Jakob van Schevichaven (Sneek, 20 juni 1866 - Den Haag, 20 mei 1935) was de eerste professionele Nederlandse detectiveschrijver. Hij werd bekend onder het op zijn initialen gebaseerde pseudoniem Ivans ('J-van-S' werd 'Ivans').
Leven en werk Van Schevichaven werd geboren als enig kind van Samuel Reinier Johan van Schevichaven en Martina Margaretha Paulina Maria Mellink. In november 1867 verhuisde het gezin naar Amsterdam, waar de vader natuurkundeleraar werd aan het Barlaeus Gymnasium. Zijn moeder overleed in 1879. Vader Van Schevichaven behoorde een jaar later tot de oprichters van de Algemeene Maatschappij van Levensverzekering en Lijfrente, meestal verzekeringsmaatschappij De Algemeene genoemd. Van Schevichaven zou bij De Algemeene gaan werken en ging daarom na de Openbare Handelsschool in 1884 rechten studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Hij was bestuurslid van het Amsterdamsch Studenten Corps. Hij studeerde begin 1888 af en promoveerde in datzelfde jaar op Wettelijk karakter van het contract van levensverzekering. Hij werkte als directeur bij De Algemeene en debuteerde in 1894 met het toneelstuk Een Hongaarsch duel. Er volgden meer toneelstukken. De verzekeringsmaatschappij raakte door de Eerste Wereldoorlog en de Russische Revolutie in grote moeilijkheden en ging uiteindelijk in 1921 failliet. Daarop werd het schrijven, dat eerst alleen liefhebberij was, zijn professionele activiteit.
Toen hij vastliep met het toneelstuk De man uit Frankrijk, besloot hij er een roman van te maken, waarin de hoofdrol was weggelegd voor Geoffrey Gill (G.G.). Onder het pseudoniem Ivans schreef hij 44 detectiveromans in 5 series met in de hoofdrol Geoffrey Gill (G.G. serie), May O'Neill (May serie) en Gerard van Panhuis (Dennenberg serie). Daarnaast schreef hij 10 zelfstandige detectiveromans, 3 historische romans, 4 jongensboeken en twee verhalenbundels, waarvan de meeste ook duidelijke detective-elementen bevatten. Vrijwel alle romans zijn in de ik-vorm geschreven. Curieus is Verborgen angels uit 1930, een geëngageerde thriller over een fictieve coup die zich in 1936 (!) in Suriname afspeelt. Zijn verhalen waren vooral voor de Tweede Wereldoorlog populair. Veel verhalen uit de eerste serie (t/m 1922) werden ook vertaald. Hij schreef deels onder zijn eigen naam en deels als 'Ivans'.
Vele romans werden geïllustreerd door diverse kunstenaars: Hans Borrebach, Frans van Noorden, Isidore van Mens, Pol Dom, H. Giesen, Albert Hahn jr., Wam Heskes, Johan Kesler, Pitt, Johan Prijs en Karel van Seben.
Omstreeks 1965 bracht Bruna in de Zwarte Beertjes een herdruk uit van De Man uit Frankrijk, gevolgd door heruitgaven tussen 1973 en 1980 van 14 van de verhalen uit de eerste en tweede GG-reeks, in door Edith Visser ingekorte en bewerkte vorm. Hiermee werd beoogd ze toegankelijker te maken voor jongere lezers, maar ook deze uitgaven raakten uiteindelijk in de vergetelheid.
Van Schevichaven was tweemaal gehuwd. Uit zijn eerste huwelijk (ontbonden in 1914) had hij twee dochters en een op vijfjarige leeftijd overleden zoon. Uit zijn tweede huwelijk kreeg Van Schevichaven nog een dochter. Hij overleed op 68-jarige leeftijd te Den Haag en werd aldaar begraven op begraafplaats Oud Eik en Duinen. Zijn dood maakte de weg vrij voor Hans van der Kallen, wiens manuscripten tot dan vaak waren afgewezen, en die op vergelijkbare wijze het pseudoniem 'Havank' construeerde.
Film De man op den achtergrond (1918) werd in 1922 verfilmd. De film was Duits-Nederlandse coproductie van de Odij Film Onderneming van hoofdrolspeler Eduard IJdo en Filmindustrie und Handels A.G. uit Berlijn. De Nederlandse première was op 8 september 1922. In Duitsland werd de film uitgebracht als Der Mann im Hintergrund, na een stevige strijd met de Duitse filmcensuur wegens de wijze waarop in de film aandacht werd besteed aan hypnose. Van Schevichaven woonde de opnamen in Duitsland bij en schreef hierover het kinderboek Jan Brummel’s leertijd; een boek voor jongens (1923).
Trivia In de detectiveromans over Geoffrey Gill en zijn intelligente maar wat naïeve helper Mr Willem Hendriks dringt de vergelijking met Sherlock Holmes en Dr. Watson door Conan Doyle - tijdgenoot van Ivans - zich sterk op, en in Het Spook van Vöröshegy noemt Jan Feith Sherlock Holmes zelfs in zijn lovende voorwoord bij het boek. Ironisch genoeg komt Sherlock Holmes in geen enkele tekst van Van Schevichaven voor. De enige verwijzing naar een detective is te vinden in Geheime Dienst, dat begint met een flesdocument zoals dat ook de aftrap vormt van de avonturen in De Kinderen van Kapitein Grant van Jules Verne, die bij die gelegenheid passend in het zonnetje wordt gezet. In dit boek vormt overigens het flesdocument slechts een aanloopje naar een veel ingewikkelder geheimschrift, dat wordt ontcijferd op een manier waarbij de beroemde verhalen De Gouden Scarabee van Poe en De Dansende Mannetjes van Conan Doyle maar pover afsteken.
In nagenoeg alle losse romans ontmoet de hoofdpersoon zijn bruid, met wie hij lang en gelukkig gaat leven.
Voor de omslag van het Zwarte Beertje De Man uit Frankrijk werd een illustratie uit De Dissonant gebruikt.
Bibliografie Onder eigen naam Wettelijk karakter van het contract van levensverzekering. proefschrift Amsterdam, G.U. (1888) (Digitale versie) Een Hongaarsch duel (1894; toneelstuk) Iets over staatstoezicht op levensverzekering-maatschappijen (1895) (Digitale versie) Van Leven en Sterven. Het Verleden en Heden der Levensverzekering (1896) (Digitale versie) De overeenkomst van levensverzekering in onze handelswetgeving. Ontwerp tot wijziging van de artt. 302-308 W. v. K. (1899) (Digitale versie) Schipbreuk. Drama in 5 bedrijven (1901) (Digitale versie) Edel metaal. Tooneelspel in 5 bedrijven (1902) Van leven en sterven. Het verleden en heden der levensverzekering. 2e verm. en verb. uitg. (1905) (Digitale versie) Zaaien en oogsten. Het bedrijf der levensverzekeringsmaatschappijen populair verklaard aan het Nederlandsche publiek (1906) (Digitale versie) Levensverzekering, pro: J. van Schevichaven; contra: R.J. van der Meulen (1908) (Digitale versie) Staatstoezicht op 't levensverzekeringsbedrijf, pro: P.T. Grinwis; contra: J. v. Schevichaven (1911) (Digitale versie) Verzekering, een schild tegen gevaren (1916) (Digitale versie) Piet’s groote reis. Een jongensboek (1920) (niet in de ik-vorm) Korte juridische beschouwingen over het contract en het bedrijf der levensverzekering (1920) (Digitale versie) De toren van Beukenhorst. Een boek voor jongens (1922) (niet in de ik-vorm) Van leven en sterven. Het verleden en heden der levensverzekering. 3e verm. en verb. druk (1922) (Digitale versie) Jan Brummel’s leertijd. Een boek voor jongens (1923) (niet in de ik-vorm) (Digitale versie) De lobbes (1924) (niet in de ik-vorm) (Digitale versie)
Onder pseudoniem Ivans (G = G.G.-series. Uit het leven van Geoffrey Gill. Detective; M = May-serie. Uit het leven eener vrouwelijke detective; D = Dennenberg-serie; Z = zelfstandige verhalen; H = heruitgegeven als Zwarte Beertje) De man uit Frankrijk (1917) G1-1, H (Digitale versie) Het spook van Vöröshegy (1917) G1-2, H (Digitale versie) De medeplichtigen (1918) G1-3, H De man op den achtergrond (1918) G1-4 H (Digitale versie) Het verloren spoor (1918) G1-5, H (Digitale versie) Aan den rand van het bosch (1919) G1-6 (Digitale versie) Het verre koninkrijk. Een verhaal van strijd en avontuur (1919) Z (Digitale versie) Juffrouw Mientje. Bevat ook: Vreemde verhalen (1920) Z, verhalenbundel De schaduw (1920) G1-7, H (Digitale versie) Het spinneweb (1920) G1-8, H (Digitale versie) De ijskoningin (1921) G1-9 (Digitale versie) De dubbelganger (1921) G1-10, H (Digitale versie) De eerste schreden (1922) (bundel van twee verhalen, niet in de ik-vorm) G1-11 (Digitale versie) De donkere poort (1922) G1-12 (Digitale versie) Het verloren kruis (1923) M-1 (niet in de ik-vorm) (Digitale versie) De gebroken brug (1923) M-2 Jakhalzen (1924) M-3 (niet in de ik-vorm) (Digitale versie) De roode gravin (1924) M-4 (Digitale versie) Onze groote onbekende M-5 (1925) (Digitale versie) De vlammende pyramide (1925) Z (Digitale versie) Het bosch der gestorvenen (1925) Z (Digitale versie) Het geheim van den koepel (1925) M-6/ G2-1, H Geheime dienst (1926) G2-2, H (Digitale versie) De boschgeest (1926) G2-3, H (Digitale versie) De dissonant (1927) G2-4 (Digitale versie) De dwerg van Stockton Court (1927) G2-5, H (Digitale versie) De roode haan (1927) Z, niet in de ik-vorm (Digitale versie) Als de tomahawk dreigt. Een verhaal uit de vroegste tijden der Engelsche koloniën in Noord-Amerika (1927) Z (Digitale versie) De duivelskunstenaar (1928) Z, verhalenbundel, niet in de ik-vorm [ Zijne excellentie (1928) G2-6 (Digitale versie) Het zwijgen van Signora Giacomini (1928) G2-7, H (Digitale versie) Het Brockenspook (1928) G2-8, H (Digitale versie) De landlooper. Een boek voor elken leeftijd (1929) Z jeugddetective, niet in de ik-vorm Mystificaties (1929) G2-9 Het landhuis van mevrouw Kortland (1929) G2-10, H (Digitale versie) Dubbel spel. Oorspronkelijke roman (1930) Z, niet in de ik-vorm (Digitale versie) Het masker (1930), G2-11, niet in de ik-vorm Lichten op de kust (1930) G2-12 (Digitale versie) Verborgen angels. West-Indische roman (1930) Z (Digitale versie) De heer van den Dennenberg (1931) D-1 (Digitale versie) Het haviksnest (1931) D-2 (Digitale versie) Slinksche wegen : een roman uit het Delische plantersleven (1931) Z (Digitale versie) De stad van de misdaad (1931) D-3 (Digitale versie) Geesten uit het verleden (1932) D-4 (Digitale versie) De waterval (1932) D-5 (Digitale versie) Avonturiers (1932) D-6 (Digitale versie) Een man zonder toekomst. Roman (1932) Z (Digitale versie) De onzichtbaren (1933) G3-1 Waldfriede (1933) G3-2 (Digitale versie) De andere (1933) G3-3 (Digitale versie) Woonwagens. De Rijn-reis van Dr. Löring. Roman (1934) Z, niet in de ik-vorm (Digitale versie) De uitgestrekte hand (1934) G3-4 (Digitale versie) De spookkamer van Cahernane Abbey (1934) G3-5 (Digitale versie) De gele auto (1935) G3-6 (Digitale versie) De vluchteling. Roman (1935) Z (Digitale versie) De dame in het zwart (1935) G3-7 (Digitale versie) Mijn geheimzinnige bruid (1935) Z Anoniem (1936) G3-8 (Digitale versie) De meisjes Ondry (1936) G3-9 (Digitale versie)
Literatuur Kees de Leeuw; m.m.v. Erna Kok en Charlotte Sienema. Een nuchtere romanticus. Leven en werk van Ivans, mr. Jakob van Schevichaven, 1866-1935
Externe links Van Schevichaven in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Leven en werken van Ivans Boekomslagen Boekomslagen De Bibliotheek - Catalogus Ivans
Literatuur Kees de Leeuw (i.s.m. Charlotte Sienema en Erna Kok): Een nuchtere romanticus : leven en werk van Ivans, mr. Jakob van Schevichaven, 1866-1935. Uitg. Aspekt, Soesterberg, 2004,
Categorie:Nederlands schrijver