Aruba, officieel: Land Aruba (Papiaments: Pais Aruba), is een land binnen het Koninkrijk der Nederlanden, gelegen op het Zuid-Amerikaanse continentaal plat in de Caraïbische Zee, op 23 kilometer ten noorden van het schiereiland Paraguaná van de Venezolaanse deelstaat Falcón. Het behoort tot de ABC-eilanden van de Kleine Antillen. Aruba heeft een bevolking van inwoners die gewoonlijk beschikken over de Nederlandse nationaliteit. Het land heeft een oppervlakte van en is ongeveer even groot als het Nederlandse waddeneiland Texel. Het klimaat is er vrij droog met weinig van de weelderige tropische vegetatie die in de Caraïben gebruikelijk is.
Geschiedenis
thumb|Bioscoopjournaal uit 1947. Impressie van het eiland Aruba.
Het eiland werd rond het jaar 1000 ontdekt door de Caquetío, een stam van de Arowakken. Zij waren met kano's gevlucht vanuit Venezuela om te ontkomen aan aanvallen door de Cariben. Resten van de vroegste bewoning door hen op Aruba dateren van ongeveer 1000. Door de afgelegen ligging ten opzichte van andere Caribische eilanden en de sterke stroming, bleven de Caquetíos meer gebonden aan Zuid-Amerika dan aan de Caraïben.
Aruba werd in 1499 door Alonso de Ojeda, Amerigo Vespucci en Juan de la Cosa gekoloniseerd namens de Spaanse koning. Het eiland werd samen met Bonaire en Curaçao door de koning aan Juan Martín de Ampués in eigendom gegeven en werden ook de "Islas de Los Gigantes" genoemd. Een bekend werk dat de hele geschiedenis vertelt van het begin van de Spaanse conquista en kolonisatie is de "Elegias de varones ilustres de Indias", geschreven door Juan de Castellanos.
In 1636 werd Aruba overgenomen door de Nederlanders van de West-Indische Compagnie.
In de 19e eeuw verbleef de Venezolaanse, rebellerende generaal Francisco de Miranda enkele weken op Aruba met een groep van ongeveer 300 vrijheidsstrijders. Op 19 augustus 1806 verspreidde hij een proclamatie onder de bewoners van Aruba. Francisco de Miranda y su expedición libertadora de 1806 publius.us.es of Francisco de Miranda y su expedición libertadora de 1806 institucional.us.es
In de napoleontische tijd in Europa was Aruba tussen 1807 en 1816 in de handen van de Engelsen. In 1824 werd goud ontdekt, dat tot 1916 door een Engelse maatschappij gewonnen werd. Bij de totstandkoming in 1865 van het nieuwe Regeringsreglement werd door de minister van Koloniën geconstateerd dat de enige band tussen de eilanden de onderhorigheid aan de Staat der Nederlanden was.
In 1879 begon men met een fosfaatwinningsmaatschappij op Aruba bij de Sero Colorado. De ondergrondse tunnels zijn tegenwoordig nog aanwezig.
In 1907 ontstond een fel protest van Arubaanse handelaren tegen de vermeend stiefmoederlijke behandeling door Nederland van Aruba. In 1933 bood de Raad van Politie van Aruba een petitie aan aan de Koningin voor een meer losse, zelfstandige status, mogelijk geïnspireerd door het Statuut van Westminster van het Britse Gemenebest van 1931.
In 1947 werd door het Arubaanse volk een petitie opgesteld voor "separacion", "verlaating" (secessierecht) en werd na een grootse volksdemonstratie voor volkomen zelfstandigheid, een dergelijke onafhankelijkheid vastgelegd in Aruba's eerste "STAATSREGLEMENT" volgens de wens van het Arubaanse volk: Aruba als volkomen autonoom staat/land, lid van het Koninkrijk, rechtstreeks onder de Kroon. Actief kiesrecht hebben de op Aruba geboren Nederlanders en elders geboren Nederlanders die ten minste 10 achtereenvolgende jaren op Aruba hebben gewoond. Daarmee werd dus al in 1947 duidelijk gedefinieerd wie als Arubaans burger beschouwd kan worden.
Op 15 maart 1952 werd wederom een definitie van het Arubaans burgerschap vastgesteld. Deze keer in een motie van de Eilandsraad van Aruba: voor een kiesstelsel, waarbij de op Aruba geborenen en hun kinderen, waar ook geboren, mits Nederlanders, in de volksvertegenwoordiging een meerderheid hebben. Dit voorstel werd aangenomen met 16 stemmen vóór en 5 stemmen tegen.
Gedurende de Conferentie van 1972 in Suriname stelde de heer Yarzagaray: "Wij zullen wel een oplossing vinden, maar Aruba zal nooit een tweederangs nationaliteit accepteren!". Terug op Aruba begon de MEP, die werd geleid door de politicus Betico Croes, die de voorvechter was voor autonomie voor het eiland (status aparte), op planmatige wijze het Arubaanse volk op onafhankelijkheid voor te bereiden. Men ging hiervoor naar de Verenigde Naties en naar de buurlanden om steun voor het voorbereiden van een referendum. Aruba kreeg onder andere steun van Venezuela, Panama en Costa Rica en men reisde ook naar Londen voor de steun van de "Socialist International", waarvan de MEP later lid werd. miniatuur|Monument op Plaza Betico Croes van de heer Gilberto François " Betico" Croes, politicus en oprichter van MEP, die de voorvechter was van de onafhankelijkheid van Aruba's 'status aparte'. In 1976 werd voor het eerst een datum voor Aruba's onafhankelijkheid vastgelegd, te weten voor 1981; 18 maart werd de Dag van Aruba's Volkslied en Vlag, hiermee twee symbolen van Aruba's soevereiniteit en onafhankelijkheid verenigend. Op 25 maart 1977 werd het onafhankelijkheidsreferendum gehouden, waarbij meer dan 57% van de kiesgerechtigden de voorkeur gaf aan onafhankelijkheid.
In april 1978, met de ondertekening van het "Protocol van Willemstad" werden Aruba's zelfbeschikkingsrecht en onafhankelijkheid en ook van de andere eilanden officieel erkend. Dit leidde tot de Rondetafelconferentie in 1981, waar Aruba in een eindnota haar datum voor onafhankelijkheid nu verlegde naar het jaar 1991.Trouw, Aruba toch bereidt tot tien jaar overgangsfase, 15 juli 1981
De grondwet van Aruba werd op 9 augustus 1985 unaniem aangenomen. Op 12 december werd het zeegebied in een Rijkswet vastgelegd (Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden 1985, nr. 665; Rijkswet Staatsblad 1985, Nr. 664).
Op 1 januari 1986 werd Aruba afgescheiden van de Nederlandse Antillen en werd het een volkomen zelfstandig en autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden (status aparte). Op 6 januari 1989 waren er voor het eerst sinds het verkrijgen van de status aparte verkiezingen. Deze werden gewonnen door de MEP, die 10 van de 21 zetels behaalde.
In juni 1990 werd door premier Nelson Oduber en minister Ernst Hirsch Ballin besloten de 'status Aparte' voort te zetten na 1996. In 1994 werd definitief afgezien van de eerder voorgenomen onafhankelijkheid van Aruba in 1996. Nederland zou vanaf dan ook niet meer aandringen op de onafhankelijkheid van Aruba. Aruba behield wel de status aparte en de mogelijkheid om in de toekomst zelf te kiezen voor onafhankelijkheid.Reformatorisch Dagblad, Onafhankelijk Aruba gaat niet door in 1996, 17 juli 1990 Op 10 oktober 2010 werden de Nederlandse Antillen als land opgeheven en werden Curaçao en Sint Maarten net als Aruba onafhankelijke landen binnen het koninkrijk.Nederlandse Omroep Stichting, Antillen: wat er verandert, 10 oktober 2010
Demografie Bevolking
Aruba telde 108.166 inwoners volgens de volkstelling van 2020, met een bevolkingsdichtheid van ca. 605 inwoners per km². De bevolking van Aruba stamt voornamelijk af van de inheemse bevolking van het eiland, Europeanen en Afrikanen. Het Arawak-erfgoed is sterker op Aruba in vergelijking met andere Caribische eilanden. Aruba is een zeer multiculturele samenleving, met meer dan 100 nationaliteiten die ook op het eiland wonen. Naast Arubanen, zijn de grootste overige inwoners Colombianen, Nederlanders, Dominicanen, Venezolanen. Tussen 1988 en 2016 was de bevolking bijna verdubbeld in omvang.
Geschiedenis De oorspronkelijke bewoners van Aruba behoorden tot de Zuid-Amerikaanse stam van de Arawakken. Men vermoedt dat deze van het vasteland in het verleden zijn overgestoken. Archeologische resten van botten en gebruiksvoorwerpen geven een sterke verwantschap aan tussen de Arawakken van Zuid-Amerika en de bewoners van Aruba. Nadat de meeste oorspronkelijke bewoners uit Aruba naar Santo Domingo (Hispaniola) werden gebracht om als slaven in de mijnen te werken, werd Aruba in opdracht van de Spaanse koning door Juan de Ampiés herbevolkt. In de tweede helft van de zeventiende eeuw schrijft A.O. Exquemelin dat de W.I.C. op Aruba een sergeant en vijftien soldaten gestationeerd hadden en dat het eiland bewoond was door 'indianen' die Spaans spraken. Ongetwijfeld bestond de bevolkingen van alle drie de eilanden; Curaçao, Aruba en Bonaire in die jaren merendeel uit oorspronkelijke bewoners en gestationeerde soldaten van de Nederlandse West Indische Compagnie, en de basis van de taal 'Papiaments' werd al toen gelegd voor het begin van de bloei van de Trans-Atlantische slavenhandel. In 1806 bestond volgens commandeur Van den Broek meer dan de helft van de gezinshoofden van Aruba uit 'Indiaanse' gezinshoofden.
Taal thumb|Centrum van Oranjestad.
De officiële talen zijn Nederlands en Papiaments – een Creoolse taal gebaseerd op Portugees met sterke invloeden van het Spaans, Engels, Nederlands en Afrikaanse talen. Op Aruba wordt een eigen spelling van het Papiaments gebruikt (Papiamento), die afwijkt van de spelling die op Curaçao en Bonaire wordt gehanteerd (Papiamentu). Een van de verschillen is het gebruik van de letter c (op Aruba) voor de klank [k]. Op Curaçao en Bonaire wordt de letter k gebruikt voor deze klank.Amigoe, Amigoe | Pleidooi voor gezamenlijke spelling Papiaments 12 september 2015 (via Knipselkrant)
Het oudste officiële document geschreven op Aruba in het Papiaments is van 1803. Alle kranten op Aruba, behalve Amigoe, verschijnen in het Papiamento, en alle vergaderingen van het Parlement van Aruba worden in het Papiamento gehouden. Om werkelijk goed op de hoogte te kunnen zijn van de politiek moet men Papiamento goed kunnen verstaan.
Bij de volkstelling van 2010 was de meest gesproken thuistaal voor 69,4% van de bevolking Papiamento, voor 13,7% Spaans, voor 7,1% Engels, voor 6,1% Nederlands, voor 1,5% Chinees en voor 2,1% andere talen.
Religie Het rooms-katholicisme is de dominante religie op Aruba, gevolgd door ca. 75% van de bevolking (2010). Naast het katholicisme worden er ook veel andere godsdiensten beoefend, waaronder het protestantisme, islam, hindoeïsme en jodendom.
Geografie
Landschap
thumb|Landschap te Noord thumb|Dividivi Aruba heeft een dor en rotsachtig landschap met veel cactussen en de Dividivi-boom. De neerslaghoeveelheid van gemiddeld 470 mm is iets lager dan het gemiddelde in Nederland, maar door de sterke verdamping in dit warme klimaat, en de concentratie van regen in zware buien (waarbij de meeste regen niet de rotsachtige bodem in trekt maar de zee in spoelt) blijft Aruba dor en droog. De Dividivi is een voor Aruba karakteristieke boom die met de wind meegroeit. Er zijn bossen met Dividivi-bomen waarbij alle bomen dezelfde kant op staan.
Het westen van het eiland is relatief vlak. Dat deel van het eiland is ook zeer dichtbevolkt. In het oosten van het eiland, waar het Nationaal park Arikok is, is het heuvelachtiger. De Hooiberg is een opvallende heuvel (165 meter) in het midden van Aruba. Het is een kegelvormige heuvel met op de top diverse zendmasten. De Hooiberg is bijna vanaf het hele eiland zichtbaar, en is een opvallende verschijning doordat de heuvel eenzaam boven een vlakte uitsteekt. Hoewel de Hooiberg soms door zijn prominentie als de hoogste heuvel van het eiland gezien wordt, is Aruba's hoogste heuvel in werkelijkheid de Jamanota, met 188 meter.
Er is rondom Aruba veel koraalrif waardoor het een aantrekkelijk gebied is om te duiken. Er is ook een aantal scheepswrakken dat voor duikers interessant is.
Flora en fauna thumb|Rotsformaties van Ayo thumb|Barica geel thumb|Warawara
De flora van Aruba wordt gekenmerkt door diverse soorten van de cactusfamilie zoals Melocactus en Opuntia. Opuntia stricta is een algemeen voorkomende schijfcactus op Aruba. Boomsoorten met veel stekels die tegen de droogte kunnen als de Vachellia en Caesalpinia kenmerken Aruba.