thumb|280px|Het geplande netwerk aan Nationale Wegen in 2015 Ierland, dat uit de staten Ierland en Noord-Ierland bestaat, beschikt over een uitgebreid netwerk van openbare wegen met een lengte van vele duizenden kilometers. Door de eeuwen heen zijn deze wegen verder ontwikkeld en aangepast aan de veranderende behoeften. Sommige wegen begonnen ooit als paden en sporen voor wandelaars en paarden, doch zijn uitgegroeid tot moderne autosnelwegen.
Noord-Ierland heeft een goed ontwikkeld netwerk van primaire, secundaire en lokale wegen en kent al vanaf 1962 autosnelwegen. De wegen in Ierland werden als gevolg van de slechte financiële positie van de Ierse overheid aanzienlijk minder goed onderhouden en ontwikkeld. Forse subsidies van de Europese Unie en de dankzij de Keltische Tijger toegenomen middelen hebben de laatste 25 jaar tot een enorme inhaalslag geleid. Had Ierland in het begin van de jaren 90 slechts enkele korte stukken autosnelweg, mede onder invloed van het Nationaal Ontwikkelingsplan zijn sindsdien tal van autosnelwegen en vierstrookswegen gebouwd op de meeste belangrijke routes. In vergelijking hiermee zijn de ontwikkelingen in Noord-Ierland aanzienlijk langzamer gegaan, hoewel daar ook een aantal belangrijke randwegen rond plaatsen aangelegd zijn.
Verschillen tussen Ierland en Noord-Ierland De voornaamste verschillen tussen de wegen in Ierland en Noord-Ierland zijn gelegen in de wegclassificering, verkeersborden en de maximumsnelheden.
Wegen in Ierland worden geclassificeerd als autosnelwegen (Eng: motorways; aangeduid met de letter M en een nummer, bijvoorbeeld M8), nationale wegen (Eng: National Roads; aangeduid met de letter N en een nummer, bijvoorbeeld N67), regionale wegen (Eng: Regional Roads; aangeduid met de letter R en een nummer, bijvoorbeeld R474) en lokale wegen (Eng: Local Roads; aangeduid met de letter L en een nummer, bijvoorbeeld L8332). Er zijn twee soorten nationale wegen: nationale primaire wegen (met nummers onder de 50) en nationale secundaire wegen (genummerd 50 of hoger). In Noord-Ierland zijn er autosnelwegen (Eng: motorways; aangeduid met de letter M en een nummer, bijvoorbeeld M22), A-wegen (aangeduid met de letter A en een nummer, bijvoorbeeld A46), B-wegen (aangeduid met de letter B en een nummer, bijvoorbeeld B536) en andere wegen (zonder nadere aanduiding). Er zijn twee soorten A-wegen: primaire en niet-primaire.
De afstandswijzers in Noord-Ierland geven de afstanden nog in mijlen, terwijl alle afstandswijzers in Ierland geplaatst sinds de jaren 70 de afstand weergeven in kilometers. Er zijn echter nog oudere afstandswijzers in gebruik, met name op het platteland, die afstanden nog in mijlen opgeven.
De verkeersborden in Ierland zijn tweetalig; ze vermelden de plaatsnamen zowel in het Iers als in het Engels. De vermeldingen in het Iers zijn altijd cursief geschreven, terwijl vermeldingen in het Engels in rechte letters zijn. Verkeersborden in Noord-Ierland zijn alleen in het Engels. Waarschuwingsborden in Ierland hebben een ruitvorm en een gele achtergrond. In Noord-Ierland zijn ze driehoekig, met een rode rand op een witte achtergrond.
De maximumsnelheden in Ierland worden aangegeven in kilometer per uur, terwijl ze in Noord-Ierland nog aangegeven worden in mijlen per uur. De overgang van mijlen naar kilometers is in januari 2005 van start gegaan en heeft als gevolg dat zo'n 38.000 oude borden vervangen moesten worden. Gelijktijdig zijn de snelheidslimieten opnieuw bekeken door de Garda Síochána (politie). UKMA road signs - International experience
Geschiedenis Paden en sporen voor het verbinden van nederzettingen en het bevorderen van de handel bestaan al sinds de oudste tijden. Ierland heeft nooit deel uitgemaakt van het Romeinse Rijk, waardoor er ook geen Romeinse wegen zijn aangelegd. Er is in Munster echter wel een weg uit de IJzertijd met een geplaveid wegdek opgegraven. Science Magazine Ook zogenaamde "togher roads" (Iers: tóchar), een soort dijk door moerassen, zijn op vele plaatsen gevonden. Library Ireland: A Smaller Social History of Ancient Ireland
Volgens een bijdrage UCC: CELT in de kroniek Annals of the Four Masters over het jaar 123 waren er vijf hoofdwegen (Iers: slighe) naar de heuvel van Tara (Iers: Teamhair) in de Vroege middeleeuwen in Ierland.
Vroeg middeleeuwse geschriften Archaeology noemen vijf wegtypen: slighe; hoofdweg rod; regionale hoofdroute lámraite; verbindingsweg tógraite; zijweg, soms een tolweg bóthar; "koeienweg". Het woord bóthar is het gebruikelijkste woord voor 'weg' in het Iers. Het verkleinwoord bóithrín (Engels: boreen) wordt tegenwoordig gebruikt om smalle plattelandswegen mee aan te duiden.
De ontwikkeling van wegen is daarna grotendeels gestagneerd tot ongeveer de 18e eeuw, toen een netwerk van "turnpike roads" (tolwegen) werd gebouwd. In eerste instantie werden de routes naar Dublin verbeterd en voorzien van tollen, daarna volgde de rest van het land. De tolwegen functioneerden van 1729 tot 1858, toen de zeer onpopulaire tolwegen ingehaald werden door het uitgebreide spoorwegnet. The First Toll Roads: Ireland's turnpike roads, 1729-1858 by David Broderick - Sunday Business Post De naam "Turnpike" is nog op veel plaatsen te vinden en wijst op een voormalige tolpoort aldaar.
In Munster werden speciale wegen gebouwd om de boterhandel te bevorderen, waarvan de voornaamste productie in Cork plaatsvond. De eerste "Boterweg", waarvoor in 1748 opdracht was gegeven, werd aangelegd door John Murphy van Castleisland in County Kerry. Butter Road In andere delen van Ierland werden speciale militaire wegen aangelegd opdat het Britse leger betere controle uit kon oefenen over de rebelse Ieren. Om de moeilijk bereikbare gebieden onder zijn invloed te brengen werd tussen 1800 en 1809 de Militairy Road in County Wicklow aangelegd. John Godden: the Military Road De huidige R115 volgt over zijn gehele lengte de Militairy Road.
Spoorwegen werden een dominante vorm van transport in het midden van de 19e eeuw. Deze situatie bleef bestaan tot halverwege de 20e eeuw, toen vrachtwagens, bussen en auto's geleidelijk de rol van de spoorwegen overnamen.
Wetgeving uit de periode voor de onafhankelijkheid, de "Ministry of Transport Act, 1919", - OPSI stond aan de wieg van de huidige regelgeving van het verkeersnet in Ierland. De wet gaf de Minister van Binnenlandse Zaken het recht wegen te classificeren als hoofdverkeerswegen ("Trunk Roads"). Het "Trunk Roads Fund" maakte het mogelijk dat lokale besturen initiatieven namen om de belangrijke wegen te verbeteren en te verharden. De meeste inspanningen op dit gebied vonden plaats in de jaren twintig en dertig.
Tegen de jaren vijftig was het classificatiesysteem geheel ingevoerd en waren de hoofdverkeerswegen en verbindingswegen ("Link Roads") voorzien van hun belettering en volgnummers. Het huidige systeem van wegclassificatie werd na lange discussies in 1977 ingevoerd, toen 25 Nationale primaire wegen en 33 Nationale secundaire wegen werden aangewezen.
Regionale wegen werden formeel pas aangewezen in 1994, hoewel de R-nummers al in de jaren tachtig in gebruik genomen werden. De "Roads Act 1993" Roads Act 1993 bepaalde bovendien dat alle openbare wegen die geen nationale of regionale weg waren, automatische lokale wegen waren met L-nummers.
Wegen in Ierland thumb|280px|Richtingsbord in County Laois. Ierland heeft een uitgebreid netwerk van openbare wegen dat alle hoeken en gaten van het land met elkaar verbindt. Per 31 december 2009 was er 5443,73 kilometer aan nationale wegen: 2735,80 kilometer aan nationale primaire wegen (inclusief autosnelwegen) en 2707,93 kilometer aan nationale secundaire wegen. National Route Lengths as of 31/12/2009 Naast de nationale wegen heeft Ierland ook nog 11.630 kilometer aan regionale wegen en 78.972 kilometer aan lokale wegen.
Het wegennet in Ierland is sterk gericht op Dublin. De belangrijkste autosnelwegen beginnen dan ook daar. In het kader van het "Transport 21"-plan worden de autosnelwegen nu ook gericht op andere steden. Tegen het einde van 2010 moeten de meeste belangrijke steden op het eiland (Cork, Limerick, Galway, Waterford, Belfast, met uitzondering van Derry), verbonden zijn met Dublin door middel van autosnelwegen of vierstrookswegen. Ook een aantal andere grote projecten werden uitgevoerd in Dublin, waarvan het bekendste de Dublin Port Tunnel is. Buiten Dublin zijn met name de "Jack Lynch Tunnel" (onder de rivier Lee) in Cork en de in aanleg zijnde "Limerick Tunnel" (onder de rivier Shannon) in Limerick vermeldingswaardig.
De belangrijke wegen zijn óf autosnelwegen óf nationale wegen. Er zijn twee klassen nationale wegen: nationale primaire wegen, genummerd 1 tot en met 33 en 50 (de nummers 34 tot en met 49 zijn nog niet toegewezen) nationale secundaire wegen, met nummers boven de 50. Promotie van wegen is mogelijk, wat gebeurde met de N57 (nu N26), N64 (nu deel van de N18) en de N79 (nu N30).
Autosnelwegen hebben een aanduiding van een M, gevolgd door een nummer. Nationale wegen hebben een aanduiding van N gevolgd door een nummer.
Autosnelwegen
In Ierland is de hoogste categorie wegen die van de autosnelwegen. Deze worden aangegeven met een letter M (van Motorway) gevolgd door één of twee cijfers. Het netwerk van autosnelwegen is sterk gericht op Dublin. Op dit moment ondergaat het een grootschalig uitbreidingsprogramma. Hierbij worden zowel nieuwe autosnelwegen gebouwd als bestaande stukken vierstrookswegen van nationale primaire routes opgewaardeerd.
Het eerste stuk autosnelweg in Ierland was de bypass bij Naas in de M7, dat geopend werd in 1983. in 2009 waren alle autosnelwegen onderdeel van de nationale primaire wegen. Eind 2004 was er 192 kilometer autosnelweg en 286 kilometer vierstrooksweg.NRA source Eind 2005 was dat al opgelopen tot respectievelijk 247 en 297 kilometer.www.nra.ie - Schemes completed in 2005 Eind december 2009 was er ruim 662 kilometer aan autosnelweg en 298 kilometer aan vierstrooksweg. National Route Lengths as of 31/12/2009
In juni 2007 kondigde de regering aan dat 800 kilometer aan nieuwe autosnelwegen zou worden gecreëerd. Een groot gedeelte van deze werkzaamheden kwam echter neer op het opwaarderen van vierstrookswegen van hoge kwaliteit tot autosnelwegen, en niet zozeer op de bouw van nieuwe autosnelwegen. Dit had met name effect op de interstedelijke routes vanaf Dublin en delen van de Atlantic Corridor langs de westkust.www.independent.ie - Motorists can go 20 km/h faster In december 2007 werd aangekondigd dat de verbinding tussen Galway en Tuam niet als vierstrooksweg maar als autosnelweg gebouwd zou gaan worden.www.galway.ie - M17 Galway (Rathmorrissy) to Tuam official website Een andere nieuwe autosnelweg, de M20, staat op de rol om de voornaamste verbinding tussen Cork en Limerick te worden. https://web.archive.org/web/20100615042108/http://www.corkrdo.ie/m20_cork_limerick_motorway_scheme_introduction.php
In 2023 bestond het snelwegnetwerk uit: 83 kilometer 13 kilometer 57 kilometer 62 kilometer 144 kilometer 185 kilometer 143 kilometer 116,5 kilometer 62 kilometer 25,5 kilometer ongeveer 70 kilometer ongeveer 90 kilometer 49 kilometer
Nationale primaire wegen
thumb|250px|Naas Road (N7), hogekwaliteits-vierstrooksweg thumb|250px|Routebord met bestemmingen die niet aan de route zelf liggen tussen haakjes. Deze categorie wegen wordt aangeduid met een N gevolgd door een of twee cijfers. De routes zijn globaal te verdelen in twee groepen. De N1 tot en met N11 beginnen allemaal in Dublin (genummerd van noord naar zuid) terwijl de N12 tot en met de N33 elders door Ierland lopen. Nationale secundaire wegen (zie de volgende sectie) zijn op dezelfde manier aangeduid, maar dan met getallen boven de vijftig. Op de routeborden worden de bestemmingen die niet aan de weg zelf liggen aangeduid met de naam tussen haakjes. (Zie afbeelding)