In dit artikel worden de plaatopnamen van de Belgische chansonnier Jacques Brel beschreven. Uit het enorme aanbod lp's, ep's en singles worden hier alleen de uitgaves genoemd waarop de chansons voor het eerst verschenen. Als opnamen rond dezelfde tijd in diverse formaten verschenen, worden alleen de lp's genoemd. Voor de herkenbaarheid worden titelloze albums aangeduid met de naam van de platenmaatschappij en een volgnummer.
In 1988 verscheen een box van 10 cd's met een bijna compleet overzicht van zijn uitgebracht werk. Daarop werd echter van enkele chansons niet de oorspronkelijke plaatversie gebruikt. In 2003 kwam het daarom tot een nieuwe cd-box: de Boîte Integral. Deze set van 15 cd's op het Universal Music-label wordt beschouwd als de eerste cd-versie waarin de oorspronkelijke plaatopnamen volledig worden gerespecteerd. De titels die de, oorspronkelijk meestal titelloze, elpees bij deze cd-uitgave kregen toebedeeld, worden hier voor de herkenbaarheid ook vermeld.
Informatie over de opnamegeschiedenis van Jacques Brel-liederen, vertolkt door anderen, is te vinden op Lijst van Jacques Brel-vertolkers.
Vinyl 1953 La foire/Il y a Single, opgenomen op 17 februari 1953. Brel wordt begeleid door contrabas, gitaar en accordeon. De arrangementen zijn van Glen Powell. Het is onduidelijk wanneer de plaat precies in de handel kwam.
1954 PHILIPS N°1 (cd-titel Grand Jacques) La haine Grand Jacques Il pleut (les carreaux) Le diable (ça va). Werd rond de tijd dat deze plaat uitkwam ook door Julliette Greco op haar repertoire genomen. Zij was daarmee de eerste artieste die materiaal van Brel overnam. Il peut pleuvoir Il nous faut regarder Le fou du roi C'est comme ça Sur la place Opgenomen op 15 februari 1954 met orkest onder leiding van André Grassi.
1955 S'il te faut Les pieds dans le ruisseau Single, opgenomen op 11 en 17 maart 1955 met orkest onder leiding van Michel Legrand.
1956 La bastille en andere Prière païenne en andere In 1956 verschenen twee ep's. Elk daarvan bevatte, naast materiaal van de eerste lp, ook een nieuw lied. La bastille werd op 25 oktober 1955 opgenomen; Prière païenne op 18 september 1956. Beide met orkest onder leiding van André Popp.
1957 PHILIPS N°2 (cd-titel Quand on n'a que l'amour) Quand on n'a que l'amour. Brels eerste 'hit'. Het lied werd in 1957 onderscheiden met de prestigieuze Grand Prix du Disque. Qu'avons nous fait bonnes gens? Les pieds dans le ruisseau Pardons La bourrée du célibataire. Maakte in 1993 onverwacht zijn opwachting in de Amerikaanse speelfilm Groundhog Day. Hoofdrolspeler Bill Murray probeert in deze film diepe indruk op zijn tegenspeelster te maken door enige regels uit het lied te citeren. L'air de la bêtise Saint Pierre J'en appelle Heureux Les blés Brels tweede lp bevat opnamen van diverse sessies. Qu'avons nous fait bonnes gens en Les pieds dans le ruisseau zijn afkomstig van de Michel-Legrandsessies uit maart 1955 die al eerder de single S'il te faut opleverden. De overige opnamen werden met André Popp gemaakt op 18 en 19 september 1956, en op 22 maart 1957.
Sur la place - Simone Langlois & Jacques Brel Op 24 december 1957 opgenomen duet voor een ep van Simone Langlois. De opname is nooit op een Jacques-Brelplaat verschenen. Dit is de eerste opnamesessie waarbij Jacques Brel zingt terwijl François Rauber het orkest leidt.
1958 PHILIPS N°3 (cd-titel Au printemps) Demain l'on se marie (la chanson des fiancés). Een duet met Jeanine de Waleyne. Au printemps Je ne sais pas Le colonel Dors ma mie La lumière jaillira Dites, si c'était vrai (poème) L'homme dans la cité Litanies pour un retour Voici De opnamen voor deze plaat werden gemaakt op 12 en 14 maart en 1 april 1958.
Hoewel François Rauber mede-componist van bijna alle liedjes is, stond het orkest tijdens de opnamen om platenmaatschappij-politieke redenen vooral onder leiding van André Popp. Pas tijdens de sessie in april kreeg Brels muzikale compagnon François Rauber de gelegenheid om op een Brel-plaat het orkest te dirigeren. Daarvóór werd hij door platenmaatschappij Philips nog te onervaren gevonden. Alle Brel-opnamen vonden vanaf dit moment plaats met orkest onder leiding van François Rauber.
Voir / L'aventure en andere Ep waarvan bovenvermelde nummers werden opgenomen op 7 en 21 oktober 1958. De ep werd aangevuld met opnamen van PHILIPS N°3.
Un soir à Bethléem avec Jacques BrelJe prendrai / La nativité selon Saint-Luc Kerst-cadeautje voor lezeressen van het blad Marie Claire. De opnamen zijn nooit heruitgebracht.
1959 PHILIPS N°4 (cd-titel La valse à mille temps) La valse à mille temps Seul La dame patronesse Je t'aime Ne me quitte pas. Dit zou later zijn succesvolste lied blijken. Het lied werd onderscheiden met een Grand Prix du Disque. Hoewel we Brel moeilijk kunnen kwalificeren als een elektronicapionier, is het opmerkelijk dat op deze opname reeds gebruik wordt gemaakt van het zingende-zaagachtige geluid van de elektronische Ondes-Martenot. Les flamandes, het eerste Brel-chanson dat controverse veroorzaakte. Isabelle, een liedje over zijn dochter La mort La tendresse La colombe Dit is de eerste lp waarop de samenwerking van Brel en Rauber tot volle wasdom is gekomen. Op aanraden van Rauber is Brel iets lager gaan zingen, wat de zeggingskracht van zijn zang ten goede komt. Hoewel Gérard Jouannest nog geen enkele vermelding op de plaat heeft, melden deskundigen dat ook hij Brel inmiddels op muzikaal gebied sterk ondersteunde. Het resultaat is een lp waarop Brel voor het eerst op de toppen van zijn kunnen presteert. Pas vanaf deze plaat komen we dan ook Brels grote succesnummers tegen.<
De opnamen voor de plaat werden gemaakt op 11, 14, 15 en 17 september 1959.
1961 PHILIPS N°5 (cd-titel Marieke) Marieke, misschien om tegenwicht te bieden aan de anti-Vlaamse indruk die hij met Les flamandes wekte — de eerste opname waarop Brel naast de Franse ook de Nederlandse taal gebruikt. Le moribond. Werd door Brel meermalen zijn beste chanson genoemd. Hij voltooide het lied op een hotelkamer in Algiers. Het werd door Rod McKuen in het Engels vertaald als Seasons in the sun en bereikte in de versie van Terry Jacks in 1974 de eerste plaats op de Amerikaanse Billboard-hitlijst. Ook in Engeland haalde die versie een nummer-éénnotering. Met Kerstmis 1999 stond Seasons in the sun in Engeland opnieuw op 1, ditmaal in een versie van Westlife. Diegenen die vertrouwd zijn met Brels origineel hebben vaak moeite om die versie in de Engelse bewerkingen terug te herkennen. Vivre debout On n'oublie rien Clara Le prochain amour L'ivrogne Le prénoms de Paris Les singes Dit is de eerste plaat waarop Gérard Jouannest op diverse titels als mede-componist wordt vermeld. De plaat werd opgenomen op 22 februari, 30 maart en 4 april 1961. Op 21 februari werd ook een sessie gedaan waarbij er alternatieve arrangementen werden uitgeprobeerd. Geen van die opnamen werd uiteindelijk voor de plaat gebruikt. Wel verscheen een van deze sessie afkomstige, veel dramatischer aangezette, versie van Le prochain amour later als bonustrack op de cd-uitgave.
De apen / Men vergeet niets Single met daarop Nederlandstalige versies van respectievelijk Les singes (vertaald door Eric Franssen) en On n'oublie rien (vertaald door Leo Camps en Will Ferdy). De plaat bevat dappere pogingen van Brel om enorme lappen Nederlandse tekst ten gehore te brengen — een taal die hij daarvoor duidelijk onvoldoende beheerste. Het plaatje raakte snel in de vergetelheid.
Marieke / Laat me niet alleen Brels tweede Nederlandstalige single is een stuk minder rampzalig dan de eerste. De vertaling van Marieke is van Eric Franssen. Ne me quitte pas werd door Ernst van Altena vertaald. Brel was over diens werk zo tevreden dat hij hem tot zijn officiële Nederlandse vertaler benoemde.
1962 Olympia 1961 Les prénoms de Paris Les bourgeois Les paumés du petit matin Les Flamandes La statue Zangra Marieke Les biches Madeleine Les singes L'ivrogne La valse à mille temps Ne me quitte pas Le moribond Quand on n'a que l'amour Registratie van de eerste concertreeks die Brel als hoofdact in het Parijse Olympia-theater gaf. De plaat werd opgenomen op 27, 28 en 29 oktober 1961. Brel wordt op piano begeleid door zowel François Rauber als Gérard Jouannest; de accordeonist is Jean Corti. Het orkest staat onder leiding van Daniel Janin. Het was Brels laatste album voor het Philips-label.
BARCLAY N°1 (cd-titel Les bourgeois) Les bourgeois Les paumés du petit matin Le Plat Pays Zangra Une île Madeleine Bruxelles Chanson sans paroles Les biches Le caporal Casse-Pompon, een vrolijk spotlied op oorlogszuchtige Duitsers. Brel voegt hiermee na het Nederlands ook het Duits toe aan zijn talenpallet. La statue Rosa Brels eerste album op het Barclay-label bestaat voor een groot deel uit studio-versies van materiaal dat luisteraars al kenden van het Olympia-concert. De plaat werd opgenomen op 6,7,9 en 14 maart 1962.
De burgerij Rosa De nuttelozen van de nacht Mijn vlakke land Vertalingen van respectievelijk Les bourgeois, Rosa, Les paumés du petit matin en Le plat pays.
Na de maar matig geslaagde Nederlandstalige platen uit 1961 nam Brel enkele spraaklessen. Tijdens het inzingen van deze ep in maart 1962 werd hij bovendien gecoacht door Ernst van Altena, die tevens de teksten schreef. Deze inspanningen wierpen hun vruchten af. Vooral over Mijn vlakke land was Brel zeer tevreden. De kritiek die hem in Vlaanderen ten deel viel — namelijk: dat zijn tongval meer met Hollands dan met Vlaams te maken zou hebben — vatte hij op als een compliment.
1963 Les bigotes Quand maman reviendra Les filles et les chiens La parlotte Ep, opgenomen op 22 november en 1 december 1962. Andere opnamen van dezelfde chansons werden in 1966 uitgegeven op het album BARCLAY N°2, met uitzondering van Quand maman reviendra dat pas in 1988 opnieuw verscheen.
Les toros Les vieux La Fanette Les fenêtres Ep, opgenomen op 2,3 en 10 april 1963. Later heruitgebracht op BARCLAY N°2. Van deze ep en de vorige verscheen ook een combinatie-versie op 33 toeren. Quand maman reviendra is op die uitgave vervangen door een opname van J'aimais van 10 april 1963.
Jacques Brel chante la Belgique Jean de Bruges, Il neige sur Liège en andere. Relatiegeschenk, uitgebracht door de Unie van Belgische steden en Gemeenten. Jean de Bruges werd nooit heruitgegeven. Il neige sur Liège wel. De opnamen stammen van 30 mei 1963.
Pourquoi faut-il que les hommes s'ennuient? Brel nam dit chanson in de zomer van 1963 op voor de soundtrack van de speelfilm Un roi sans divertissement. De eerste plaatversie verscheen waarschijnlijk pas jaren later op een van de vele Brel-verzamel-lp's.
1964 Mathilde Le tango funèbre Les bergers Titine Jef Les bonbons Le dernier repas Au suivant Ep, opgenomen op 7, 8 en 9 januari en 7 maart 1964. Het materiaal werd heruitgegeven op BARCLAY N°2 en BARCLAY N°3.
Olympia 1964 Amsterdam Les vieux Tango funèbre Le plat pays Les timides Les jardins du casino Le dernier repas Les toros Live-opnamen van Brels tweede Olympia-reeks. Opgenomen op 16 en 17 oktober 1964. Latere uitgaven bevatten tevens de liedjes Les bonbons, Mathilde, Les bigotes, Jef, Au suivant en Madeleine. Brel wordt begeleid door Gérard Jouannest (piano), Jean Corti (accordeon), Pierre Sim (contrabas), Philippe Combelle (slagwerk) en orkest onder leiding van François Rauber. Van Amsterdam, Les timides en Les jardins du casino staan op dit album de bekendste versies — van die chansons werd namelijk nooit een studio-opname gemaakt.
1965 Ces gens-là Jacky L'age idiot Fernand Grand-mère Les désesperés Ep, opgenomen op 2,3 en 6 november 1965. Later heruitgegeven op BARCLAY N°3.
1966 Nos amis les mineurs In kleine oplage gemaakte single waarop Brel een eerbetoon aan Franse mijnwerkers reciteert. De tekst is van Jean Maudit, de begeleidende muziek van Dino Castro. De opnamen werden nooit heruitgebracht. De plaat geldt inmiddels als verzamelobject.
BARCLAY N°2 (cd-titel Les bonbons) Les bonbons Les vieux La parlote