Niger (uitspraak: [ˈniɣər]), officieel de Republiek Niger (Frans: République du Niger), is een Afrikaans land, dat deels in en deels ten zuiden van de Sahara ligt. Het land heeft geen zeekust en grenst aan zeven landen: Algerije, Libië, Tsjaad, Nigeria, Benin, Burkina Faso en Mali. Niger is een republiek en behoort tot de landen die in 1960 voortkwamen uit de Franse kolonie Frans-West-Afrika. De hoofdstad van Niger is Niamey. Andere grote steden zijn Zinder, Maradi, Agadez en Tahoua.

Het land is genoemd naar de rivier de Niger. Delen van het land liggen in een gordel genaamd de Sahel, voorheen ook wel de Soedan genoemd; niet te verwarren met de huidige staat Soedan in het oostelijk deel van die gordel.

Het is volgens de VN-index van de menselijke ontwikkeling (2018) het minst ontwikkelde land ter wereld. Niger is tevens een van de armste landen ter wereld.

Geschiedenis

Vroege geschiedenis Nomadische Toearegs vestigden zich in de 10e eeuw in het Aïrmassief. Tegen de 15e eeuw hadden ze een rijk opgebouwd rond de stad Agadez. Op hetzelfde moment hadden de Songhai het Songhairijk opgebouwd rond de rivier de Niger. De Songhai veroverden het Toearegrijk, maar werden in de 16e eeuw verdreven door een Marokkaans leger. Hierna vestigden de Hausa en de Fulani koninkrijken in het gebied.

Onder Frans bewind Aan het einde van de 19e eeuw kwamen de Fransen in Niger aan en brachten het gebied onder hun controle. Van 1900 tot 1958 was Niger een onderdeel van Frans-West-Afrika.

Onafhankelijkheid en staatsgrepen In 1958 werd Niger een presidentiële republiek en op 3 augustus 1960 werd het land volledig onafhankelijk. 3 augustus is de nationale feestdag. Na de onafhankelijkheid werd het land geplaagd door droogtes en voedseltekorten. Dit heeft geleid tot politieke instabiliteit. In 1974 pleegde een groep legerofficieren onder leiding van luitenant kolonel Seyni Kountché een staatsgreep tegen de regering van de eerste president, Hamani Diori. Ze namen de regering over en stelden de grondwet buiten werking.

In 1989 werd de democratie hersteld en in 1992 werd een nieuwe grondwet aangenomen. In 1993 werden verkiezingen gehouden, en op 27 maart 1993 werd Mahamane Ousmane ingehuldigd als eerste president van de Derde Republiek. De militairen namen in 1996 opnieuw de macht over, nu onder kolonel Ibrahim Barre Mainassara. Laatstgenoemde werd tot president 'gekozen'. In 1999 werd hij vermoord en zijn plaats werd ingenomen door de nieuwe militaire leider Daouda Malam Wanké. Deze beloofde democratische verkiezingen en nog in 1999 werd Mamadou Tandja gekozen tot president van Niger. Hij werd op 4 december 2004 herkozen. Premier was van 2000 tot 2007 Hama Amadou, die in juni 2008 in Niamey werd gearresteerd op beschuldiging van verduistering van zo'n 230.000 dollar. Tijdens zijn regeerperiode kwamen de Touereg in opstand.

In 2009 kwam aan de prille democratie een voorlopig einde toen het einde van Tandja's tweede en laatste termijn naderde. Het parlement en het constitutionele hof verzetten zich tegen wijziging van de grondwet en werden ontbonden. De president riep op 26 juni de noodtoestand uit en ging per decreet regeren. Begin augustus 2009 stemde de bevolking met 92% voor aanpassing van de grondwet ten gunste van Tandja. Op 18 februari 2010 werd door een groep militairen een coup gepleegd tegen de regering van Tandja. Daarbij werd Tandja gevangengenomen. De militairen vormden een Opperste Raad voor het herstel van de democratie. Ze benoemden kolonel Salouf Djibou tot voorlopig president en de burger Mahamadou Dandah tot premier. Een jaar later, in maart 2011, werd bij eerlijke verkiezingen oppositieleider Mahamadou Issoufou gekozen tot president van Niger. In deze periode begonnen ook jihaditsiche groeperingen zich te roeren in de regio.

In 2013 kregen Franse en Amerikaanse militairen toestemming om vanuit Niger operaties uit te voeren tegen jihadistische groeperingen in buurland Mali ten tijde van de burgeroorlog aldaar (operatie Serval). Frankrijk had tussen de 1000 en 1500 troepen in Niger, voornamelijk op een basis bij de hoofdstad. Amerika heeft ongeveer 1000 troepen verdeeld over een basis nabij de hoofdstad en een drone basis nabij Agadez. Sinds 2017 is ook België met ongeveer 100 man betrokken bij het trainen van Nigereze soldaten onder de naam operatie New Nero in de plaats Tillia. Naast België hebben ook Canada en Italië (MISIN) en had Duitsland een trainingsmissie in Niger. De EU was met twee eigen programma's aanwezig in Niger, EUCAP Sahel Niger (training politie) en EUMPM NIGER (training militairen). Deze politiemissie, waar ook Nederland aan mee deed, had tot doel om zowel het terrorisme te bestrijden alsmede om de migratiestromen richting Europa in te dammen.

In 2020/2021 leiden de nieuwe verkiezingen, waarbij Issoufou na twee presidentstermijnen van 5 jaar zal aftreden, tot nieuwe onrusten in het land. Op 27 december 2020 gingen de Nigerezen naar de stembus nadat Issoufou had aangekondigd dat hij zou aftreden, wat de weg vrijmaakte voor Nigers eerste vreedzame machtsovername in de geschiedenis van het land. Geen enkele kandidaat behaalde echter een absolute meerderheid bij de stemming: Mohamed Bazoum kwam het dichtst in de buurt met 39,33%. Overeenkomstig de grondwet werd op 20 februari 2021 een tweede ronde van de verkiezingen gehouden, waarbij Bazoum 55,75% van de stemmen haalde en oppositiekandidaat (en voormalig president) Mahamane Ousmane 44,25%, volgens de kiescommissie.

Op 31 maart 2021 verijdelden de veiligheidstroepen van Niger een poging tot staatsgreep door een militaire eenheid in de hoofdstad Niamey. De aanval vond plaats twee dagen voordat de nieuwgekozen president, Mohamed Bazoum, zou worden beëdigd.

Op 26 juli 2023 pleegde een militaire groepering onder leiding van generaal Abdourahamane Tchiani een staatsgreep en werd president Bazoum gevangen genomen. Dit leidde tot een boycot door ECOWAS waaronder het afsluiten van de elektriciteitsvoorziening vanuit Nigeria. Eind december 2023 vertrokken de Fransen troepen uit Niger op verzoek van het regime, stopte het regime de samenwerking met de EU missies en moest uiteindelijk ook de VS zijn basis opgeven. België vertrok uiteindelijk in 2026, Italië bleef. Niger trok vervolgens op met Mali en Burkina Faso, waar al eerder een staatsgreep plaatsvond, en vormde de Alliantie van Sahelstaten (AES). Ze stapte ook gezamenlijk begin 2024 uit ECOWAS. Men ging de militaire band met Rusland versterken, inclusief de aanwezigheid van het Africa Corps (voormalige Wagnergroep), en in 2025 kondigde de drie landen aan zich uit het ICC terug te trekken. Ondanks deze ommezwaai bleef de jihadistische dreiging, met twee aanvallen op het vliegveld van Naimey in 2026. In augustus werd een revolte onder jonge soldaten neergeslagen, mede met hulp van de aanwezige Russen.

Geografie Het noorden en het midden van Niger worden gedomineerd door het woestijngebied van de Sahara en ten zuiden daarvan de Sahel, die een overgangsgebied vormt naar het tropische zuiden. In het centrale gedeelte van het land liggen de gedeeltelijk vulkanische Aïr-bergen. Hier ligt ook de hoogste berg van het land, de Bagzane (2022 meter). Het zuiden van Niger bestaat uit open vlaktes. In het zuidoosten ligt de laagvlakte van het Tsjaadmeer aan de grens met Tsjaad en Nigeria. De enige permanente rivieren zijn de Niger en zijn toevoerrivieren.

Niger heeft een oppervlakte van 1.267.000 vierkante kilometer, waarvan slechts 300 km² water. De grenslijn is 5697 kilometer lang, verdeeld over de volgende landen (kloksgewijs, beginnend in het noorden): Algerije (956 km), Libië (354 km), Tsjaad (1175 km), Nigeria (1497 km), Benin (266 km), Burkina Faso (628 km) en Mali (821 km).

Het zuiden van het land rondom de rivier de Niger heeft een savannebegroeiing van gras met verspreide bomen. Het grootste gedeelte van de begroeiing van het zuiden bestaat echter uit droge grassen. In de Aïr-bergen is genoeg regenval om grassen en struikgewas te laten groeien. De noordelijke woestijn bestaat voor een groot gedeelte uit zandduinen.

In de zuidelijke savannes komen veel savannedieren zoals olifanten, leeuwen, giraffen en kafferbuffels voor.

Het klimaat varieert van het noorden, waar een droog woestijnklimaat heerst, tot het zuiden, waar een warm steppeklimaat heerst met een regenseizoen van juni tot september.

Bezienswaardigheden miniatuur|Adansonia digitata in het Nationaal park W van Niger Natuurreservaat Aïr Natuurreservaat Ténéré Nationaal park W van Niger

Bevolking Het grootste gedeelte van de bevolking woont in de vallei van de rivier de Niger. Het vruchtbaarheidscijfer van Niger ligt op 6,7 kinderen per vrouw (2023) en is het hoogste ter wereld. De helft van de bevolking is jonger dan 15 jaar. The Conversation Niger has the world’s highest birth rate – and that may be a recipe for unrest, 21 maart 2019 Het jaarlijkse groeipercentage van 3,9%, wat een verdubbeling van de bevolking in 18 jaar betekent, is een niveau dat nog nooit in de geschiedenis is bereikt. iD4D Is a demographic disaster unavoidable in Niger?, 17 maart 2021 Veruit de meeste mensen wonen op het platteland, de urbanisatiegraad staat op 17% in 2023.

Etnische groepen De Nigerese bevolking is onderverdeeld in verschillende etnische groepen, namelijk de: Hausa (53,1%), Songhai (21,2%), Toearegs (11,0%), de Fulani of Fulbe (6,9%), de Kanuri (5,9%) en andere groepen.

Gezondheid levensverwachting in 2023: totale bevolking: 60,5 jaar, waarvan mannen: 58,9 jaar en vrouwen: 62,1 jaar kindersterfte 2023: 65,5 per 1000 levend geborenen dichtheid artsen 2014: 0,05 artsen per 1.000 inwoners

Religie De islam is de dominante godsdienst in Niger, bijna de gehele bevolking hangt dit geloof aan. Het land is sinds de oprichting in 1969 lid van de Organisatie voor Islamitische Samenwerking. De kleine christelijke bevolking situeert zich voornamelijk in de regio van Doutchi.

Politiek

Niger kent veel politieke instabiliteit. De politiek wordt gekenmerkt door staatsgrepen. Het parlement (Assemblée Nationale) met 171 leden werd om de vier jaar gekozen. Het staatshoofd werd bij directe verkiezing eveneens om de vijf jaar gekozen (eenmalige herverkiezing). Er is kiesrecht vanaf 18 jaar.

Na de staatsgreep van 2023 werd de grondwet en het parlement terzijde geschoven. Het land wordt sindsdien geleid door de Nationale Raad voor de Bescherming van het Vaderland onder het premierschap van Ali Lamine Zeine. In maart 2025 werd Abdourahamane Tchiani als president ingezworen voor een periode van vijf jaar (maar dit mag verlengd worden in geval van nationale veiligheid). Meteen ondertekende hij een decreet waarmee alle politieke partijen werden ontbonden. In juli 2025 werd, ter vervanging van het gekozen parlement, een ongekozen Adviesraad voor Heroprichting geïnstalleerd bestaande uit 194 leden. Deze adviesraad heeft een mandaat voor vijf jaar en moet een nieuwe grondwet opstellen en een referendum organiseren.

Bestuurlijke indeling miniatuur|Niamey, de hoofdstad van Niger, tijdens de nacht

Niger is ingedeeld in zeven regio's en een hoofdstedelijk district (Niamey). Agadez met hoofdstad Agadez Diffa met hoofdstad Diffa Dosso met hoofdstad Dosso Maradi met hoofdstad Maradi Tahoua met hoofdstad Tahoua Tillabéri met hoofdstad Tillabéri Zinder met hoofdstad Zinder De regio's zijn weer onderverdeeld in 63 departementen, verder verdeeld in stadsgemeenten (commune urbaine) en plattelandsgemeenten (commune rurale).

Economie