thumb|Penning Gulden Adelaar De Gulden Adelaar is de culturele prijs van de Nederlandse gemeente Deventer, ingesteld bij besluit van de gemeenteraad op 23 september 1957.
De prijs is bedoeld voor de meest uitblinkende prestatie op het gebied van beeldende kunsten, literatuur, muziek, toneel of wetenschap, geleverd door iemand die in de gemeente Deventer woont, daarmee gelijk te stellen is of waarvan de prestatie betrekking heeft op Deventer of daarmee heel nauw is verbonden.
Toekenning De prijs wordt toegekend bij besluit van burgemeester en wethouders op advies van een commissie waarin deskundigen op de verschillende terreinen zijn vertegenwoordigd. Het is gebruikelijk ook experts van buiten Deventer te raadplegen. De prijs bestaat uit een vergulde penning, een oorkonde en een geldbedrag, dat in 1957 duizend gulden bedroeg en in 2010 vijfduizend euro.
Moment van uitreiking De Gulden Adelaar werd eerst in beginsel jaarlijks toegekend, waarbij werd gekeken naar de prestaties in de twee voorafgaande jaren. Vanaf 1959 werden de vijf voorafgaande jaren in ogenschouw genomen. De prijs wordt niet toegekend als er onvoldoende aansprekende prestaties zijn. Sinds 2004 wordt de prijs om de twee jaar uitgereikt.
De prijs wordt uitgereikt op of nabij 10 april, de dag waarop Deventer in 1945 werd bevrijd. Al vanaf de eerste burgemeester die de prijzen uitreikte, Nicolaas Bolkestein, is het gebruik erop te wijzen dat juist de vrijheid uitingen van cultuur, kunst en wetenschap mogelijk maakt. De prijsuitreiking biedt zo ruimte de bevrijding van de stad te gedenken zonder in het gedrang te komen met Koninginne- of Koningsdag, Dodenherdenking en Bevrijdingsdag.
Naam Aanvankelijk lagen er voorstellen om de prijs te vernoemen naar Geert Grote of Alexander Hegius. Toen geen van deze namen brede instemming kreeg, is nog overwogen de prijs naar het Athenaeum Illustre te noemen, maar viel de keus ten slotte op "Gulden Adelaer". Dit verwijst naar het tot 1795 bestaande gebruik om jaarlijks voorafgaand aan de benoeming van het stadsbestuur de voornaamste bepalingen van het stadsrecht voor te lezen, de "Uittreksels uit den Gulden Adelaer". De adelaar staat in het wapenschild van Deventer. Vanaf 1963 is de schrijfwijze met "ae" verlaten.
Winnaars In de hieronder niet vermelde jaren is de prijs niet toegekend.
Jaar Naam winnaar Prestatieveld 1959 R.J. (Jo) Pessink beeldend kunstenaar 1960 J.A. (Jan) Rispens dichter, literatuurhistoricus 1962 M.E. (Maria Elisabeth) Kronenberg bibliografe van oude drukken 1963 C. (Cees) Wilkeshuis dichter, schrijver 1965 L. (Ludwig) Otten muziekpedagoog, componist 1966 B. (Berend) Dubbe kunsthistorisch publicist 1968 J. (Jan) Kamerbeek jr. neerlandicus 1971 A.P. (Anton) de Bont publicist over dialect 1974 G.M. (Godelieve Maria; Lieve) de Meyer historica 1975 M. (Mimi) Peters beeldend kunstenares 1978 H.F.A. (Harry) Rademaker architect 1983 H.D. (Herman) Korteling literator 1984 J. (Jón) Kristinsson architect 1985 J.W. (Jan) Kleinbussink musicus 1986 C. (Klaus) Versteegen beeldend kunstenaar 1988 H.C. de Bruijn kunsthistorisch publicist 1989 H. (Henk) Luymes musicus 1991 A.C.F. (Anton) Koch (postuum) historicus 1992 Deventer Ziekenhuis opleiding medisch specialisten 1993 A.R. (Roel) Smit musicus, beiaardier 1994 NV Bergkwartier stadsherstel 1995 J. (Jan) Slijkhuis beeldend kunstenaar 1996 F. (Frits) Grimmelikhuizen papieren theater, componist 1998 Cords musici 1999 Loes & Reinier International Ceramics keramisten 2000 H.J. (Henk) Nalis historisch publicist 2001 M.H. (Michiel) Bartels archeoloog 2004 K. (Klaas) Stok musicus 2006 Nefit BV ontwikkeling hoogrendementsketel 2008 D.T. (Daan) Josee architect 2010 A. (Arno) Kramer tekenaar 2012 TAMTAM objektentheater objectentheatergezelschap 2014 C.M. (Clemens) Hogenstijn historicus 2016 Specialistisch Centrum voor Ontwikkelingsstoornissen van Dimence autisme en ADHD 2018 Özcan Akyol schrijver, televisiemaker, columnist2020Loes ten Anscherbeeldend kunstenaar2022Koninklijke Aupingonderneming
Categorie:Cultuur in Deventer Categorie:Cultuurprijs in Nederland