Het Klimaatverdrag (Engels: United Nations Framework Convention on Climate Change, afgekort UNFCCC) is een zogenaamd raamverdrag dat in 1992 onder verantwoordelijkheid van de Verenigde Naties werd gesloten en ondertekend tijdens de "Earth Summit" in Rio de Janeiro. Doel van het verdrag (ook: de conventie") is om de emissies van broeikasgassen te reduceren en daarmee ongewenste gevolgen van klimaatverandering te voorkomen. The United Nations Framework Convention on Climate Change (niet werkende link)

Het klimaatverdrag trad in werking op 21 maart 1994. Sinds die tijd hebben bijna alle lidstaten van de Verenigde Naties het verdrag ondertekend en bekrachtigd (ratificatie). Anno 2023 hebben 198 landen het klimaatverdrag geratificeerd, waaronder België en Nederland (maar alleen voor het Europese deel van het Koninkrijk). Status of Ratification of the Convention. Gearchiveerd op 6 juni 2023. Binnen het kader van het klimaatverdrag is in 1997 het Kyoto-protocol overeengekomen en in 2015, op de Klimaatconferentie van Parijs 2015 het Akkoord van Parijs. In januari 2026 kondigde de Verenigde Staten aan zich uit het verdrag terug te zullen trekken.Trump trekt Verenigde Staten terug uit tientallen VN-organisaties VRT nieuws, 8 januari 2026

Doelstelling In het Klimaatverdrag is een internationaal raamwerk gedefinieerd waarbinnen regeringen gezamenlijk acties kunnen ondernemen om de beproevingen van een veranderend klimaat op aarde te kunnen pareren. De verdragsluitende landen erkennen een internationale verantwoordelijkheid voor het klimaat en streven ernaar ongewenste beïnvloeding door menselijk handelen te voorkomen.

De concrete doelstelling van het verdrag is:

"het stabiliseren van de concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer op een zodanig niveau, dat een gevaarlijke menselijke invloed op het klimaat wordt voorkomen".

Partijen bij het klimaatverdrag miniatuur|Verdragsluitende staten UNFCCC miniatuur|Partijen: Annexen, EU, OECD, EITs De partijen bij het klimaatverdrag worden in het verdrag ingedeeld in twee groepen van landen: Parties & Observers. Gearchiveerd op 5 juni 2023.

de geïndustrialiseerde landen als vermeld in Annex I bij het verdrag, ook wel "Annex I-landen" genoemd; de Annex I landen vallen, op het moment van opstelling van het verdrag, samen met de leden van de OESO, de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. de ontwikkelingslanden of niet-Annex I-landen: alle andere landen die het klimaatverdrag hebben geratificeerd.

Annex I staten De officiële Annex I staten hebben afspraken gemaakt om kwantitatieve verplichtingen aan te gaan onder het Klimaatverdrag. Zij hebben afgesproken de groei van hun uitstoot van broeikasgassen te verminderen. In 2000 moest de uitstoot zijn teruggedrongen tot het niveau van 1990. In 1997 hebben deze staten het zogenaamde Kyoto-protocol afgesproken, dat tot 2012 gold en waaraan al deze staten, behalve de Verenigde Staten zich committeerden. Bij afspraken over een vervolg (tot 2020) trok Canada zich terug. De afspraken over deze periode (het Doha amendement) is nog niet in werking getreden.

De Annex I staten zijn bovendien de verplichting aangegaan hun emissies jaarlijks aan het secretariaat van de UNFCCC te rapporteren. Door deze rapportages kunnen de partijen bij het klimaatverdrag de voortgang van de afspraken uit het verdrag en de daarbij behorende protocollen (Kyoto-protocol) volgen.

Annex II staten Binnen de Annex I staten heeft een aantal staten, de zogenaamde Annex II staten, zich verplicht financiële ondersteuning te verlenen aan de ontwikkelingslanden.

Niet-Annex I staten De verplichtingen voor alle andere partijen bij de conventie (de "niet-Annex I staten") zijn minder verregaand. Zij hoeven geen emissiereducties door te voeren.

Organisatie Voorgeschiedenis In 1972 bracht een internationale groep van zelfstandige ondernemers en onafhankelijke wetenschappers die zich de Club van Rome noemde, het rapport The Limits to Growth: a global challenge uit, Nederlandse vertaling: De grenzen aan de groei. Daarin werd een internationale uitputtingsproblematiek aan de orde gesteld. Het rapport kreeg wereldwijd aandacht en voerde tot discussie in allerleid kringen. In 1979 werd in Genève een eerste World Climate Conference bijeengeroepen door de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Aan deze bijeenkomst namen voornamelijk wetenschappers deel. Dit leidde onder meer die tot het opstellen van een World Climate Programme, en in 1988 tot de oprichting van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). In 1990 werd, opnieuw in Genève, een tweede World Climate Conference gehouden, waar onder meer het eerste rapport van het IPCC werd besproken. Deze conferentie leidde tot de oprichting van het UNFCCC. In 2009 werd nog een derde conferentie gehouden, waar de nadruk lag op het verspreiden van adequate klimaatinformatie en -voorspellingen.

Conferenties en vergaderingen Alle verdragsluitende partijen komen geregeld samen, doorgaans jaarlijks. Omdat echter intussen niet alle landen alle verdragen en protocollen hebben ondertekend, zijn de bijeenkomsten statutair onderverdeeld in: Conference of the Parties (COP), namelijk van de partijen die zijn toegetreden tot het klimaatverdrag van 1992 Meeting of the Parties to the Kyoto Protocol (CMP, ook wel MOP): de partijen die zijn toegetreden tot het Kyoto-protocol Parties to the Paris Agreement (CMA): partijen die het Akkoord van Parijs hebben ondertekend.

In de praktijk vallen de conferenties samen (COP/CMP/CMA), en genieten de delegaties van landen die niet tot het ene of andere protocol zijn toegetreden, eventueel de status van waarnemer. Daarnaast komen tijdens de conferenties ook een aantal technische comités samen, die ook ieder een drieletterwoord en een volgnummer krijgen.

Conferentie van Partijen

Het belangrijkste besluitvormende orgaan binnen het verdrag is de "Conferentie van Partijen" (Engels: Conference of Parties, COP), waarin alle partijen bij de conventie jaarlijks overleggen over de voortgang van het werk onder de conventie. De COP is verantwoordelijk voor het op stoom houden van de internationale activiteiten om de ongewenste gevolgen van klimaatverandering te voorkomen.

Een belangrijke taak van de COP is om de rapportages van de partijen over de voortgang van de implementatie van de gemaakte afspraken tegen het licht te houden. Het gaat daarbij om de zogenaamde "National Communications" Annex I-landen. Gearchiveerd op 16 juli 2023. Niet-Annex I-landen. Gearchiveerd op 3 april 2023. en de jaarlijkse rapportages over de nationale broeikasgasemissies.

Inmiddels zijn er meer dan 20 Conferenties van de Partijen gehouden: