De Acht van Chaam is een jaarlijks terugkerende wielerronde in de Noord-Brabantse plaats Chaam. Het is het oudste nog bestaande "Natourcriterium" ter wereld en Nederlands oudste internationale wielerwedstrijd. Binnen Nederland is alleen het Nederlands kampioenschap wielrennen op de weg ouder.
De dinsdagavond voorafgaand aan de Acht van Chaam vindt traditiegetrouw een groot openluchtfeest plaats op en rond de Dorpsstraat, de 'Nacht van Chaam' genoemd. Tijdens de Acht zelf is er elk jaar een artiestenplein.
Geschiedenis Al in 1890 werd in Chaam de eerste wielerwedstrijd georganiseerd. Dit in de vorm van een driewielerwedstrijd.
In 1898 werd in Chaam de wielerclub 'Steeds Voorwaarts' opgericht. Deze club organiseerde jaarlijks een wedstrijd voor tweewielers, over een parcours tussen Ulvenhout en Baarle-Nassau. De club kreeg steeds vaker met onverwachtse problemen te maken, zoals plotseling opengebroken wegen en gesloten spoorbomen. Toen de burgemeester van een van de gemeentes op de route niet langer toestond dat de wielrenners met blote benen door zijn gemeente fietsten, werd besloten tot een criterium dat binnen de Chaamse gemeentegrenzen verreden werd. De eerste koers werd op dinsdag 30 mei 1933 gehouden. Het parcours kreeg de vorm van een 8, waarop de naam Acht van Chaam gebaseerd is.
De eerste Acht van Chaam trok meteen al 25.000 toeschouwers.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de organisatie van de Acht moeilijk. In 1940 mocht er onder toeziend oog van de Duitse bezetter nog gewoon gekoerst worden maar de andere oorlogsjaren werd dit verboden. Ook in 1946 kon er geen Acht gerealiseerd worden, toen omdat er niet genoeg geld was door de naweeën van de oorlogsjaren.
In 1947 werd het Comité Acht van Chaam opgericht. Deze nam de organisatie over van wielerclub 'Steeds Voorwaarts'. Vanaf deze periode haalde het Comité Acht van Chaam vele grote Tourvedetten en wereldkampioenen naar de start. Voor zover is de Acht elk jaar verreden met uitzondering van de coronapandemie die in 2020 en 2021 het evenement in de weg stond.
Het absolute hoogtepunt was in 1968 toen naar schatting 100.000 mensen naar Chaam waren gekomen om de eerste Nederlandse Tourwinnaar Jan Janssen de Acht te zien winnen. Rini Wagtmans wist Janssen echter te lossen en won.
thumb|260px|Huldiging van tour winnaar Jan Janssen op een praalwagen voorafgaand aan de Acht van 1968
Na Jan Janssen werden er nog een aantal gele truien naar Chaam gehaald maar ze kwamen nooit verder dan een tweede plaats. Hier kwam pas verandering in toen bij de 79e editie in 2017 viervoudig Tourwinnaar Chris Froome als eerste over de streep kwam. Twee jaar later won Tourwinnaar Egan Bernal ook in de gele trui.
In de periode 1994-1997 werd de Acht van Chaam als UCI-ploegenwedstrijd verreden; sinds 1998 is het weer een 'gewoon' criterium. Hierover meer onder het kopje Parcours.
Wegens de ouderdom, naammerksbekendheid (de naam is nooit veranderd) en de unieke regionale cultuur werd de Acht van Chaam in 2014 als eerste en tot nu toe enige wielercriterium toegevoegd aan de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland om het voortbestaan ervan veilig te stellen.
Parcours Het parcours is een van de redenen dat de Acht van Chaam een succes is en grote bekendheid heeft verworven.
Parcours (1933-1993) Het eerste parcours werd uitgetekend over een lengte van 11 kilometer met het doel zo veel mogelijk cafés te passeren omdat de kasteleins financieel bijdroegen aan de organisatie. Hierdoor ontstonden twee lussen en een unieke dubbele passage in de Dorpsstraat. Daar passeerden de coureurs elkaar vaak, waardoor de Acht van Chaam een beetje leek op een tenniswedstrijd. Deze passage was dan ook een grote trekpleister in deze jaren. Na een paar jaar werd het parcours 8 kilometer maar zonder grote veranderingen in de vorm. thumb|260px|Peloton draait vanaf de Dorpsstraat de noordlus in om later van achter de fotograaf vandaan de Dorpsstraat opnieuw te passeren.
Parcours (1994-1997) In deze periode werd de Acht verreden als een internationale UCI-wedstrijd voor ploegen. Daarvoor breidde men de lengte van het parcours uit naar 9 kilometer waarbij de dubbele passage in de Dorpsstraat en de bekende achtvorm kwamen te vervallen.
Parcours (1998-2009) In 1998 werd door het comité Acht van Chaam geconstateerd dat de gok van UCI-wedstrijd met minder bekende wielrenners geen succes was. De toenmalige organisatie greep de gelegenheid aan om het parcours publieksvriendelijker te maken door het in te krimpen tot vier kilometer.
Parcours (2010-2022) In 2010 werd tot vreugde van velen de achtvorm hersteld. Dit door de oorspronkelijke zuidlus te herstellen en een kleinere noordlus toe te voegen. Hierdoor is een parcours ontstaan wat achtvormig is, waarbij de twee lussen vlak langs elkaar gaan bij het denkbeeldige kruispunt en in elkaar overlopen. Hierdoor lijkt dit circuit in feiten meer op een 8 dan het eerste parcours. Alleen bevat dit parcours geen dubbele passage in het centrum van Chaam.
Parcours (2023-heden) In 2023 werd besloten tot een nieuw achtvormig parcours. Uitsluitend in het centrum van Chaam en over een lengte van 2,6 kilometer. Dit zodat het evenement wat compacter is en de renners vaker langskomen.
Uitslagen mannen thumb|260px|Viervoudig tourwinnaar Chris Froome wint als eerste gele trui de Acht, 2017 jaareditie winnaar tweede derde2026 (Criterium)86 Tim Merlier (3) Olav Kooij (1) Huub Artz2025 (Criterium)85 Jonathan Milan 25px (2) Tim Merlier 25px|Europese kampioenstrui (2) Danny van Poppel25px2024 (Criterium)84 Mark Cavendish (1) Biniam Girmay 25px (3) Olav Kooij2023 (Criterium)83 Mathieu van der Poel (MSR & PR) Wout Poels (1) Jasper Philipsen25px (4)2022 (Criterium)82 Fabio Jakobsen (1) Mathieu van der Poel (RVV) Dylan van Baarle (PR)2020-2021Geen editie in verband met de coronapandemie.2019 (Criterium)81 Egan Bernal 25px|Gele trui Steven Kruijswijk Dylan Groenewegen (1)2018 (Criterium)80 Tom Dumoulin (1) Steven Kruijswijk Mathieu van der Poel 25px2017 (Criterium)79 Chris Froome 25px|Gele trui Bauke Mollema (1) Dylan Groenewegen (1)2016 (Criterium)78 Stef Clement Bauke Mollema Danny van Poppel2015 (Criterium)77 Robert Gesink Daniel Teklehaimanot Stef Clement2014 (Criterium)76 Niki Terpstra (PR) Lars Boom (1) Tom Veelers2013 (Criterium)75 Marcel Kittel (4) Danny van Poppel Boy van Poppel2012 (Criterium)74 Bauke Mollema Tom Veelers Haimar Zubeldia2011 (Criterium)73 Johnny Hoogerland Fränk Schleck 25px|Luxemburgse kampioenstrui Niki Terpstra2010 (Criterium)72 Niki Terpstra 25px Robert Gesink Servais Knaven2009 (Criterium)71 Laurens ten Dam Andy Schleck 25px25px|Luxemburgse kampioenstrui (LBL) Steven de Jongh2008 (Criterium)70 Óscar Freire 25px (1) Robbie McEwen Lars Boom2007 (Criterium)69 Koos Moerenhout 25px Mauricio Soler 25px (1) Bram Tankink2006 (Criterium)68 Michael Boogerd 25px Stef Clement Steven de Jongh2005 (Criterium)67 Tom Boonen (2) (RVV) Léon van Bon 25px Servais Knaven2004 (Criterium)66 Ivan Basso (1) Max van Heeswijk Thor Hushovd 25px|Noorse kampioenstrui (1)2003 (Criterium)65 Servais Knaven (1) Aleksandr Vinokoerov 25px (1) Alessandro Petacchi (4)2002 (Criterium)64 Erik Dekker Servais Knaven Rudi Kemna2001 (Criterium)63 Servais Knaven (PR) Jans Koerts 25px Jan Ullrich 25px|Duitse kampioenstrui 2000 (Criterium)62 Marco Pantani (2) Léon van Bon 25px Jans Koerts1999 (Criterium)61 Michael Boogerd George Hincapie Servais Knaven1998 (Criterium)60 Jeroen Blijlevens (1) Robbie McEwen Léon van Bon (1)1997 (UCI 1.4)59 Adrie van der Poel Servais Knaven Erik Dekker1996 (UCI 1.4)58 Mike Weissmann Johan Capiot Erik Dekker (1)1995 (UCI 1.5)57 George Hincapie Thomas Fleischer Servais Knaven 25px1994 (UCI 1.5)56 Serhij Oesjakov Hendrik Redant Jos van Aert1993 (Criterium)55 Eddy Bouwmans Zenon Jaskuła (1) Gert Jakobs1992 (Criterium)54 Jean-Paul van Poppel (1) Jelle Nijdam Jan Siemons1991 (Criterium)53 Gert-Jan Theunisse Jean-Paul van Poppel (1) Jelle Nijdam (1)1990 (Criterium)52 Gerrit Solleveld (1) Jean-Paul van Poppel Steven Rooks1989 (Criterium)51 Jelle Nijdam (2) Jean-Paul van Poppel Sean Kelly 25px 25px1988 (Criterium)50 Steven Rooks 25px (1) Pedro Delgado 25px|Gele trui (1) Gerrit Solleveld1987 (Criterium)49 Erik Breukink (1) Stephen Roche 25px|Gele trui (1) Pedro Delgado 25px (1)1986 (Criterium)48 Adrie van der Poel (RVV) Johan van der Velde (1) Steven Rooks1985 (Criterium)47 Eddy Planckaert Adrie van der Poel Jan van Houwelingen1984 (Criterium)46 Jacques Hanegraaf 25px Gerard Veldscholten Leo van Vliet1983 (Criterium)45 Henk Lubberding (1) Frits Pirard Jan Raas 25px (1) (RVV)1982 (Criterium)44 Johan van der Velde 25px Peter Winnen Jan Raas1981 (Criterium)43 Roy Schuiten Johan van der Velde (2) Adri van Houwelingen1980 (Criterium)42 Jan Raas 25px (3) Leo van Vliet Piet van Katwijk1979 (Criterium)41 Gerrie Knetemann 25px (2) Jan Raas (1) (RVV) Hennie Kuiper1978 (Criterium)40 Gerrie Knetemann (2) Jan Raas (3) Theo Smit1977 (Criterium)39 Didi Thurau 25px (5) Rik Van Linden Wilfried Wesemael1976 (Criterium)38 Aad van den Hoek Ronny De Witte Hennie Kuiper 25px (1)1975 (Criterium)37 Tino Tabak Joop Zoetemelk (1) Patrick Sercu1974 (Criterium)36 Piet van Katwijk André Huzebosch Jos Schipper1973 (Criterium)35 Joop Zoetemelk 25px 25px (2) Gerben Karstens Jan Harings1972 (Criterium)34 Tino Tabak 25px Mario Polansky Jos van der Vleuten1971 (Criterium)33 Rini Wagtmans (1) Gustaaf Van Roosbroeck Ger Harings1970 (Criterium)32 Jan Krekels Harry Stevens Leen Poortvliet1969 (Criterium)31 Jan van Katwijk Gerben Karstens Jan Harings1968 (Criterium)30 Rini Wagtmans Jan Janssen 25px|Gele trui (2) Cees Zoontjens1967 (Criterium)29 Jo de Roo Gerard Vianen John Brouwer1966 (Criterium)28 Gerben Karstens 25px (2) Jos Verachtert Rik Luyten1965 (Criterium)27 Cees Lute Gerben Karstens (1) Peter Post1964 (Criterium)26 Jo de Roo 25px (1) (RVL) Jan Boonen Jaap Kersten1963 (Criterium)25 Jo de Roo John van Tongerlo Wim van Est1962 (Criterium)24 Willy Vannitsen (2) Rik Luyten Joop van der Putten1961 (Criterium)23 Rik Luyten Joseph Groussard Piet Damen1960 (Criterium)22 Rik Van Steenbergen Ab van Egmond Piet Damen1959 (Criterium)21 Joop van der Putten Leo van der Pluym Bram Kool1958 (Criterium)20 Rik Van Steenbergen 25px Wim van Est Leo Proost1957 (Criterium)19 Frans Mahn Léo van den Brand Bram van de Sluys1956 (Criterium)18 Rik Van Steenbergen Gerrit Schulte Gerrit Voorting1955 (Criterium)17 Wim van Est (1) Jan Konings Gijs Pauw1954 (Criterium)16 Gerrit Voorting Wim van Est (1) Marcel Janssens1953 (Criterium)15 Wim van Est (1) (RVV) Gerrit Voorting (1) Adri Voorting1952 (Criterium)14 Wout Wagtmans Gerrit Voorting Piet van As1951 (Criterium)13 Karel Leysen Henk Faanhof René Mertens1950 (Criterium)12 Wout Wagtmans Gérard van Beek Gerrit Voorting1949 (Criterium)11 John Braspennincx Joop Savelberg Piet van As1948 (Criterium)10 André de Korver Theo Hopstaken Cees Joosen1947 (Criterium)9 Cees Joosen Piet van As Leo Motké1945-1946Geen editie in verband met de financiële nasleep van de Tweede Wereldoorlog.1941-1944Geen editie in verband met verbod door de Duitse bezetters in de Tweede Wereldoorlog.1940 8 Cor de Groot Kees Valentijn Frans Pauwels19397 Gerrit Schulte (1) John Braspennincx Janus Hellemons1938 6 Karel Kaers 25px|Belgische kampioenstrui Gerrit Schulte Theo Middelkamp1937 5 Gerrit van de Ruit Theo Middelkamp (1) Frans Slaats19364 Karel Kaers Karel Vaessen Alfons Korthout1935 3 Karel Kaers 25px Kees Pellenaars Frans Dictus19342 Frans Dictus Ward Vissers Kamiel Michielsen1933 1 Thijs van Oers Gerard Haesendonck Frans Dictus De weergegeven prestaties van de wielrenners gelden voor de periode voorafgaand aan de Acht van dat jaar, en gaan terug tot na de Acht van het jaar er voor. Dit is weergegeven omdat deze geleverde prestaties vaak het publiek naar de Acht van Chaam lokken. Voor 1949 werd de Acht van Chaam in mei verreden.