Professionalnyj basketbolnyj kloeb Tsentralny Sportivny Kloeb Armii Moskva (Russisch: Профессиональный баскетбольный клуб Центральный Спортивный Клуб Армии Москва) is een Russische professionele basketbalclub die zijn thuiswedstrijden speelt in Moskou, Rusland. De club werd opgericht op 29 april 1923. De club speelt in de VTB United League en de EuroLeague. Het team werd in het Westen vaak "Rode Leger" genoemd vanwege de steun van het Sovjet leger. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in december 1991, ging het steeds minder met CSKA. De club ging bijna failliet, maar in 1997 werd de club door de Russische miljardair Michail Prochorov, die de eigenaar was van Norilsk Nikkel, overgenomen.A Russian owner in NBA: Tycoon buying NJ Nets, sandiegouniontribune.com, 23 september 2009 De club werd geherstructureerd en kreeg de afkorting PBK voor de naam. In plaats van het leger kwamen er bedrijven als sponsor en die verzekerde de club van een belangrijke economische positie in Europa. In april 2008 kocht de staat de aandelen van Prochorov in Norilsk Nikkel op.Moscow Basketball Team Thrived Under Nets’ Prospective Owner, nytimes.com, 25 september 2009 Momenteel is de club in handen van Norilsk Nikkel.Euroleague Basketball CSKA Moscow, Andrei Kirilenko, Sonny Weems, Kyle Hines, Demetris Nichols, grantland.com, 4 augustus 2015 Begin 2016 veranderde de naam van Norilsk Nikkel in Nornikel. Sinds 2008 hadden ze ook een eigen toernooi: de Gomelski Cup. Dat was een jaarlijks basketbaltoernooi dat in de herfst werd gehouden in Moskou. In 2020 werd dat toernooi opgeheven met de komst van de VTB United League Supercup, waar om de Aleksandr Gomelski Cup gespeeld wordt. De omzet van het bedrijf in Rusland bedroeg in 2023 14 miljoen euro.
Geschiedenis Sovjet-Unie thumb|260px|Spartak Sint-Petersburg – CSKA Moskou, Russische superliga, 25 oktober 2008. De club maakte deel uit van de omnisportvereniging CSKA Moskou die werd opgericht op 29 april 1923. CSKA (ook TsSKA) heeft vele successen behaald. De eerste jaren van de club, ze heette toen OPPV (dat kan worden vertaald als "een afdeling van de Algemene Militaire Educatiedienst in de voormalige Sovjet-Unie"), speelde ze alleen om het kampioenschap van Moskou. De eerste keer dat CSKA meedeed om het landskampioenschap van de Sovjet-Unie was in 1938 onder leiding van de eerste coach van de club Viktor Grigorev.Grigorev, Viktor Antonovitsj, sport-strana.ru, 14 augustus 2015 CSKA stond toen nog bekend als CDKA (dat kan worden vertaald als "Centraal huis van het Rode Leger"). Voor 1937 speelde alleen steden en geen clubs in de competitie. Het team van Moskou speelde met CDKA spelers op het rooster en won het toernooi drie keer in 1924, 1928 en 1935.
Na de Grote Vaderlandse Oorlog ging CDKA opnieuw spelen om het landskampioenschap van de Sovjet-Unie en onder leiding van coach Grigorev werd gelijk het eerste kampioenschap binnengehaald in 1945.
In 1948 werd CDKA vervangen door een ander team dat werd erkend door Jozef Stalin. Zijn zoon Vasili Stalin was beschermheer van de club die VVS MVO Moskou heette. De club was steeds een van de favorieten voor het winnen van het nationale kampioenschap. Ze behaalde de derde plaats in 1949 en 1950, de tweede plaats in 1951, en ze wonnen de titel van de Sovjet-Unie in 1952. Het was dit jaar dat erg omstreden is in de geschiedenis van CSKA. Sommige bronnen tellen de titel bij de erelijst van de club, sommige tellen hem niet. De club werd na de dood van Jozef Stalin in 1953 opgeheven en keerde CDKA terug.1923-1959, cskabasket.ru
Gedurende twee jaar (1953 en 1954) droeg de club de naam CDSA ("Centraal huis van het Sovjet-leger"). In 1955 werd die naam vervangen door CSK MO ("Centrale sportclub van het Ministerie van Defensie"). Het was pas na de goedkeuring van zijn huidige naam CSKA ("Centrale sportclub van het Leger") in 1960 dat de club erin geslaagd is om een aantal overtuigende sterke resultaten bij elkaar te halen. Met coach Jevgeni Aleksejev en later coach Armenak Alachachian aan het roer, won CSKA verschillende nationale titels, nationale bekers en Europese bekers. Onder coach Aleksejev won CSKA zijn eerste FIBA European Champions Cup, de voorloper van de EuroLeague, in 1961. In die finale won CSKA van SKA Riga uit de Sovjet-Unie over twee wedstrijden met een totaal score van 148-128.Champions Cup 1960-61, linguasport.com In 1963 stond CSKA weer in de finale van de FIBA European Champions Cup. Dit keer was Real Madrid uit Spanje de tegenstander. CSKA won met 2-1 in wedstrijden.Champions Cup 1962-63, linguasport.com In 1965 was Real Madrid weer de tegenstander in de finale van de FIBA European Champions Cup. Dit keer was Real de sterkste over twee wedstrijden met een totaal score van 150-157.Champions Cup 1964-65, linguasport.com Onder coach Alachachian haalde CSKA weer de finale van de FIBA European Champions Cup in 1969. CSKA en Real stonden voor de derde keer tegenover elkaar in de finale om de FIBA European Champions Cup. De finale werd gehouden in de Palau dels Esports de Barcelona in Barcelona, Spanje. CSKA won de finale met 103-99 na twee keer een verlenging.Champions Cup 1968-69, linguasport.com In 1970 stond CSKA weer in de finale van de FIBA European Champions Cup. Dit keer was Ignis Varese uit Italië de tegenstander. De finale werd gehouden in de Sportska Dvorana Skenderija in Sarajevo, Joegoslavië. CSKA verloor met 74-79.Champions Cup 1969-70, linguasport.com
1969 betekende ook het begin van een groot tijdperk door de legendarische coach Aleksandr Gomelski. Tijdens zijn periode als coach, die duurde tot 1980, won CSKA verschillende nationale titels en Europese bekers. In 1971 stond CSKA voor de derde keer op rij in de finale van de FIBA European Champions Cup. De finale was in de Sporthal Arena in Deurne, Antwerpen, België. De tegenstander was weer Ignis Varese. Dit keer was CSKA de sterkste met 67-53.Champions Cup 1970-71, linguasport.com In 1972 stond CSKA voor het eerst in de finale om de USSR Cup. Ze wonnen van Stroitel Kiev over drie wedstrijden met 2-1. In 1973 was het voor de derde keer dat de finale om de FIBA European Champions Cup tussen CSKA en Ignis Varese ging. De finale werd gehouden in de Country Hall du Sart Tilman in Luik, België. Ignis Varese won de finale met 66-71.Champions Cup 1972-73, linguasport.com Dit was voorlopig de laatste Europese finale die CSKA zou halen. Ook verdedigde CSKA de titel om de USSR Cup. Ze wonnen de finale van Dinamo Tbilisi over twee wedstrijden met een totaal score van 152-145.
CSKA zette zijn nationale titel zegereeks voort onder coach Joeri Selichov en vervolgens onder coach Sergej Belov die samen het "eeuwige" record van negen opeenvolgende USSR titels wisten te winnen.History, cskabasket.com In 1990 won CSKA zijn laatste USSR titel.
Rusland thumb|260px|Minsk-2006 – CSKA Moskou, VTB United League, 11 december 2010. thumb|260px|JSF Nanterre – CSKA Moskou, EuroLeague, 17 oktober 2013. thumb|260px|CSKA Moskou – Real Madrid in de "Megasport Arena" op 1 februari 2018. Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie werd CSKA onder leiding van coach Stanislav Jerjomin negen keer oprij landskampioen van Rusland. CSKA won in 2005 de Beker van Rusland door in de finale te winnen van UNICS Kazan met 96-81. In 2006 won CSKA de Beker van Rusland voor de tweede keer. In de finale werd Chimki Oblast Moskou met 79-76 verslagen. In 2007 won CSKA de Beker van Rusland voor de derde keer. In de finale werd UNICS Kazan met 74-59 verslagen. In 2010 won CSKA voor de vierde keer de Beker van Rusland. In de finale won CSKA weer van UNICS Kazan. De uitslag was 80-74.
Onder leiding van coach Stanislav Jerjomin won CSKA de NEBL in 2000. Ze wonnen de finale van Lietuvos rytas Vilnius uit Litouwen met 95-77 in de Vilnius Sports Arena in Vilnius, Litouwen.NEBL slogan: Break the ice!, baltictimes.com, 20 april 2000 De eerste grote Europese successen kwamen onder de Italiaanse coach Ettore Messina. CSKA haalde onder zijn leiding van 2006 t/m 2009 de finale van Europa's hoogste club competitie, de EuroLeague, (vroegere FIBA European Champions Cup), en won er twee. In 2006 wonnen ze in de finale van verdedigend kampioen Maccabi Elite Tel Aviv uit Israël met 73-69 in de Sazka Arena in Praag, Tsjechië.Praag 2006, euroleague.net CSKA verloor de finale in 2007 met 91-93 van Panathinaikos uit Griekenland, in de O.A.C.A. Olympic Indoor Hall in Athene, Griekenland.Athene 2007, euroleague.net In 2008 wonnen ze opnieuw de finale tegen Maccabi Elite Tel Aviv met 91-77 in Palacio de Deportes de la Comunidad de Madrid in Madrid, Spanje.Madrid 2008, euroleague.net In 2009 verloren ze opnieuw de finale tegen Panathinaikos met 71-73 in de O2 World Berlin in Berlijn, Duitsland.Berlijn 2009, euroleague.net Onder leiding van de Litouwse coach Jonas Kazlauskas haalde CSKA weer de finale van de EuroLeague in 2012. CSKA verloor die finale om de EuroLeague in de Sinan Erdem Dome in Istanboel, Turkije. Dit keer was Olympiakos Piraeus uit Griekenland met 61-62 te sterk.Istanboel 2012, euroleague.net In 2014 kwam de Griekse coach Dimitrios Itoudis naar Moskou. Met Itoudis haalde CSKA na vier jaar weer de finale om de EuroLeague in 2016. Ze wonnen in die finale van Fenerbahçe uit Turkije in de Mercedes-Benz Arena Berlin in Berlijn, Duitsland. CSKA won die finale na verlenging met 101-96.Berlijn 2016, euroleague.net In 2019 stond CSKA weer in de finale van de EuroLeague. Ze wonnen van Anadolu Efes uit Turkije in de Fernando Buesa Arena in Vitoria-Gasteiz, Spanje met 91-83.Final-four Vitoria-Gasteiz 2019 CSKA Moscow title Celebration, euroleague.net
Als een reactie op de Russische invasie van Oekraïne in 2022, werden de Russische clubs, CSKA Moskou, Zenit Sint-Petersburg en UNICS Kazan op 28 februari 2022 uit de EuroLeague competitie gezet.A glance at the reaction of sports to Russian invasion, apnews.com, 8 maart 2022 De buitenlandse spelers Tornike Shengelia, Johannes Voigtmann, Gabriel Lundberg, Marius Grigonis, Kevin Pangos, Daniel Hackett en Joel Bolomboy verlieten het team.5 CSKA Moscow players leave team for war between Russia, Ukraine, aa.com.tr, 28 februari 2022 De Griekse coach Itoudis verliet het team in juni 2022 na de verloren finale om de VTB United League terwijl hij nog een contract had voor één jaar.Itoudis Leaves CSKA After Losing The VTB Against Pascuals Zenit, blazetrends.com, 5 juni 2022
Sinds 2008 komt CSKA uit in de VTB United League. Ze wonnen die league dertien keer. Deze league is ter vervanging van de Russische superliga. Verschillende sterspelers hebben voor CSKA gespeeld waaronder: Andrej Kirilenko, Darius Songaila, Gordan Giriček, Oleksandr Volkov, Sergej Belov, Vladimir Tkatsjenko, Viktor Pankrasjkin, Sergej Tarakanov, Valeri Tichonenko, Marcus Brown, Nando de Colo, Theodoros Papaloukas en Viktor Chrjapa.
Naamswijzigingen 1938-1948 : CDKA Moskou 1948-1952 : VVS MVO Moskou ¹ 1952-1954 : CDSA Moskou 1954-1960 : CSK MO Moskou 1960-heden: CSKA Moskou ¹ :(Sommige bronnen tellen deze naam bij de club, sommige tellen hem niet.)
Arena