Excelsior Rotterdam is een Nederlandse betaaldvoetbalclub uit de wijk Kralingen in Rotterdam. Excelsior speelt zijn thuiswedstrijden in het Stadion Woudestein, dat na de uitbreiding in zomer van 2016 plaats biedt aan 4.400 toeschouwers.
Geschiedenis Oprichting Excelsior werd opgericht op 23 juli 1902 als Rotterdamse Voetbal en Atletiek Vereniging Excelsior door een groepje Kralingse vrienden dat in die tijd al regelmatig bijeenkwam op de buitenplaats Woudestein om met elkaar te voetballen. Voetbal was aan het begin van de 20e eeuw een elitesport, hierdoor werd Excelsior een van de eerste arbeidersclubs in Nederland.Clubhistorie Excelsior. Gearchiveerd op 9 juni 2023.
Na de oprichting gaf gemeente Rotterdam Excelsior officieel toestemming om het stuk land te gebruiken.Historie Woudestein
Excelsior speelde haar wedstrijden voornamelijk op Woudestein. Twee keer speelde Excelsior kort voor een meerdere wedstrijden op een ander terrein. In 1907 voetbalde de club een jaar op het Afrikaanderplein en van 1922 tot 1939 was het Toepad het terrein van Excelsior. Kort voor de oorlog, toen aan het Toepad een marinierskazerne werd gebouwd, verhuisde Excelsior terug naar het vertrouwde Woudestein.
Eerste successen In 1927 behaalde Excelsior een van haar grootste prestaties van voor de Tweede Wereldoorlog. Excelsior won de Zilveren Bal-trofee door stadsgenoot en rivaal Feyenoord met 5-0 te verslaan.
Drie jaar later, in 1930, haalde Excelsior de finale van het KNVB Bekertoernooi. In Spartastadion Het Kasteel werd met 1-0 verloren van Feyenoord.
In de seizoenen 1945/46 en 1951/52 behaalde successen door te promoveren naar de Eerste Klasse, op dat moment het hoogste voetbalniveau in Nederland. De beslissende wedstrijd in 1945/46 tegen VUC uit Den Haag vond plaats in De Kuip en trok maar liefst 52.000 supporters.
Grondlegger betaald voetbal in Nederland thumb| Excelsior was in de jaren 50 de leidende club achter het realiseren van een betaald voetbalcompetitie in Nederland. Toen de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (verder: KNVB) niet wilde toestaan dat voetbalspelers werden betaald om te spelen, namen Excelsior voorzitter Henk Zon en bestuurslid Aad Libregts het initiatief om betaald voetbal in Nederland mogelijk te maken. Met een voorstel wisten zij KNVB-voorzitter Hans Hopster te overtuigen en in augustus van het jaar 1954 werd het betaald voetbal in Nederland geïntroduceerd.
Eerste overdekte staantribune Ook op andere fronten was Excelsior een pionier in het Nederlandse voetbal. Zo was Excelsior in 1958 de eerste club in Nederland met een overdekte staantribune. Leden zorgden voor het geld en een groep ijverige vrijwilligers voor de bouw.
Eerste Nederlandse club met shirtsponsor Later, in 1974, was Excelsior ook de eerste club die shirtsponsoring had in het Nederlands voetbal. De club droeg op de borst een grote A. Dit, naar de firma van suikeroom Rob Albers, Akai. Men zei dat de A verwees naar het A-elftal van Excelsior, maar toch werd de letter verboden. Pas in 1982 werd shirtreclame ingevoerd en verscheen Akai weer op de borst en zou daar tot het seizoen 1999/00 op de borst prijken.
Jaren 2000 In 2002, het jaar waarin de club 100 jaar bestond, keerde Excelsior terug in de Eredivisie. Dit deden zij na sinds eind jaren 80 in de Eerste divisie te hebben gebivakkeerd. Het avontuur op het hoogste niveau duurde echter slechts één seizoen, aangezien er meteen weer werd gedegradeerd. In het seizoen 2005/06 streed Excelsior aanvankelijk onverwacht mee om de prijzen, maar werd het uiteindelijk wel kampioen in een competitie waarin VVV-Venlo op voorhand favoriet was. Het kampioenschap leverde de club opnieuw promotie naar de Eredivisie op.
Tussen 1997 en 2005 was Excelsior een satellietclub van Feyenoord. Dit hield in dat Feyenoord tijdelijk spelers bij Excelsior onderbracht om hen de gelegenheid te bieden op een lager niveau wedstrijdervaring op te doen. Het merendeel van de supporters van Excelsior was fel tegenstander van de samenwerking. De voorzitter van de supportersvereniging, Michel van der Neut, zei het volgende over de samenwerking: "Excelsior heeft haar ziel verkocht. Op deze manier houdt de club voor mij op te bestaan."Supportersvereniging roept op tot actie De samenwerking met Feyenoord liep na een slecht seizoen (2004/05) steeds verder terug. Aan het einde van het seizoen 2014/15 maakten de clubs bekend dat de officiële samenwerking beëindigd werd.Excelsior en Feyenoord beëindigen samenwerking. Gearchiveerd op 22 mei 2023.
Excelsior eindigde in het seizoen 2006/07 op de 16e plek van de Eredivisie en moest in de play-offs strijden tegen degradatie. Belangrijkste wapenfeiten in dat seizoen waren gelijkspellen tegen Ajax en PSV en de 3-2 winst op AZ in de spannende laatste competitieronde, waardoor AZ het kampioenschap misliep. De play-offs werden goed afgesloten, na BV Veendam (0-1 en 3-0) verslagen te hebben, werd RBC Roosendaal over twee wedstrijden ook verslagen: in Roosendaal werd het 1-1 en in Rotterdam won Excelsior met 1-0, waardoor de Kralingers zich wisten te handhaven. Het seizoen daarna lukte het de ploeg niet om zich te handhaven in de Eredivisie. In de laatste speelronde werd verloren van sc Heerenveen terwijl concurrent VVV-Venlo wel wist te winnen. Na twee seizoenen Eredivisie speelde Excelsior in het seizoen 2008/09 weer in de Eerste Divisie.
Enkele jaren Eredivisie In het seizoen 2009/10 promoveerde de club via de play-offs naar de Eredivisie. Dit gebeurde in een onderling duel met stadgenoot Sparta Rotterdam. Het beslissende doelpunt viel in de 90+4e minuut, en dit terwijl Sparta pas in de 90+2e minuut op voorsprong was gekomen. Excelsior's doelpuntenmaker Fernandez miste in de 89e minuut bovendien nog een strafschop.
In het Eredivisie-seizoen 2010/11 kende Excelsior een vliegende start. Het team behaalde tien punten uit de eerste vijf wedstrijden. In die wedstrijden werd onder meer Feyenoord met 3-2 verslagen in de Rotterdamse derby.
Eenmaal terug in de Eerste Divisie beleefde Excelsior een tegenvallend seizoen. Onder de nieuwe trainer Leon Vlemmings behaalde Excelsior de vijftiende plaats. Voorafgaand aan het seizoen 2013/14 ging de bezem door de selectie en er kwam een nieuwe trainer: Jon Dahl Tomasson. Het was pas de eerste keer in de clubhistorie dat een trainer Excelsior gedwongen moest verlaten. Het nieuwe seizoen verliep goed, maar op tweede kerstdag van het jaar 2013 verliet trainer Tomasson onverwachts Excelsior voor Roda JC Kerkrade. Op 1 januari 2014 werd Marinus Dijkhuizen aangesteld als opvolger. Onder Dijkhuizen werd een goede tweede helft van het seizoen afgewerkt. Excelsior klom, mede dankzij een 8-0 zege bij Telstar, naar de derde plaats van de Eerste Divisie. Via de nacompetitie wist Excelsior voor de achtste maal in de historie te promoveren naar de Eredivisie.
Op 15 januari 2014 maakte voorzitter Albert de Jong bekend dat Excelsior een dreigend faillissement maar net voorkomen had. Volgens hem waren de onverwachts slechte prestaties in het seizoen 2012/13 de hoofdreden voor een tekort van drie miljoen euro. Hij verwachtte op termijn terug te keren naar categorie 2.Nieuwjaarstoespraak van voorzitter Albert de Jong, S.B.V. Excelsior (15 januari 2014). Gearchiveerd op 9 juni 2023.
In het seizoen 2014/15 wist Excelsior zich te handhaven op het hoogste niveau. Op de voorlaatste speeldag speelde de club met 2-2 gelijk tegen FC Utrecht, waardoor de Rotterdammers niet meer te achterhalen waren voor achtervolgers Go Ahead Eagles en NAC Breda.
Ook in het seizoen 2015/16 eindigde Excelsior op de vijftiende plaats, onder leiding van de nieuwe trainer Alfons Groenendijk. In de laatste wedstrijd was een 2-0 overwinning in Leeuwarden op hekkensluiter SC Cambuur voldoende. Aan het einde van het seizoen vertrok Groenendijk een jaar eerder dan afgesproken. Mitchell van der Gaag was zijn opvolger. Ook een aantal basisspelers vertrok bij de club, waardoor Excelsior aan het begin van het seizoen 2016/17 opnieuw een degradatiekandidaat was. Na afloop van het seizoen 2018/19 degradeerde Excelsior na vijf jaren in de Eredivisie te hebben gespeeld.
Terugkeer naar de Eredivisie In 2020 werd opnieuw Marinus Dijkhuizen aangesteld als nieuwe trainer. Met Dijkhuizen aan het roer werd in mei 2022 na een spectaculaire overwinning op ADO Den Haag opnieuw promotie naar de Eredivisie afgedwongen. De Kralingers speelden in eigen huis met 1-1 gelijk en leken in Den Haag af te stevenen op nog een jaar in de Keuken Kampioen Divisie. Excelsior maakte echter een wonderbaarlijke comeback door in de laatste dertien minuten van de wedstrijd nog drie keer te scoren en zo verlenging af te dwingen. In deze verlenging kwam de ploeg van Dijkhuizen op achterstand (4-3), maar rechtte het wederom de rug via aanvoerder Redouan El Yaakoubi (4-4). Uiteindelijk besliste doelman Stijn van Gassel de penaltyserie door de negende strafschop van ADO Den Haag te stoppen en dus keerde Excelsior na drie jaar afwezigheid terug in de Eredivisie. Na twee seizoenen degradeerde Excelsior in 2024 weer naar de Keuken Kampioen Divisie. Het verblijf in de Keuken Kampioen Divisie bleef beperkt tot één seizoen, want op 2 mei 2025 promoveerde Excelsior opnieuw naar de Eredivisie na een 5-0 overwinning op Jong PSV.
Cijfers Hoogste eindklassering eredivisie: 9e: 1979/80, 1982/83 Beste doelcijfers eredivisie: -3 (44-47): 1982/83; -4 (56-60): 1979/80; -4 (47-51): 1984/85 (in 34 duels) Beste doelcijfers eerste divisie: +44 (76-32): 1978/79 (in 36 duels) Grootste overwinning op bezoek bij Ajax, PSV of Feyenoord: Feyenoord – Excelsior 0-4 (+4) (1979/80: 2 maart 1980)
Erelijst Kampioen Eerste Divisie (3 maal) 1974, 1979, 2006 30x60px Zilveren Bal (1 maal) 1927 (finale: Feyenoord – Excelsior 0-5) 30x60px Verliezend bekerfinalist (1 maal) 1930 (finale: Feyenoord – Excelsior 1-0)
Clubcultuur Imago Excelsior kent het imago van Oud-Papier club, omdat voormalig voorzitter Henk Zon jarenlang oud papier ophaalde voor 'ons geliefd' Excelsior. Hierdoor wisten de vrijwilligers Excelsior telkens voor een faillissement te behoeden.
Clublied Het clublied van Excelsior heet Ferme jongens, stoere knapen. Het is geschreven door oud-voorzitter Toon Kenters. Het werd ingezongen door een andere oud-voorzitter, namelijk Henk Zon, en het Rotte's mannenkoor. 'Ferme jongens, stoere knapen' werd uitgebracht als single in 1977, maar werd geschreven in 1942.
Mascotte Sinds het seizoen 2008/09 heeft Excelsior een mascotte, die is voortgekomen uit de oprichting van de kidsclub (De Woudies). De mascotte verschijnt voor aanvang van elke thuiswedstrijd en zwaait naar de aanwezige supporters. Zijn naam is Woutje Stein, vernoemd naar stadion Woudestein. Hij wordt gespeeld door de zoon van verzorger Mario Meijer.
Rivaliteit Excelsior is een van de drie betaaldvoetbalclubs in Rotterdam, de andere twee clubs zijn Feyenoord en Sparta. Wedstrijden tegen Feyenoord en Sparta worden een Rotterdamse derby genoemd en hebben altijd een extra lading. De derby's worden bij lange na niet ieder seizoen gespeeld, aangezien er meestal minimaal wel één club op een niveau lager speelt.
Rivaliteit met Sparta Excelsior is gelegen in Kralingen (vroeger een zelfstandige gemeente), in het oostelijk deel van de stad, terwijl Sparta Rotterdam afkomstig is uit Spangen. Van oudsher speelden beide clubs vaker tegen elkaar dan tegen Feyenoord, waardoor deze Rotterdamse derby vaker plaatsvond. Ook supporters van Sparta Rotterdam hebben een sterke mening over de samenwerking die er tussen Feyenoord en Excelsior was. Sparta is van oudsher een elitaire club waarbij leden alleen na ballotage toegelaten werden en Excelsior is een arbeidersclub. Excelsiorsupporters scanderen als Sparta het veld opkomt SP-ER-MA In plaats van SP-AR-TA. Maar beide groepen kunnen goed met elkaar omgaan. Spartasupporters zitten vaak tussen de Excelsiorsupporters als ze Woudestein bezoeken.