thumb|Gilliams krijgt de Prijs der Nederlandse Letteren uit handen van Koningin Beatrix (1980). Maurice Guillaume Rosalie Gilliams (Antwerpen, 20 juli 1900 – aldaar, 18 oktober 1982) was een Belgisch (Vlaams) schrijver.
Biografie Gilliams, zoon van de drukker Frans Gilliams, leerde het vak van typograaf. Op zeventienjarige leeftijd debuteerde hij met gedichten en proza onder de naam Floris van Merckem, een pseudoniem dat hij later introk. In 1935 trouwde hij met Gabriëlle Baelemans. Zij leefden vrij vlug daarna gescheiden, maar een echtscheiding kon slechts plaatsvinden in 1976 door weerstand van Gabriëlle. Op 26 april 1976 hertrouwde hij met Maria Eliza Antonia de Raeymaekers.
Gilliams brak op 36-jarige leeftijd door met zijn sterk autobiografische roman Elias of het gevecht met de nachtegalen. Gilliams schreef altijd autobiografisch, meestal over zijn mislukte huwelijk en over zijn verloren jeugd. Hij schreef zowel gedichten als proza.
Het Maria-leven werd door Gilliams vriend, de Antwerpse componist Karel Candael, in 1943 gebruikt als basis voor een oratorium. In de jaren 90 van de 20ste eeuw werd het werk verfilmd door de toenmalige BRT.
Postuum Na zijn dood werd de Maurice Gilliamsprijs ingesteld. In de tuin van het Elzenveld in Antwerpen kreeg een standbeeld van hem van de hand van Rik Poot een plaats. Op de arduinen sokkel staat Gilliams' tekstregel De onrust schenkt vleugels aan de verbeelding, die in 2018 het motto werd van de roman De avond is ongemak van Lucas Rijneveld. Het lezen van deze regel op deze plaat zette Rijneveld, die Gilliams' werk niet kende, aan tot het schrijverschap, zie Maria Vlaar,Wat ben ik eigenlijk, man of vrouw? Ik ben een schrijver, in De Standaard, 5 juli 2019. Gearchiveerd op 14 augustus 2022.
Het Letterenhuis beheert tevens een aantal schilderijen van zijn hand. De bibliotheek van Maurice Gilliams wordt bewaard in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.Beschrijving Collectie Maurice Gilliams (Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience)
Prijzen 1969 - Constantijn Huygensprijs voor zijn gehele oeuvre 1972 - Driejaarlijkse Staatsprijs ter bekroning van een schrijversloopbaan. 1980 - benoemd tot doctor honoris causa aan de Universiteit van Gent 1980 - Prijs der Nederlandse Letteren
Bibliografie De man in de mist In memoriam Libera nos, Domine 1925 - De dichter en zijn schaduw. Gevolgd van een jong reiziger 1927 - Landelijk solo 1927-1929 - De fles in zee 1928 - Eenzame vroegte 1930-1931 - Het Maria-leven 1933 - Oefentocht in het luchtledige (Digitale versie) 1933, 1938 - Het verleden van Columbus. Gedichten (Digitale versie) 1936 - Verzen 1936 1936 - Elias of het gevecht met de nachtegalen (Digitale versie) (heruitgebracht in 1943) 1937 - Vlaamsche lyriek. 1830-1890 (samenst.) (Digitale versie) 1937 - Twee oefeningen. Bevat: 1: Meneer Albéric; 2: In memoriam (Digitale versie) 1937 - Elias of het gevecht met de nachtegalen (Digitale versie) 1939-1954 - Tien gedichten 1941 - Inleiding tot de idee Henri de Braekeleer (Digitale versie) 1943 - De man voor het venster. Aanteekeningen. (gevolgd door: Inleiding tot de idee Henri de Braekeleer). De man voor het venster is een gedeelte van het Journall van Gilliams (Digitale versie) 1947 - Het verlangen 1947 - Het werk der leerjaren. Het verlangen, Acht dagboekbladen, Zeven gedichten 1947 - In memoriam Felix Timmermans, 1886-1947 1947 - Rubens en zijn beide vrouwen 1952 - Een bezoek aan het prinsengraf. Essay over de dichter Paul van Ostaijen 1953 - De kunst van de fuga. Dagboekbladen en essays 1953 - Winter te Antwerpen 1954-1958 - Bronnen der slapeloosheid 1955-1959 - Vita Brevis (Verzameld werk, in vier delen), heruitgebracht in 1975.> 1958 - Emmanuel De Bom, 1868-1953 1980 - Dankwoord bij de uitreiking van de prijs der Nederlandse letteren, t' Amsterdam op 4 oktober 1980 1984 - Vita brevis. Verzameld werk. Uitgebreide herdr. van de 2e herz. en vermeerderde uitg.: Brugge, Orion/Den Haag: Scheltens & Giltay, 1975-1978. Bevat: Het werk der leerjaren; Acht dagboekbladen; Het verlangen; Eenzame vroegte; Landelijk solo; De fles in zee; Het Maria-leven; Verzen 1936; Tien gedichten; Bronnen der slapeloosheid; Vier opdrachten; Oefentocht in het luchtledige; Zwanen en zoutsteen; Libera nos, Domine; De man voor het venster; Inleiding tot de idee Henri de Braekeleer; De kunst der Fuga; Een bezoek aan het prinsengraf; Wasdom; Elias of het gevecht met de nachtegalen; Winter te Antwerpen; Elseneur of het noodweer der spreeuwen; Gregoria of een huwelijk op Elseneur; Ik ben auteur van clair-obscure portretten 1991 - Gregoria of een huwelijk op Elseneur (postuum verschenen)https://literatuurmuseum.nl/overzichten/activiteiten-tentoonstellingen/pantheon/maurice-gilliams. Gearchiveerd op 20 mei 2022. 1993 - Verzamelde gedichten
Vertalingen 1950 - René Guiette door Robert Guiette
Literatuur Paul de Vree. Maurice Gilliams. Essay. De Brug, 1947 Paul de Vree. Maurice Gilliams. Desclée De Brouwer, 1964 Pierre H. Dubois. Maurice Gilliams. Helios, 1966 Fernand Auwera ... et al. (samenst.). Maurice Gilliams nummer. Dietsche Warande en Belfort ; jrg. 119 (1974) nr 2 (feb) Firmijn van der Loo. Proeve van bibliografie van en over de dichter Maurice Gilliams. Colibrant, 1976 Martien J.G. de Jong. Maurice Gilliams. Een essay. Meulenhoff, 1984 Martien J.G. de Jong. Droom bezit geen erfgenaam. Mythe en werkelijkheid bij Maurice Gilliams. Meulenhoff, 1993 Martien J.G. de Jong. Een klauwende muze. De tussenwereld van Maurice Gilliams. Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2001 Stijn Vanclooster, De rest is nog veel erger. De briefwisseling tussen Maurice Gilliams en Emmanuel De Bom, Pelckmans, 2006 Liesbeth Van Melle (red.), Die onvinbare heb ik bij u gezocht, Maurice...: de briefwisseling tussen Maurice Gilliams en Maurice Roelants, Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2006 Liestbeth Van Melle (red.), Maurice Gilliams in Contact (1934-1937), Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 2007 Hans Kleiss. Ontsnapt aan de scheurmand van Maurice Gilliams. Elias, 2007 Katalin Balogh. Muziek en woord. Vormen en structuren in het proza van Maurice Gilliams. ASP, 2010 Annette Portegies, Weerspiegeld in een waterglas. Maurice Gilliams, 1900-1982, 2022 bij Athenaeum-Polak & Van Gennep. (eerste editie 2010) Hans Kleiss, Het is een vlakte waar geen moeders wonen. Op zoek naar Maurice Gilliams, Hans Kleiss, 2023
Externe links Website Maurice Gilliams
Een groot deel van de bibliotheek van Maurice Gilliams bevindt zich in de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience Schilderijen van Maurice Gilliams in de Beeldbank van Stad Antwerpen Essay over het vroegste werk van Maurice Gilliams Het volledige verzamelde werk, Vita Brevis, is te vinden op de website van de Universiteitsbibliotheek van Gent. Stichting Vita Brevis - Genootschap Maurice Gilliams
Categorie:Belgische adel Categorie:Vlaams schrijver