Paulien Cornelisse (Amsterdam, 24 februari 1976 – aldaar, 30 september 2026) was een Nederlandse cabaretière, columniste, schrijfster, podcastmaakster en televisiepresentatrice. Zij werd in Nederland vooral bekend door haar boeken en theaterprogramma's over alledaags taalgebruik en sociale gewoonten. Cornelisse begon als cabaretière en columniste, waarna zij een nog grotere bekendheid kreeg met haar debuutboek Taal is zeg maar echt mijn ding uit 2009.
In haar werk richtte Cornelisse zich vaak op subtiele aspecten van de Nederlandse taal en omgangsvormen. Ze analyseerde uitdrukkingen, stopwoorden, misverstanden en sociale codes op een humoristische maar observerende manier.
Biografie Paulien Cornelisse werd in 1976 geboren in Amsterdam. Ze groeide aanvankelijk op in een grachtenpandwoning op de Herengracht ter hoogte van de Gouden Bocht, maar haar familie verhuisde in 1983 naar de Albrecht Dürerstraat in Oud-Zuid. Ze doorliep eerst de Openbare Nicolaas Maes Basisschool. Daarna volgde tussen 1988 en 1994 het Barlaeus Gymnasium. Vervolgens studeerde ze een jaar op de Brandeis-universiteit in Waltham bij Boston. Van 1995 tot 2000 studeerde ze psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. In het jaar 1998–1999 studeerde ze aan de universiteit van Hiroshima.
Eerste stappen in cabaret en theater Van 1999 tot 2003 vormde ze samen met Irene van der Aart het cabaretduo Rots. Tussen 2001 en 2004 speelde ze bij Comedytrain. Het jaar erop begon ze solo op te treden als cabaretière, en in 2007 deed ze mee aan het Leids Cabaret Festival, waar ze tweede werd. In 2008 ging haar eerste volledige voorstelling Dagbraken in première, waarvoor ze in 2010 de cabaretprijs Neerlands Hoop kreeg.
Samen met Chris Bajema heeft ze enkele gelegenheidsvoorstellingen gemaakt, waaronder View-o-rama en Live vanuit de Stoek, die ze speelden op festivals als Oerol en De Parade. In 2009 speelde ze met Janne Schra op Oerol de voorstelling Een hoorspel om te zien.
Hallo Aarde (2011) was haar tweede avondvullende voorstelling. Hierin hield ze zich onder andere bezig met het observeren en analyseren van het vaak opmerkelijke gedrag en taalgebruik van de mens en van zichzelf. Eind oktober 2013 ging haar derde voorstelling Maar ondertussen in première waarmee ze door Nederland en België toerde.
Geschreven taal In 2000 begon Cornelisse als schrijvend journalist en vanaf 2007 ook als columnist. Tussen 2008 en 2018 verscheen wekelijks een column van haar in de kranten nrc.next en NRC Handelsblad. Vanaf augustus 2018 schreef ze om de dag een column van standaard 150 woorden op de voorpagina van dagblad de Volkskrant. Maandelijks schreef ze een dialoog voor het tijdschrift JAN. Daarnaast schreef ze artikelen voor kranten en tijdschriften.
In 2009 publiceerde ze het boek Taal is zeg maar echt mijn ding, waarin ze het dagelijkse moderne taalgebruik observeert en becommentarieert. Het boek werd een bestseller. Er waren in 2013 al meer dan zevenhonderdduizend exemplaren van verkocht.Paulien Cornelisse (50) overleden, welingelichtekringen.nl, 30 september 2026 Vijf jaar later werd het boek verfilmd onder dezelfde naam. De film werd in oktober 2018 in Los Angeles tijdens het Glendale International Filmfestival bekroond met vier prijzen in de categorieën Beste film, Beste film door een vrouw gemaakt, Best hoofdrolspeelster door Fockeline Ouwerkerk en Beste regisseur door Barbara Bredero.
In 2012 verscheen het vervolgboek onder de naam En dan nog iets. In de jaren die volgden schreef Cornelisse meerdere boeken, waaronder De verwarde cavia, Taal voor de leuk en Japan in honderd kleine stukjes.
Radio, podcast en televisie In 2008 richtte Cornelisse samen met Micha Wertheim de maandelijkse podcast Echt Gebeurd op. Ze had een tijdlang een taalrubriek in De Wereld Draait Door. In 2009 nam ze deel aan het televisieprogramma De tafel van 5, dat echter maar een kort leven beschoren was. Verder nam ze in 2012 deel aan het Vlaamse tv-programma De Slimste Mens ter Wereld en in 2013 aan Wie is de Mol?, dat ze won.
Tot 2014 was Cornelisse regelmatig te gast in het programma Klare Taal van de Radio Nederland Wereldomroep, waarin ze taalkwesties besprak. Vanaf 2014 was ze geregeld te gast in het wekelijkse radioprogramma De Taalstaat van Frits Spits.
In september 2018 presenteerde Cornelisse op de televisie de vierdelige documentaireserie Tokidoki voor de VPRO, waarin ze aan de hand van bepaalde woorden de Japanse samenleving onderzocht. In mei 2020 verscheen een tweede seizoen.
Ze werkte mee aan de podcast Groene oren van Staatsbosbeheer, waarin telkens een plant of dier als 'studiogast' quasi wordt ondervraagd. Zo kroop ze in 2021 in de rol van eik.Nieuw seizoen podcast Groene Oren: Paulien Cornelisse als eik, Staatsbosbeheer, 20 mei 2021
Vanaf 2023 In het studiejaar 2023/2024 was ze artist in residence bij de Universiteit van Sheffield, waar ze onderwijs gaf bij de afdeling . Ze was in die periode bezig met de voorbereiding van haar nieuwe theaterprogramma Komma, dat gedurende 2024/2025 op de planken zou worden gebracht. Het zou gedurende de try-outs verder uitgebouwd worden. In opzet zou de voorstelling bestaan uit één lange zin, zonder andere interpunctie. In dezelfde periode werkte zij aan het vervolg op De verwarde cavia uit 2016, dat circa 150.000 keer over de toonbank ging. Dit verscheen onder de titel De verwarde cavia – Terug op kantoor. Voorts werkte ze aan het Boekenweekessay 2025 Hèhè - Over wat we zeggen zonder dat we het doorhebben. In het essay schreef ze over uitgesproken woorden die het "directe Nederlands" verzachten zonder dat we daarbij stilstaan.
Vanaf de zomer van 2025 was ze het enige jurylid in de tv-kennisquiz De slimste mens, als opvolger van Maarten van Rossem.
Persoonlijk Cornelisse was tot aan haar overlijden zeventien jaar lang samen met Chris Bajema; hun gezin bestond verder nog uit drie kinderen, waarvan twee uit een eerdere relatie van Bajema en een van hen samen.
Ziekte en overlijden In februari 2021 was Cornelisse te gast in het televisieprogramma Jinek. Na de uitzending ontving zij een e-mail van een kijker, een chirurg in ruste, die op televisie een verdikking in haar hals had opgemerkt. Hij adviseerde haar deze te laten onderzoeken. Cornelisse had de verdikking zelf niet opgemerkt. Na onderzoek ontstond een sterke verdenking op schildklierkanker. De afwijking kreeg bij de beoordeling een score van vijf op een schaal van één tot zes. Daarom werd besloten de helft van haar schildklier operatief te verwijderen. Uit onderzoek van het verwijderde weefsel bleek dat de afwijking goedaardig was. Zij verwerkte deze ervaringen in haar theatervoorstelling Aanstalten.
Tijdens haar verblijf in Sheffield in het seizoen 2023/2024 voelde Cornelisse zich niet goed. In 2024 werd bij haar kanker vastgesteld. Op 21 augustus van dat jaar maakte zij de diagnose publiek. Vanwege haar behandeling annuleerde zij de geplande theatertournee met Komma. Welke vorm van kanker bij haar was vastgesteld, maakte zij niet publiekelijk bekend. Ondanks haar medische behandeling bleef Cornelisse voor zover mogelijk beroepsmatig actief. In een eerder opgenomen aflevering van de tv-quiz De slimste mens die in september werd uitgezonden, vertelde Cornelisse dat zij tussen de laatste twee televisieseizoenen chemotherapie had ondergaan, waarbij haar haar was uitgevallen, en dat zij nog zware medicijnen gebruikte.
Op 30 september 2026 maakte theater DeLaMar bekend dat de in oktober geplande start van haar nieuwe theaterprogramma vanwege haar gezondheid werd geannuleerd. Diezelfde dag overleed zij op vijftigjarige leeftijd in het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis in Amsterdam aan de gevolgen van kanker.Verdriet om overlijden 'lieve, grappige Paulien': 'Wat zul je gemist worden' nos.nl, 30 september 2026
Theater 2008-2010: Dagbraken, onder regie van Thomas Boer 2010-2012: Hallo Aarde, onder regie van Wannie de Wijn 2013-2016: Maar Ondertussen, onder regie van Dick van den Toorn 2017-2019: Om mij moverende redenen, onder regie van Thomas van Luyn 2021-2022: Aanstalten
Televisie 1995: Nationale Wetenschapsquiz - deelname 2012: De Slimste Mens ter Wereld - deelname 2013: Wie is de Mol? - winnaar 2014: Verborgen verleden - deelname 2017: De Kleine Lettertjes - deelname 2017: De Kwis - gast 2018-2020: Tokidoki - presentatie 2022: Kiespijn - kandidate, team links 2025-2026: De slimste mens - jurylid (vanaf zomer 2025)
Bibliografie, Bestseller 60
|align=left| Taal is zeg maar echt mijn ding||2009|| 6 mei 2009|| 1(1wk)|| 124|| |- |align=left| Taal is zeg maar echt mijn ding. Pleeditie||2010|| 8 december 2010|| 53|| 1||afsponsbaar omslag en een koordje om het boek op te hangen |- |align=left| En dan nog iets||2012|| 15 februari 2012|| 1(9wk)|| 36|| |- |align=left| De verwarde cavia||2016|| 13 april 2016|| 1(1wk)|| 43|| |- |align=left| Taal voor de leuk||2018|| 31 oktober 2018|| 2|| 26|| |- |align=left| Japan in honderd kleine stukjes||2020|| 22 april 2020|| 2|| 14|| |- |align=left| De verwarde cavia – Terug op kantoor||2024|| 30 oktober 2024|| 3|| 29|| |- |align=left| Hèhè – Over wat we zeggen zonder dat we het doorhebben||2025|| 19 maart 2025|| 1(3wk)|| 19||Boekenweekessay over het boekenweek-thema 'Je moerstaal' |- |align=left| In het kort||2025|| 5 november 2025|| 4|| 19||
Prijzen 2003: Elle Literatuurprijs voor het beste korte verhaal 2010: Neerlands Hoop voor het programma Dagbraken 2010: Tollensprijs voor haar inzet voor de letterkunde 2012: Afficheprijs van het Theater Instituut Nederland voor de voorstelling Hallo Aarde 2012: nominatie voor de NS Publieksprijs voor En dan nog iets 2019: nominatie voor de NS Publieksprijs voor Taal voor de leuk 2025: winnaar van de NS Publieksprijs voor De verwarde cavia - Terug op kantoor 2025: uitgeroepen tot Taalstaatmeester in De Taalstaat van 20 december 2025Paulien Cornelisse verkozen tot Taalstaatmeester 2025 in De Taalstaat, NPO Radio 1 d.d. 20 december 2025; gearchiveerd d.d. 20 december 2025
Externe link TheaterEncyclopedie
Categorie:21e-eeuws schrijver Categorie:Nederlands cabaretier Categorie:Nederlands columnist Categorie:Nederlands televisiepresentator Categorie:Nederlands podcaster