en de bouw duurde van 1776 tot 1783. De kerk is 62 m lang en 35 m breed en het koor is 24 m hoog. Het centrale deel is achthoekig en wordt bekroond door een koepel. De openingen hebben verschillende geometrische vormen zoals een halve cirkel of een trapezium. Het interieur is helder en minder sober dan de buitenkant. Het koor van de monniken eindigt in een vierkante toren met blinde luiken en met een achthoekig klokkentoren erboven.
Het gastenhuis (later pastorij) dateert van voor de verbouwingen door architect Dewez. Een deel van de gevel werd gebouwd in 1650 en een tweede deel in 1727. De ringmuur rond de abdij met ingangspoort naar de velden dateert uit de 17de eeuw.Albert D'Haenens e.a., Abdijen en begijnhoven van België, 3, Artis Historia, 1978, p. 76-82.
Kerkhof Op het kerkhof bevinden zich grafmonumenten van bekende personen, waaronder de hoogleraren Paul Alberdingk-Thijm (1827-1904), Emiel Vliebergh (1872-1925) en Mgr. Pieter-Jozef Sencie (1865-1941) en studentenleider Jef Vanden Eynde (1879-1929).
Bezoeken In de kerk wordt elk weekend de mis gevierd. De kerk is buiten de erediensten toegankelijk voor bezoekers. De 2 zalen van het Nieuw Abtskwartier en de Pandgang zijn open bij speciale gelegenheden. Er is ook een taverne http://dekrans.be/index.html. De andere gebouwen zijn privé.
De grootste wijziging voor het Nieuw Abtskwartier is de nieuwe woonfunctie met de woongroep "De Stek". Dit zijn 11 jongeren in een kwetsbare situatie en hun concierges/kotmadam die de studio's en conciergerie huren via een collectief van organisaties.https://www.abdijvanvlierbeek.be/Mind-the-Gap.
Restauratie Van 2022 tot 2025 liep een grootschalige restauratie van de Abdij van Vlierbeek. Deze werd uitgevoerd met het oog op het 900-jarig bestaansfeest van de abdij in 2025. De werken maken deel uit van een masterplan uit 2017 om het abdijcomplex bouwkundig te vrijwaren, historisch te herstellen en toekomstbestendig te maken. Hierbij worden onder meer de bijgebouwen, muren, poorten en de pandgang van het Oud Abtskwartier aangepakt, en zijn ook renovatiewerken aan het Nieuw Abtskwartier gepland of in uitvoering. De restauratie kan rekenen op de steun van de Stad Leuven, het Agentschap Onroerend Erfgoed Vlaanderen en het Restauratiefonds Abdij Vlierbeek.
De werken omvatten het structureel herstel en de renovatie van gevels, daken en historische bouwelementen aan oudere abdijgedeelten zoals het voormalige koetshuis en de stallen die in het verleden door brand of verval werden getroffen. De restauratie van de pandgang, een 17e-eeuwse kloostergang, werd als eerste fase afgerond en in oude glorie hersteld met behoud van waardevolle details.
In latere fasen worden ook het Nieuw Abtskwartier en andere abdijdelen geïntegreerd in de restauratiecampagne, met herbestemming voor gemeenschaps-, woon- en publieke functies. Door de herinrichting wil men de abdijsite niet alleen behouden als erfgoedlocatie, maar ook als actieve ontmoetingsplek voor buurt, verenigingen en bezoekers.
Afbeeldingen exterieur
Literatuur Bart Van Thielen en Raf Verstegen, Een plek die Vlierbeek heet. 900 jaar geschiedenis van een Leuvense abdij, 1125-2025, 2025.
Externe link www.abdijvanvlierbeek.be, website van de abdij van Vlierbeek
Vlierbeek Vlierbeek Categorie:Voormalig klooster in Vlaanderen Categorie:Kessel-Lo Categorie:Neoclassicistisch bouwwerk Categorie:Architectuur in België uit de 18e eeuw Categorie:Onroerend erfgoed in Leuven Categorie:Beschermd monument in Vlaanderen