Jacobus Johannes Hartman (Blankenham, 14 februari 1851 - Leiden, 29 januari 1924) was een Nederlands classicus en hoogleraar Latijn aan de Rijksuniversiteit Leiden.
Loopbaan Hartman studeerde aanvankelijk in Amsterdam aan het Athenaeum Illustre bij J.C.G. Boot, daarna te Leiden bij Carel Gabriel Cobet, onder wiens leiding hij in 1877 promoveerde op Lucianus. Na leraar in Amsterdam te zijn geweest was hij van 1883 tot 1891 conrector aan het Stedelijk Gymnasium te Leiden. Op 13 juli 1891 werd hij tot hoogleraar benoemd in Leiden. Hij heeft een groot aantal wetenschappelijke werken (in het Latijn) geschreven, en meer populariserende werken in het Nederlands. In 1916 richtte hij samen met P.H. Damsté de Societas Philologica Lugduno-Traiectina op, een gezelschap voor gepromoveerde classici uit Leiden en Utrecht. Hartman was ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen te Amsterdam, lid van de Koninklijke Academie te Athene en van die te Mantua.
Enkele publicaties 1877: Studia critica in Luciani opera (proefschrift).Studia critica in Luciani Samosatensis opera, gearchiveerd op archive.org 1882: Studia Antiphontea. 1889: Analecta Xenophontea. 1890: De Phaedri Fabulis commentatio. 1891: De literarum veterum amicis et inimicis. (De vrienden en vijanden van de klassieke letteren). Inaugurele rede uitgesproken bij de aanvaarding van zijn hoogleraarschap. 1891: De Horatio poeta.De Horatio poeta , gearchiveerd op archive.org 1895: De Terentio et Donato commentatio.De Terentio et Donato commentatio, gearchiveerd op archive.org 1901: Genestetiana sive Petri de Genestet poetae neerlandici Carmina selecta. 1905: Analecta Tacitea.Analecta Tacitea, gearchiveerd op archive.org 1905: De Ovidio poeta commentatio 1910: De Avondzon des Heidendoms. Het leven en werken van den wijze van Chaeronea.De Avondzon des Heidendoms. Het leven en werken van den wijze van Chaeronea, gearchiveerd op archive.org Over Plutarchus 1911: Flos delibatus Elegiae Romanae.delibatus Elegiae Romanae, gearchiveerd op archive.org Selectie uit de gedichten van Tibullus. 1913: Beatus ille. Een boek voor iedereen over Horatius. 1916: De Plutarcho scriptore et philosopho.De Plutarcho scriptore et philosopho, gearchiveerd op archive.org 1918: Honderd jaar geestelijk leven in den Romeinschen Keizertijd. Over Romeins 'heidendom': Lucianus, Dio Chrysostomus, Seneca en Plinius de jongere. 1926: Nagelaten Geschriften. Bevat een levensschets door K.H.E. de Jong.
Categorie:Nederlands filoloog Categorie:Nederlands classicus Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Categorie:Rector magnificus van de Universiteit Leiden