De metro van Tbilisi (Georgisch: თბილისის მეტროპოლიტენი, tbilisis metropoliten) is een openbaarvervoernetwerk in de Georgische hoofdstad Tbilisi dat sinds 1966 operatief is.
Geschiedenis Op 29 december 1951 nam de Raad van Ministers van de Sovjet-Unie een resolutie aan die opdracht gaf tot de bouw van de metro van Tbilisi. De stad had toen nog geen miljoen inwoners, wat destijds vanuit het centrale gezag een voorwaarde was voor de aanleg van een metro. De ligging van de stad, gestrekt langs beide oevers van de Mtkvari en omsloten door bergen, noopte tot de bouw van de ondergrondse metro. Massavervoer zou niet voldoende bovengronds plaats kunnen vinden.
Bouw miniatuur|Station Roestaveli, centrumeindpunt van de eerste fase. Tevens het diepste station van de metro van Tbilisi. In 1952 werd de afdeling 'Bouw van de metro van Tbilisi' opgericht. In 1953 begon de bouw van de tunnels en eerste schachten onder leiding van de Georgische ingenieur Sjalva Danelia, die eerder betrokken was bij de bouw van de Moskouse metro.
De bouw ging gepaard met technische uitdagingen vanwege de geologische omstandigheden en het terrein. De eerste lijn moest de rivier de Mtkvari twee keer oversteken en er zouden zeven zogeheten laaggelegen stations onder de stad worden gebouwd, die op meer dan twintig meter diepte liggen. Het station Roestaveli aan de noordkant van de Roestavelilaan ligt bijvoorbeeld op zestig meter diepte.
miniatuur|Het sobere modernistische karakter van de metrostations. Afgebeeld station Roestaveli. De planning en al begonnen bouw werd in de jaren vijftig stilgelegd vanwege geldgebrek en werd pas in de jaren zestig hervat. Dit had invloed op de architectuur van de metrostations in Tbilisi. Volgens het oorspronkelijke plan moest de metro net zo pompeus worden als die in Moskou, Leningrad en Kiev en in lijn met de socialistische propaganda. Door de onderbreking van de bouw en de veranderde ontwerpfilosofie van de staat werden de stations modernistisch ontworpen. De beste voorbeelden hiervan en het Georgisch modernisme zijn de metrostations "300 Aragveli" en "Nadzaladevi". Decoratieve elementen werden beperkt toegepast en werden door Georgische kunstenaars gemaakt.
Opening en verlenging eerste lijn Op 11 januari 1966 werd het eerste deel van de metro geopend, tussen Didoebe en Roestaveli met zes stations over een lengte van 6,5 kilometer. Halverwege dit traject lag het centrale spoorwegstation. De metro van Tbilisi was de vierde metro die opende in de Sovjet-Unie, na Moskou (1935), Sint-Petersburg (1955) en Kiev (1960).
De lijn werd vanaf station Roestaveli meteen doorgetrokken onder de Roestavelilaan naar het Vrijheidsplein om van daar ondergronds de Mtkvari te kruisen en naar het zuidoosten van de stad te voeren. In 1967 openden in dit traject drie nieuwe stations. Kort daarna werd dit uiteinde doorgetrokken naar de nieuwe woonwijk Samgori.
Halverwege de jaren 80 werd de lijn nogmaals in deze richting met een halte verlengd naar de stadsuitbreiding Varketili. In deze periode werd de lijn ook voor het eerst in noordwaartse richting doorgetrokken, naar de grote stadsuitbreiding Gldani. In de periode 1985-1989 openden hier in twee fasen vier stations over een lengte van vijf kilometer. De lijn heet sindsdien de Achmeteli-Varketililijn.
Tweede lijn miniatuur|Er werden beperkt decoraties toegepast. Station Technische Universiteit in de Saboertalo-lijn heeft een mozaïek. In september 1979 werd een tweede metrolijn in gebruik genomen, de Saburtalo-lijn. Deze liep vanaf het Centraal Station aan lijn 1 naar het eindpunt Delisi in de westelijk gelegen wijk Saburtalo en had een lengte van 5,8 kilometer. In 1985 begon de bouw van de verlenging van deze lijn met twee stations naar de nieuwe campus van de Staatsuniversiteit.
Door gebrek aan geld, het tumult als gevolg van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, en de crises in het onafhankelijke Georgië in de jaren 90 werd deze verlenging in 1993 opgeschort en jarenlang vertraagd. De tunnelbuis was al wel uitgegraven. Op 3 april 2000 opende het station "Vazha-Pshavela" als nieuw eindpunt van de Saburtalo-lijn.
Op 16 oktober 2017 werd ruim 30 jaar na de start van de bouw ook het metrostation "Staatsuniversiteit" geopend. De Aziatische Ontwikkelingsbank assisteerde het Gemeentelijk Ontwikkelingsfonds financieel in de renovatie van de al gebouwde infrastructuur en de voltooiing van het metrostation.
Plannen voor uitbreiding miniatuur|In het blauw de derde lijn naar Vazisoebani, die niet afgebouwd werd. Er waren verschillende plannen voor uitbreiding van het netwerk, zoals een derde lijn vanaf station Roestaveli in het centrum naar de uitbreidingswijk Vazisoebani. De bouw hiervan ving in de Sovjetperiode aan, maar werd gestaakt. Een ander voorstel uit 2018 was de verlenging van de bestaande Achmeteli-Varketililijn (lijn 1) vanaf Varketili naar het vliegveld van Tbilisi.
In 2025 werd de bouw van twee nieuwe stations voor de eerste lijn aangekondigd. Zowel de noord- als zuidoost-terminus zal volgens die plannen met een extra station uitgebreid worden, waarbij de lijn respectievelijk twee en drie kilometer verlengd wordt.
Lijnen Het metrostelsel bestaat uit de volgende twee lijnen:
# Naam Geopend Lengte Stations 1 Achmeteli-Varketililijn 1966 19,6 km 16 2 Saboertalolijn 1979 7,7 km 7 Totaal 27,3 km 23
Tijdlijn openstelling SegmentGeopendLengte 1Didoebe – Roestaveli 11 januari 19666,5 km 1Roestaveli – 300 Aragveli 6 november 19673,5 km 1300 Aragveli – Samgori 5 mei 19712,4 km 2Sadgoeris Moëdani (Stationsplein) - Delisi 15 september 19795,8 km 1Samgori - Varketili 8 november 19851,7 km 1Didoebe – Goeramisjvili 16 november 19853,4 km 1Goeramisjvili – Achmeteli Theater 7 januari 19892,3 km 2Delisi – Vazja-Psjavela 2 april 20001,2 km 2Vazja-Psjavela – Staatsuniversiteit 16 oktober 20171,0 kmTotaal:27,3 km
Categorie:Tbilisi Tb Categorie:Verkeer en vervoer in Georgië