De benaming halogeenzuurstofzuur of halogeenoxozuur wordt gehanteerd voor de groep van anorganische oxozuren die een halogeenelement als centraal element in hun structuurformule dragen. De algemene brutoformule is HXOn (met X = F, Cl, Br, I en n = 1, 2, 3 of 4). Door de grote zeldzaamheid en radioactiviteit van astaat, komen oxozuren van dit element niet voor.
Fluor kent slechts 1 oxozuurverbinding, namelijk het onstabiele waterstofhypofluoriet (HFO). Van de andere drie halogenen zijn steeds vier verbindingen bekend. De meeste hiervan zijn relatief instabiel en slechts als oplossing in water beschreven. De zouten ervan zijn meestal wel stabiel.
De sterkte van de zuren neemt toe met het aantal zuurstofatomen, wegens het elektronenzuigende karakter van zuurstof. Zo is waterstofperchloraat een sterker zuur dan waterstofchloriet. De sterkte van zuren neemt af met toenemende afmeting in atoomstraal van het halogeenelement. Zo is waterstofchloraat sterker dan waterstofbromaat, dat op zijn beurt sterker is dan waterstofjodaat. Dit heeft te maken met het feit dat het zuur karakter stijgt met stijgende elektronegativiteit van het halogeenelement.
Een tweede, parallel lopende verklaring gaat uit van de elektrostatische afstoting tussen het positief geladen waterstofion en het ook positief geladen halogeenatoom. Naarmate de lading van het halogeen-atoom stijgt neemt de afstoting tussen proton en halogeen-atoom toe, waardoor het proton makkelijker afgestaan wordt. De lading van het halogeenatoom stijgt met het aantal zuurstofatomen. Naarmate het halogeen-atoom groter is zal de afstoting tussen proton en halogeenatoom afnemen. Het proton wordt minder sterk afgestoten, dus de zuursterkte daalt.
Lijst van halogeenzuurstofzuren Onderstaande tabel geeft een overzicht van de verschillende halogeenzuurstofzuren, samen met hun brutoformule, zuurconstante en de zuurrest.
Naam Brutoformule Zuurconstante (pKa) Zuurrest Naam van de zuurrest Fluorbevattende zuurstofzuren waterstofhypofluoriet, hypofluorigzuur HFO, FOH − OF− hypofluoriet Chloorbevattende zuurstofzuren waterstofhypochloriet, hypochlorigzuur HClO, ClOH 7,49 OCl− hypochloriet waterstofchloriet, chlorigzuur HClO2, ClO(OH) 1,96 ClO2− chloriet waterstofchloraat, chloorzuur HClO3, ClO2(OH) −1 ClO3− chloraat waterstofperchloraat, perchloorzuur HClO4, ClO3(OH) −10 ClO4− perchloraat Broombevattende zuurstofzuren waterstofhypobromiet, hypobromigzuur HBrO, BrOH 8,7 OBr− hypobromiet waterstofbromiet, bromigzuur HBrO2, BrO(OH) − BrO2− bromiet waterstofbromaat, broomzuur HBrO3, BrO2(OH) ca. 0 BrO3− bromaat waterstofperbromaat, perbroomzuur HBrO4, BrO3(OH) − BrO4− perbromaat Joodbevattende zuurstofzuren waterstofhypojodiet, hypojodigzuur HIO, IOH 10,8 OI− hypojodiet waterstofjodiet, jodigzuur HIO2, IO(OH) − IO2− jodiet waterstofjodaat, joodzuur HIO3, IO2(OH) 0,75 IO3− jodaat waterstofperjodaat, perjoodzuur HIO4, IO3(OH) − IO4− perjodaat pentawaterstoforthoperjodaat, orthoperjoodzuur H5IO6, IO(OH)5 3,29 IO65− orthoperjodaat
Categorie:Oxozuur Categorie:Halogeenverbinding