Zwarte bes (Ribes nigrum) is een plantensoort uit de ribesfamilie (Grossulariaceae).
De plant bloeit vroeg, van april tot mei. De zwarte bes is zelfbestuivend, maar kruisbestuiving geeft meer vruchten. Zwarte bessen worden door middel van stekken vegetatief vermeerderd.
Ecologie Zwarte bes komt in het wild voor op natte, eutrofe grond in loofbossen en dan vooral in broekbossen (moerasachtige bossen).
Syntaxonomie In de syntaxonomie staat zwarte bes te boek als kensoort voor het elzenzegge-elzenbroek (Carici elongatae-Alnetum), een plantengemeenschap behorende tot de klasse van elzenbroekbossen.
Teelt van zwarte bessen in Nederland en België Zwarte bes wordt nog op beperkte schaal geteeld voor de verwerkende industrie. De soort is door de vroege bloei gevoelig voor nachtvorst. Daarom vindt de teelt voornamelijk in de kuststreek plaats. De bessen worden machinaal geoogst en verwerkt tot sap. De oogsttijd is afhankelijk van het ras en loopt van begin juli tot half augustus. Belangrijk zijn een goede sapkleur, een hoog vitamine C-gehalte en een aroma dat wordt aangeduid als cassis.
De bes wordt ook door particulieren in tuinen gehouden. In de boerentuin staan vaak een of meer struiken, al was het maar voor de inmaak.
Teelt in Nederland JaarHa 1995322 2000386 2001509 2002541 2003560 2004543 2005551 2006578 2007543 2015352 2016277 De afname van het areaal tussen 2007 en 2015 is een gevolg van een toenemende voorkeur van kwekers voor blauwe bes, die een financieel aantrekkelijker opbrengst biedt.
Rassen De meeste nieuwe rassen zijn weinig vatbaar voor Amerikaanse kruisbessenmeeldauw met uitzondering van 'Ben Nevis'.
Belangrijke rassen zijn: 'Ben Alder' die laat bloeit en laat rijpt. Dit ras is zeer vatbaar voor bladvalziekte, roest en de bladgalmug. 'Ben Nevis' die vroeg bloeit en vroeg rijp is. Dit ras is matig vatbaar voor Amerikaanse kruisbessenmeeldauw. 'Ben Tirran' die zeer laat bloeit en zeer laat rijpt. Dit ras is zeer vatbaar voor bladvalziekte, gevoelig voor de bessenrondknopmijt en zeer gevoelig voor de bladgalmug. 'Black Reward' 'Titania'
Ziekten thumb|Zwartebessenroest op de onderzijde van de bladeren. De bessenrondknopmijt (Cecidophyopsis ribis) is een belangrijke plaag. De knop wordt door de aanwezige mijten dik en rond. Deze mijt brengt ook het brandnetelvirus over. Ook de bessenbladgalmug (Dasineura tetensi) kan schade veroorzaken.
Schimmelziekten bij zwarte bes zijn Amerikaanse kruisbessenmeeldauw (Sphaerotheca mors-uvae, synoniem: Podosphaera mors-uvae), zwartebessenroest (Cronartium ribicola), roest (Melampsora ribesii-viminalis) en bladvalziekte (Drepanopeziza ribis).
Inhoudsstoffen per 100 gram Energetische waarde 57 Kcal/238 kJ koolhydraten 12,4 gram eiwit 1,3 gram vet 0,2 gram caroteen 0,14 mg vitamine C 177 mg vitamine B1 0,05 mg vitamine B2 0,045 mg calcium 46 mg ijzer 1,3 mg
Externe links Zwarte bes op Flora van Nederland
Categorie:Ribesfamilie Zwarte bes Categorie:Fruit