Climategate was een incident in november 2009, waarbij e-mails en documenten openbaar werden gemaakt van de Climatic Research Unit (CRU) van de Universiteit van East Anglia. Het materiaal werd voor het eerst gepubliceerd op 19 november op The Air Vent, een weblog dat sceptisch is over de menselijke rol in de verandering van het klimaat. Ook werd er geprobeerd de gegevens te uploaden op de blog RealClimate, maar daar werd de hack ontdekt vooraleer hij rond was. Diverse onderzoeken, gegevens en modellen van CRU zijn gebruikt bij het samenstellen van het vierde IPCC-rapport uit 2007.
Volgens klimaatsceptici zou uit de e-mails blijken dat wetenschappelijke gegevens over de opwarming van de Aarde door de betrokken wetenschappers werden veranderd of achtergehouden. Wetenschappers en onderhandelaars noemen echter de timing van de gelekte mails niet toevallig, vlak voor de Klimaatconferentie Kopenhagen 2009. Volgens hen gaat het om een poging om de publieke opinie negatief te beïnvloeden.
Alle onderzoeken over de e-mails hebben tot dusver geconcludeerd dat de betrokken wetenschappers geen enkele vorm van wetenschappelijke fraude hebben begaan. Er werden wel tekortkomingen vastgesteld in de communicatie: zo bleek dat sommige betrokkenen weinig meewerkend waren met vragen om informatie van sceptici. Ook pleitte het onderzoek voor meer transparantie.
Inhoud van het materiaal De inhoud bestaat uit een duizendtal e-mails verstuurd door een kleine groep klimaatwetenschappers en zo'n drieduizend documenten waaronder stukken programmacode. Het materiaal is afkomstig uit de jaren 1996-2009. Volgens de New York Times ging het in de e-mails onder andere om discussies over wetenschappelijke gegevens en over hoe de argumenten van sceptici over klimaatverandering te bestrijden. Verder bevatte het materiaal onder meer eerste versies van wetenschappelijke publicaties. Gesproken werd over hoe sceptische wetenschappers op een zijspoor te plaatsen. Voorkomen moest worden dat zij hun artikelen in belangrijke vakbladen konden publiceren. In één e-mail schrijft het hoofd van de CRU, professor Phil Jones, met professor Michael E. Mann, over het toepassen van een 'truc' ('to hide the decline'). Het ging om een statistische methode om het uiteenlopen van een temperatuurreconstructie en de waargenomen temperatuur in de twintigste eeuw weg te laten, en op het eind te vervangen door thermometermetingen. In een andere e-mail van Jones staat dat hij liever niet zou willen dat bepaalde gegevens publiek worden: hij zou die liever verwijderen dan ze openbaar maken (hetgeen in het Verenigd Koninkrijk een misdaad zou zijn). CRU heeft erkend dat er ruwe data zijn gewist.Climate change scientists reject claims they 'manipulated' data to prove global warming is caused by humans, Daily Mail, 23 november 2009Editorial: hiding evidence of global cooling, Washington Times, 24 november 2009The global cooling cover-up, Commentaar Washington Times, 27 november 2009
Climatic Research Unit thumb|Het Hubert Lamb Building op de Universiteit van East Anglia, waar de Climatic Research Unit is gevestigd De Climatic Research Unit is een prominent Brits onderzoekscentrum gespecialiseerd in het klimaat. Het centrum is een onderdeel van de Universiteit van East Anglia in Norwich (Engeland). CRU is een van de instituten op wier onderzoek het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de Verenigde Naties zijn rapporten baseert. De IPCC-rapporten, verder ook gebaseerd op het werk van duizenden andere wetenschappers, tonen aan dat het klimaat warmer wordt door menselijke activiteit.
Na de publicatie van de e-mails en andere documenten in november 2009, stelde de CRU in een verklaring dat de e-mails uit hun context waren gehaald en slechts een eerlijke uitwisseling van ideeën laten zien. Het onderzoekscentrum zette de server onmiddellijk op non-actief, stelde een intern onderzoek in en schakelde de politie in.Climate sceptics claim leaked e-mails are evidence of collusion among scientists, Guardian, 20 november 2009. Gearchiveerd op 27 juli 2013. Professor Phil Jones van de CRU bevestigde dat de e-mails authentiek zijn. Volgens hem werden ze niet voor niets half november gepubliceerd, kort voor de klimaattop in Kopenhagen. Het vermeende doel van de publicatie op dit tijdstip was om de klimaatwetenschap in diskrediet te brengen.Climate scientist at centre of leaked email row dismisses conspiracy claims, Guardian, 24 november 2009 Eind november liet de East Anglia University weten alle gegevens zo snel mogelijk openbaar te zullen maken.Climategate: University of East Anglia U-turn in climate change row, Telegraph, 28 november 2009 Begin december legde Phil Jones zijn werk tijdelijk neer om een onderzoek mogelijk te maken.Wetenschapper treedt terug wegens gehackte e-mails, NOS, 2 december 2009 Ondertussen is hij terug aan het werk als onderzoeksdirecteur.
Hadley Centre Een andere bron waarop het IPCC zijn rapporten baseert, zijn de gegevens van Hadley Centre for Climate Prediction and Research, onderdeel van Met Office in Engeland. Het centrum werkt nauw samen met de CRU. Na de publicaties van de e-mails kondigden zij aan de temperatuurgegevens van de afgelopen 160 jaar opnieuw te gaan onderzoeken. Dit onderzoek zal naar verwachting drie jaar duren. De Britse regering probeert het onderzoek tegen te houden, omdat dit nieuwe onderzoek door sceptici gekaapt zou worden.Met Office to re-examine 160 years of climate data, Times Online, 5 december 2009. Gearchiveerd op 29 april 2011.
Publicatie Aanvankelijk was er onduidelijkheid wie de e-mails en documenten heeft ontvreemd en gepubliceerd op het internet. Mogelijk is het materiaal verkregen door in te breken op servers van CRU (cracking), maar er werd ook gespeculeerd dat het ging om een klokkenluider die gebruikmaakte van zijn positie binnen CRU. Volgens de krant Daily Mail zaten Russische geheime diensten mogelijk achter de lekken.Were Russian security services behind the leak of 'Climategate' emails?, Daily Mail, 6 december 2009 Volgens Nature houdt de Britse politie niet langer rekening met de mogelijkheid van een lek van binnenuit, maar gaat ze uit van een hack.Climate: The hottest year
Het materiaal werd op 19 november 2009 op internet gezet, maar ruim vijf weken eerder waren verschillende e-mails al in handen van BBC-weerman Paul Hudson. In een blog'Climategate'-CRU hacked into and its implications' Blog Paul Hudson, BBC, 23 november 2009. Gearchiveerd op 18 maart 2023. op de website van BBC schreef hij dat hij op 12 oktober e-mails toegezonden kreeg waarin wetenschappers van CRU reageren op Hudsons artikel 'Whatever happened to global warming?'. In dat artikel schreef hij onder meer dat in de afgelopen elf jaar geen stijgende temperaturen zijn gemeten.'What happened to global warming?', artikel Paul Hudson, BBC, 9 oktober 2009. Gearchiveerd op 31 mei 2023.
Reacties De publicatie van de e-mails en documenten bracht een discussie op gang over de wetenschappelijke basis van het hele idee dat de aarde opwarmt.Hacked e-mails fuel climate change debate, CNN, 23 november 2009 Sceptici die ervan overtuigd waren dat de opwarming een complottheorie was, meenden daar nu bewijs voor te zien: wetenschappers zouden gegevens hebben verborgen of misbruikt om hun theorieën over een warmere aarde naar voren te brengen. Volgens sommigen ging het hier om een van de grootste schandalen in de moderne wetenschap.Warmist conspiracy exposed, column Andrew Bolt in Herald Sun, 20 november 2009Glenn Beck Skewers Scientists Involved In Climategate, column Noel Sheppard op Newsbusters, 23 november 2009Climate change: this is the worst scientific scandal of our generation, Christopher Booker in Telegraph, 28 november 2009
Anderen meenden dat het gegeven van een warmere aarde mede door toedoen van de mens overeind bleef staan, omdat de e-mails geen enkele vorm van fraude aantoonden, en omdat er voldoende bewijzen waren uit andere takken van de wetenschap. Ook professor Jones was die mening toegedaan, evenals klimatoloog James Hansen (hoofd van het Goddard Institute van de NASA) en de American Meteorological Society (AMS). Zelfs als deze beschuldigingen van vervalsing waar zouden zijn, aldus de AMS, en dat was nog niet zeker, betrof het hier een dusdanig klein deel van de wetenschappelijke kennis dat de conclusies uit het overige onderzoek overeind zouden blijven."Impact of CRU Hacking on the AMS Statement on Climate Change". American Meteorological Society. 25 November 2009 Volgens verschillende klimaatwetenschappers waren de ontvreemding en publicatie erop gericht de klimaattop in Kopenhagen te ondermijnen. De Union of Concerned Scientists meende dat de publicaties geen effect zouden hebben op de publieke opinie of politiek.
De Amerikaanse klimaatwetenschapper Eduardo Zorita verzocht dat de professoren Jones en Mann zouden worden uitgesloten van samenwerking met de IPCC. Pennsylvania State University kondigde eind november 2009 aan het werk van professor Michael Mann onder de loep te zullen nemen.Michael Mann first of climate change scientists to be investigated, Examiner.com, 29 november 2009 Verschillende wetgevers in de V.S. en het Verenigd Koninkrijk, en prominente personen zoals Nigel Lawson, eisten een diepgaand onderzoek. Dit onderzoek zou mogelijk worden uitgevoerd onder leiding van Lord Rees, voorzitter van de Royal Society. Begin december besloot het IPCC een eigen onderzoek in te stellen.VN-panel onderzoekt eigen klimaatzwendel, Elsevier, 4 december 2009
Door de controverse heeft de klimaatwetenschap in zijn geheel aan geloofwaardigheid ingeboet, meenden sommigen.Climategate en Kopenhagen, blog Hans Labohm, NOS Weblogs, 30 november 2009Climategate: Science Is Dying, column Daniel Henninger, Wall Street Journal, 3 december 2009 Volgens Mike Hulme, klimaatwetenschapper bij East Anglia, hadden de klimaatwetenschap en milieupolitiek door de affaire grote schade opgelopen. Prominente wetenschappers lieten weten veranderingen in de klimaatwetenschap te willen zien: meer transparantie in hoe gegevens worden gebruikt en in de methodieken.Hacked E-Mail Data prompts Calls for Changes in Climate Research, New York Times, 29 november 2009
Het begrip Climategate raakte in december 2009 in zwang nadat duizenden e-mails en documenten waren gelekt of gehackt van de Climate Research Unit in Engeland, een onderzoeksinstituut dat een cruciale speelt in het internationale klimaatonderzoek en dat dé aangever is van het IPCC.
De e-mails wekten de indruk dat een wereldwijd "Team" van invloedrijke klimaatonderzoekers gegevens gemanipuleerd heeft, sceptici uit de wetenschappelijke literatuur weerde en hun metingen en softwareprogramma’s niet wenste te delen met sceptici in weerwil van de verstrekkende Britse Freedom of Information Act. De affaire zorgde met name in de Angelsaksische media voor grote commotie en gooide daar olie op het vuur van een al langer slepende diepgravende wetenschappelijke en politieke controverse.
In Nederland wilden Tweede Kamerleden weten wat minister Cramer van Milieu vindt van de mogelijke manipulatie van gegevens over klimaatverandering.Jarenlang geknoeid met klimaatfeiten, Telegraaf, 24 november 2009 Cramer noemde de actie van de hackers 'crimineel'. Volgens haar hadden zij 'selectief gewinkeld'.Cramer: klimaathackers goochelen met cijfers, Trouw, 24 november 2009
Het Amerikaanse persbureau Associated Press (AP) liet alle 1073 e-mails uitgebreid onderzoeken door vijf journalisten en concludeerde: "Gestolen e-mails van klimaatwetenschappers geven blijk van tegenwerking van sceptici en discussies over achterhouden van gegevens, maar de berichten staven geen beweringen dat de wetenschap over opwarming van de Aarde gefingeerd was."Science not faked, but not pretty, AP, 12 december 2009
Onderzoeken De politie van Norfolk begon snel na het vrijkomen van de e-mails met een onderzoek naar een mogelijk misdrijf.
Muir-Russell-commissie