thumb|Ependymcellen: radiale ependymcellen (violet), kubusvormige ependymcellen (blauw) en tanycyten (oranje). Ruggenmergkanaal. thumb|upright=1.5|Hypothalamusnucleï met tanycytenuitlopers. 3 V, derde ventrikel; ARH, nucleus arcuatus; DMH, nucleus dorsomedialis; ME, eminentia mediana; VMH, nucleus ventromedialis De tanycyt (ependymocytus columnaris) is een tot het ependym behorend celtype met lange basale uitlopers. Ze zijn het talrijkst in de derde ventrikel van de hersenen, worden ook gevonden in de vierde ventrikel en in het ruggenmerg. De lange uitlopers strekken zich uit door de laag astrocyten om de eminentia mediana te kruisen en axon-uiteinden te vormen op het neuropil en bloedvaten nabij de portale perivasculaire ruimte. Het neuropil is elk gebied in het zenuwstelsel dat voornamelijk bestaat uit ongemyeliniseerde axonen, dendrieten en uitlopers van gliacellen, en dat een synaptisch dicht gebied vormt met een relatief laag aantal cellichamen.
Bij volwassenen zijn tanycyten multipotente cellen die onder fysiologische omstandigheden neuronen en gliacellen genereren, en die in vitro ook neurosferen genereren.Ghazale H. (2019). Human and mouse spinal cord: A territory of diverse neural stem/progenitor cells,identification and functional functionality (THÈSE). Université de Montpellier, Institut Des Neurosciences de Montpellier. pp. 50-51. Er is aangetoond dat α2-tanycyten in vivo β-tanycyten genereren.Maggi R.; Zasso J.; Conti L. (2014). «Neurodevelopmental origin and adult neurogenesis of the neuroendocrine hypothalamus». Front Cell Neurosci. (8): 440. doi:10.3389/fncel.2014.00440. Consultado el 18 de enero de 2021.
De sterk prismavormige tanycyten dragen apicaal microvilli, vaak ook een trilhaar en lopen basaal lang uit, dat zich bij de lagere dieren tot aan de membrana limitans gliae externae (buitenste gliagrensmembraan) uitstrekken kan.
De tanycyten zijn apicaal door zonulae occludentes met elkaar verbonden. Vele circumventriculaire organen worden door tanycyten gekenmerkt, bijvoorbeeld het organum subcommissurale aan de bovenkant van de derde ventrikel en de eminentia mediana aan de basis van de hypothalamus.
Tanycyten in het ruggenmergkanaal hebben een kort fenotype en liggen tussen kubische ependymcellen en langwerpige radiale ependymcellen. Ze zijn uitstralend vanuit het ruggenmergkanaal naar het oppervlak van het ruggenmerg. Deze tanycyten vertonen helder cytoplasma en een ovale, onregelmatige kern. De ependymale pool staat in contact met het ruggenmergkanaallumen en het hersenvocht, terwijl de basale pool verschillende korte uitlopers hebben die verwant zijn aan die van neuronen en gliacellen.Meletis K.; Barnabé-Heider F.; Carlén M.; Evergren E.; Tomilin N.; Shupliakov O.; Frisén J. (2008). «Spinal Cord Injury Reveals Multilineage Differentiation of Ependymal Cells». PLoS Biology 6 (7): e182. doi:10.1371/journal.pbio.0060182. Consultado el 10 de enero de 2021.65x65px
Functie Een tanycyt heeft een enkel lang basaal uitsteeksel dat het hypothalamusparenchym binnendringt om contact te maken met bloedvaten en een reeks neuronen. De verschillende componenten van de uitsteeksels van de tanycyt, waaronder ribosomen, mitochondriën en transporteiwitten, duiden op communicatie tussen de tanycyten en bloedvaten, en tussen de tanycyten en neuronen. Deze interacties zijn geassocieerd met de regulatie van verschillende neuro-endocriene functies.
Tanycyten van de circumventriculair organen hebben apicale uitlopers die zich uitstrekken tot in het hersenvocht om de samenstelling ervan te controleren, en distale uitlopers die contact maken met gefenestreerde (met poriën) haarvaten om de uitwisseling van stoffen tussen het bloed en het hersenvocht te controleren.Verheggen I.CM.; de Jong J.JA; van Boxtel M.PJ; Postma A.A.; Verhey F.RJ; Jansenv J.FA; Backes W.H. (2020). Permeability of the windows of the brain: feasibility of dynamic contrast-enhanced MRI of the circumventricular organs. 17 (66). Consultado el 15 de marzo de 2022.65x65px
In vivo is aangetoond dat tanycyten fungeren als een eetlustgevoelige neurogene niche. De neuronen in de hypothalamus waarop ze zich richten, bevinden zich in de nucleus arcuatus (ARH), de nucleus ventromedialis (VMH) en de nucleus dorsomedialis (DMH). De neuronen waarmee de tanycytuitsteeksels contact maken, omvatten orexigene en anorexigene neuronen die de energiebalans en de eetlust reguleren.
Uit onderzoek blijkt dat tanycyten de kloof overbruggen tussen het centraal zenuwstelsel (CZS) via het hersenvocht en het hypofysepoortaderbloed. Tanycyten vormen een structurele en functionele verbinding tussen het hersenvocht en de perivasculaire ruimte van de hypofysepoortaderen. In tegenstelling tot gewone ependymcellen zijn er tight junctions tussen hen en tussen hun aangrenzende ependymcellen. Er zijn ook desmosomen aanwezig die samen met de tight junctions structurele ondersteuning bieden.
Rol bij de afgifte van gonadotropine-releasing hormoon Onderzoek uit 2005 en 2010 heeft aangetoond dat tanycyten deelnemen aan de afgifte van het gonadotropine-vrijzettend hormoon (GnRH). GnRH wordt afgegeven door GnRH-neuronen in de nucleus arcuatus in de hypothalamus. Deze zenuwvezels zijn geconcentreerd in het gebied dat precies overeenkomt met de verspreiding van β1-tanycyten. β1- en β2-tanycyten worden dichter bij de nucleus arcuatus en de eminentia mediana gevonden.
Subtypen thumb|upright=1.5|β2-tanycyten in de eminentia mediana van de muis thumb|upright=1.5|β2-tanycyten in de eminentia mediana van de muis. ECS: extracellulaire ruimte, j: tight junction, N: celkernen, m: mitochondriën, RER: ruw endoplsmatisch reticulum met cisternen, v: vesikels. In de derde ventrikel zijn vijf verschillende subtypen van tanycytenpopulaties gevonden met een verschillende structuur, morfologie, genetica en functie. α1-tanycyten bekleden de nucleus ventromedialis (VMH) en de nucleus dorsomedialis (DMH). α2-tanycyten bekleden de dorsomediale nucleus arcuatus (ARH) van de hypothalamus. β1-tanycyten bekleden een deel van de recessus infundibuli. De recessus infundibuli loopt naar beneden door als een trechtervormige nis in het infundibulum. Het infundibulum is de trechtervormige steel naar de hypofyse. β2-tanycyten bekleden de eminentia mediana (ME), γ-tanycyten bekleden de eminentia mediana;
α-tanycyten zijn kubusvormig met een ronde kern en los chromatine. Hun cytoplasma bevat veel polyribosomen en mitochondriën. Het golgicomplex bestaat uit weinig en kleine cisternen. De apicale pool van α-tanycyten hebben veel microvilli en bolvormige cytoplasmatische uitstulpingen op het oppervlak. Ze hebben veel gap junctions. Hun basale pool heeft een uitloper met veel mitochondriën, microtubuli, intermediaire filamenten en glad endoplasmatisch reticulum. Ze ontvangen geen synaptische of synaptoïde contacten op het soma of hun basale uitlopers.Durán Moreno M. (2015). Estudio de la organización celular y capacidad proliferativa en el tercer ventrículo de mamíferos adultos (Tesis doctoral). Universitat de Valencia. Consultado el 16 de enero de 2021.
β1-tanycyten bevinden zich in de onderste laterale wand van de derde ventrikel. Ze zijn cilindrisch van vorm met een langwerpige kern. Ze bevatten goed ontwikkelde golgi-cisternen en talrijke mitochondriën, evenals gecoate vesikels, gladde vesikels en endosomen. Het oppervlak van de apicale pool van β1-tanycyten, in contact met het ventrikellumen, vertoont overvloedige microvilli en kleine uitstulpingen. De proximale basale pool wordt ingenomen door een overvloed aan golgi-cisternen, gladde endoplasmatische reticulumcisternen, microtubuli en intermediaire filamenten. In het distale deel van het uitsteeksel heeft het een uniforme diameter en is het rijk aan polyribosomen, microtubuli en intermediaire filamenten. Tight junctions (zonula occludens) zijn aanwezig op dit distale niveau. Ze bevatten adherensverbindingen (zonula adhaerens) die over hun gehele celmembraan verspreid zijn. De β1-tanycyten-uitlopers omringen de axonterminalen volledig en scheiden ze van de perivasculaire ruimte van de capillairen van het hypothalamo-hypofysaire portaalsysteem. β2-tanycyten bekleden de bodem van de infundibulaire uitstulping van de derde ventrikel. Het zijn langwerpige, cilindrische cellen met een lange basale uitloper. Hun apicale oppervlak steekt niet uit in de derde ventrikel en vertoont slechts enkele microvilli. Aan de apicale pool vertonen β2-cellen tight junctions (zonula occludens) en adherens junctions (zonula adherens). Het apicale cytoplasma bevat clathrinevesikels en gladde vesikels die verspreid zijn over het celbraan en het cytoplasma. Het ruw endoplasmatisch reticulum heeft een overvloed aan cisternen. De basale pool, in het proximale segment, vertoont een goed ontwikkeld golgicomplex. De basale uiteinden van β2-tanycyten vormen clusters die verbonden zijn door adherensverbindingen (zonula adherens) en hebben contacten met neuronale uiteinden en capillairen van het hypothalamo-hypofysaire portaalsysteem in de eminentia mediana. Ze vertonen synaptoïde contacten over de gehele lengte van de basale uitloper, niet alleen in het preterminale gebied zoals bij β1-tanycyten. β1-tanycyten vormen de barrière van de nucleus arcuatus, die deze nucleus scheidt van de eminentia mediana.Rodríguez E.M.; Blázquez J.L.; Guerra M. (2010). «The design of barriers in the hypothalamus allows the median eminence and the arcuate nucleus to enjoy private milieus: the former opens to the portal blood and the latter to the cerebrospinal fluid». Peptides (Artículo de revisión) 31 (4): 757-776. doi:10.1016/j.peptides.2010.01.003. Consultado el 14 de enero de 2021. β2-tanycyten vormen de hersenvocht-hersenbarrière in de eminentia mediana, waardoor deze wordt geïsoleerd, en hun uitlopers maken direct contact met haarvaten die de gebruikelijke bloed-hersenbarrière van het centrale zenuwstelsel missen.Elizondo-Vega R.; Cortes-Campos C.; Barahona M.J.; Oyarce K.A.; Carril C.A.; García-Robles M.A. (2015). «The role of tanycytes in hypothalamic glucosensing». Journal of Cellular and Molecular Medicine 19 (7): 1471-1482. doi:10.1111/jcmm.12590. Consultado el 19 de octubre de 2020.Salgado M.; Tarifeño-Saldivia E.; Ordenes P.; Millán C.; Yañez M.J.; Llanos P., et al (2014). «Dynamic Localization of Glucokinase and Its Regulatory Protein in Hypothalamic Tanycytes». PLoS ONE 9 (4): e94035. doi:10.1371/journal.pone.0094035. Consultado el 19 de octubre de 2020.65x65px thumb|γ-tanycyten, β2-tanycyten, astrocyten, microglia en oligodendrocytvoorlopercel (OPC) γ-tanycyten bekleden de eminentia mediana. Ze zijn een vermeend vijfde subtype van tanycyten, die eerder werden geïdentificeerd als astrocytische of subependymale tanycyten. Deze cellen lijken op β2-tanycyten, inclusief een overvloedig glad en ruw endoplasmatisch reticulum, maar hun apicale zijde maakt geen contact met de derde ventrikel, hun uitlopers zijn arm aan microtubuli en organellen, ze brengen onderscheidende markers tot expressie, waaronder pro-opiomelanocortine en bevatten lipidedruppels in het perikaryon, die mogelijk een bron zijn van de prostaglandinen in de eminentia mediana. Er is voorgesteld dat deze tanycyten opnieuw geclassificeerd zouden moeten worden als pituïcyten; hun positie, ultrastructuur en contacten suggereren dat ze relevant zijn voor neuro-endocriene controle.Rodríguez-Rodríguez A, Lazcano I, Sánchez-Jaramillo E, Uribe RM, Jaimes-Hoy L, Joseph-Bravo P and Charli J-L (2019) Tanycytes and the Control of Thyrotropin-Releasing Hormone Flux Into Portal Capillaries. Front. Endocrinol. 10:401. doi: 10.3389/fendo.2019.00401. 65x65px
thumb|upright=1.0|Infundibulumthumb|upright=1.9|Tanycyten subtypen. AN = nucleus arcuatus
Naar een nieuwe classificatie van tanycyten? thumb|upright=1.5|(B) Tanycyten zijn ingedeeld in vier subtypes. (D) Veel genen vertonen echter een gradiënt, in plaats van een duidelijke verdeling over de tanycyten-subpopulaties.