Amsterdamsche Football Club Ajax, kortweg AFC Ajax of gewoon Ajax, is een Nederlandse profvoetbalclub uit Amsterdam. De club is opgericht op 18 maart 1900 en is een van de drie traditionele topclubs in Nederland. Sinds de oprichting van de Eredivisie speelt Ajax onafgebroken in deze hoogste divisie. Ajax werd zesendertig keer kampioen van Nederland, waarvan achtentwintig keer sinds de invoering van de Eredivisie medio 1956.
Op de UEFA-ranglijst van beste clubs in Europa stond Ajax in het seizoen 2023/24 op 2 november 2023 als beste Nederlandse club op de 21e plaats met een totaal van 64.000 punten.UEFA Club Ranking Het Duitse Kicker Sportmagazin noemde Ajax de op een na beste voetbalclub van de twintigste eeuw. Volgens de IFFHS is Ajax de op zes na succesvolste Europese club van de twintigste eeuw en werd het in 1992 door de IFFHS verkozen als Wereldclubteam van het Jaar.
In 1995 werd Ajax door het Engelse voetbaltijdschrift World Soccer uitgeroepen tot Wereldteam van het Jaar. In 2000 eindigde Ajax tijdens de FIFA Club of the Century-verkiezing, samen met het Braziliaanse Santos, op een gedeelde vijfde plaats van beste voetbalclubs van de twintigste eeuw. Daarnaast werd Ajax viermaal uitgeroepen tot Europees team van het Jaar in 1969, 1971, 1972 en 1973 en vijfmaal uitgeroepen tot Nederlands Sportploeg van het Jaar in 1968, 1969, 1972, 1987 en 1995.Sportploeg van het Jaar NOC*NSF Het is een van de zes Europese clubs die het recht heeft de Badge of Honour op de mouw te dragen door drie keer winst op rij van de Europacup I in 1971, 1972 en 1973. Die drie keer winst op rij is ook reden om als een van vijf clubs de beker te behouden. In 1995 werd de derde editie van de UEFA Champions League gewonnen en is het hiermee anno 2025 de enige club die de Europacup I/UEFA Champions League viermaal wist te winnen. Enkel FC Barcelona (vijf titels), Bayern München (zes titels), Liverpool (zes titels), AC Milan (zeven titels) en Real Madrid (vijftien titels) wisten het belangrijkste Europese clubtoernooi vaker te winnen. Op 7 december 2021 voegde Ajax zich, na de gewonnen thuiswedstrijd tegen Sporting CP, in een schaarse rij van acht voetbalclubs die alle zes de groepswedstrijden tijdens een Europacup I/UEFA Champions League-seizoen wisten te winnen. Dit lukten naast Ajax enkel Paris Saint-Germain, Spartak Moskou, AC Milan, FC Barcelona, Liverpool, Real Madrid en Bayern München.Ajax wint als eerste Nederlandse club alle groepswedstrijden Champions League NRC, geraadpleegd op 8 december 2021. Gearchiveerd op 8 december 2021.
De club heeft sinds 1998 een beursnotering: AFC Ajax NV. In april 2021 stond Ajax volgens Forbes op plek 20 van meest waardevolle voetbalclubs ter wereld met een geschatte waarde van ongeveer 350 miljoen euro (413 miljoen dollar).Ajax nestelt zich bij de waardevolste clubs ter wereld: dit is de top 20 Algemeen Dagblad, geraadpleegd op 7 juni 2021. Gearchiveerd op 7 juni 2021.Forbes most valuable clubs list NBC Sports, geraadpleegd op 8 juni 2021. Gearchiveerd op 8 juni 2021.Forbes plaatst Ajax bij de 20 meest waardevolle clubs: de commerciële status is verhoogd Het Parool, geraadpleegd op 23 juli 2021. Gearchiveerd op 24 juli 2021.
Sinds 1996 speelt de club haar thuiswedstrijden in de Johan Cruijff ArenA. Ajax slaagde er als een van de weinige Europese topclubs in om samen met Manchester United, Chelsea, Juventus en Bayern München alle drie de UEFA-hoofdcompetities (Europacup I/UEFA Champions League, Europacup II, en UEFA Cup/UEFA Europa League) te winnen. Ook won Ajax als een van de weinige Europese clubs, in 1972, de continentale treble (winst van het landskampioenschap, de nationale beker en de Europacup I). In datzelfde jaar werd voor de eerste keer de wereldbeker voor clubteams gewonnen. Het is hiermee, samen met Manchester United (1999), Bayern München (2013, 2020) en FC Barcelona (2009, 2015) een van de vier clubs die de continentale treble en de wereldbeker wist te winnen in hetzelfde seizoen. Nationaal gezien won Ajax negenmaal de dubbel – winst van het landskampioenschap en de KNVB-beker in hetzelfde seizoen – en is het de enige club die het lukte om het landskampioenschap, de KNVB-beker en de Johan Cruijff Schaal te winnen in hetzelfde seizoen: in 2001/02 en 2018/19.
Ajax was de eerste Europese club die de Europese Supercup won door in januari 1973 tweemaal het Schotse Rangers te verslaan. In april 1962 won Ajax als eerste Europese club de International Football Cup door Feyenoord in de finale met 4–2 te verslaan. Sinds het seizoen 2012/13 heeft Ajax een vrouwenelftal, dat uitkomt in de Eredivisie Vrouwen. Het vrouwenelftal heeft in twaalf jaar drie keer het landskampioenschap gewonnen en zes keer de KNVB Beker.
Geschiedenis
Ontstaan van de club Een aantal vrienden richtte in 1894 een voetbalclub op. Ze noemden de club aanvankelijk Union, maar doopten hem nog datzelfde jaar om naar Footh-Ball Club Ajax, inclusief de spelfout, naar de Griekse held. In deze periode werden in heel Nederland en vooral in Amsterdam veel voetbalclubs opgericht. De Amsterdamse voetbalbond stelde om chaos te vermijden strikte regels op, de club kon hier niet aan voldoen en in 1896 ging de club praktisch ter ziele.
Vier jaar later besloot Floris Stempel samen met Han Dade en Carl Bruno Reeser wederom een poging te wagen en op 18 maart 1900 werd Ajax opgericht in café Oost-Indië aan het begin van de Kalverstraat bij de Dam, op de plek waar tot 2012 muziekzaak Fame was gevestigd. Floris Stempel werd de eerste voorzitter van de club, waarvan de naam ditmaal wél goed gespeld werd.The ancient Ajax, ajax-usa.com (gearchiveerd) Om verwarring met een gelijknamige voetbalclub uit Leiden – die inmiddels bekend is als het thans te Oegstgeest gevestigde Ajax Sportman Combinatie – te vermijden werd later Amsterdamsche nog voor de naam gezet.
De volledige organisatie bestond destijds uit voorzitter Floris Stempel, vicevoorzitter H.D. Dade, secretaris C.B. Reeser, eerste secretaris C.J. Groothoff, tweede secretaris J.A. Hatzman, penningmeester C.G. Hertel en de commissarissen J.B. Geisler en F.N. Kramer.sportgeschiedenis.nl, De oudste vermelding, die Sportgeschiedenis kan vinden, is van 13 september 1900 in Het Sportblad. Gearchiveerd op 2 juli 2019.
In 1902 werd Ajax toegelaten in de derde klasse, waarna het direct promoveerde naar de tweede klasse. In 1908 werd gefuseerd met derdeklasser AFC Holland, opgericht in 1899, die opging in Ajax.Holland in Databank sport, resources.huygens.knaw.nl. Gearchiveerd op 5 augustus 2020. Vier spelers van het oude Holland waren belangrijk in het latere succes in 1911.De Telegraaf van 22 mei 1985 Delpher (gearchiveerd)
1901-1954: Amateurvoetbal Na de officiële oprichting in 1900, in de Kalverstraat in Amsterdam, sloot Ajax zich aan bij de Amsterdamsche Voetbalbond (AVB). De thuisduels werden eerst gespeeld in Amsterdam-Noord, en vanaf 1907 aan de Middenweg in de gemeente Watergraafsmeer. In 1911 promoveerde Ajax naar de hoogste afdeling, in 1913/14 degradeerde de club de enige keer, naar de Tweede Klasse. In 1917 promoveerde Ajax naar de Eerste klasse, waar het tot 1954 speelde. In de Eerste klasse werd Ajax 17 maal afdelingskampioen (1918, 1919, 1921; 1927, 1928, 1930, 1931, 1932, 1934, 1935, 1936, 1937, 1939; 1946, 1947, 1950, 1952). Landskampioen werd Ajax acht keer (1918, 1919; 1931, 1932, 1934, 1937, 1939; 1947). Bekende spelers tussen 1913 en 1929 waren: Henk Hordijk (1917-1927), Theo Brokmann (1913-1925) en Jan de Natris (1917-1925, met twee jaar onderbreking; 1928-1929). In 1930 leed Ajax een nederlaag met 14 goals verschil in Wenen tegen Rapid Wien, dat een Europese topploeg was (16-2). In de 1930'-er jaren werd Ajax maar liefst acht keer afdelingskampioen en vijf keer landskampioen. Ajax won op 11 januari 1931 met 17-0 van VUC, de grootste zege in een officiële wedstrijd van Ajax. Piet van Reenen scoorde de meeste goals voor Ajax ooit, in 235 competitiewedstrijden tussen 1929 en 1942, 272 goals! Op 9 december 1934 werd de openingswedstrijd van het nieuwe stadion De Meer gespeeld (Ajax-Stade Francais 5-1). Tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945), voor Ajax een succesarme periode, was internationaal voetbal onmogelijk. In het nationaal voetbal kwam het regelmatig voor, dat Ajax door mobilisatie, onderduiken en tewerkstelling in Duitsland niet over alle spelers kon beschikken. Het team werd dan aangevuld met beschikbare spelers uit de lagere teams. In 1944, tijdens de hongerwinter, werd het voetballen gestaakt, tot het einde van de oorlog in 1945. In juni 1946 werd in de beslissende wedstrijd tegen ADO het afdelingskampioenschap behaald. Debutant Rinus Michels scoorde maar liefst vijfmaal. De landstitel ging in 1946 naar Haarlem, maar in 1947 was Ajax wel landskampioen, voor de achtste keer in het bestaan sinds 1900. Michels zou tot 1958 in 264 duels 122 goals voor Ajax scoren. Ook verdediger, 'stopperspil' Cor van der Hart kwam uit voor Ajax (1947-1950).
1954-1980: Eerste kwart eeuw betaald voetbal thumb|140px|Piet Keizer, 1962. thumb|140px|Johan Cruijff, 25-10-1965. thumb|140px|Dick van Dijk., 10-8-1969. thumb|140px|Tscheu La Ling, 15-7-1975. Bij Ajax tot 20-7-1982. thumb|140px|Ray Clarke, 9-6-1979, Amsterdam stadhuis. Ajax landskampioen, bekerwinnaar. Vanaf het seizoen 1954/55 werd betaald voetbal gespeeld in Nederland, vanaf het seizoen 1956/57 werd de eredivisie ingesteld. In 1956/57, het debuutseizoen van Sjaak Swart (1956-1973), werd Ajax na een zeer moeizaam seizoen toch kampioen. Tussen juli 1957 en juni 1970 droeg middenvelder Bennie Muller 13 jaar lang het shirt van Ajax1, na 5 jaar jeugdspeler te zijn geweest tussen juli 1952 en juni 1957. In 1959/60 en 1960/61 finishte Ajax als eerste en tweede. In 1960/61, het debuutseizoen van Piet Keizer (1961/1974) en het tweede jaar van Henk Groot (1959-1963 en 1965-1969), werd de KNVB beker gewonnen. Daarna volgden 3 matige seizoenen met posities 2 tot en met 5, tot en met 1963/64. In 1964/65 werd met een dertiende plaats in de eindrangschikking in de eredivisie een historisch dieptepunt bereikt. Halverwege het seizoen debuteerde Johan Cruijff, en werd Rinus Michels (1965-1971) aangesteld als trainer, door de nieuwe voorzitter Jaap van Praag (1964-1978). Ook in de eerste helft van 1965 was er sportief weinig verbetering, met onder meer Wim Suurbier (1964-1977) in de gelederen. Mei 1965 was de afsluiting van een periode van 65 jaar, waarin Ajax tien keer landskampioen werd, gemiddeld eens in de zes a zeven jaar. Het beste moest nog komen...