thumb|260px|Allegorie op de terugkeer van de vrede, 1657 miniatuur|Allegorie op prins Willem III als stamhouder van de dynastie, 1660-1661, uit de collectie van The Phoebus Foundation Theodoor van Thulden (ged. 's-Hertogenbosch, 9 augustus 1606 – begr. 's-Hertogenbosch, 12 juli 1669) was een Brabantse kunstschilder.Zie Adriaenssen (2011: 121, 135) voor zijn doop en begrafenis. Ten tijde van zijn geboorte behoorde 's-Hertogenbosch nog tot het verenigde Hertogdom Brabant, maar bij zijn overlijden behoorde de stad tot het afgesplitste Staats-Brabant. Hij was een jongere tijdgenoot van de schilder Peter Paul Rubens (1577-1640), door wiens stijl hij werd beïnvloed en met wie hij veelvuldig heeft samengewerkt.
Ouderlijk gezin en huwelijk Van Thulden werd op 9 augustus 1606 in de Sint-Janskathedraal gedoopt als "Dirrick", zoon van "Jacop van Tulden" en "Heylke sij huijsvrou".Zie het doopboek 1602-1606 (folio 128, rechts onderaan) van de Sint-Janskathedraal. Als doopgetuigen worden genoemd "Gerart van Tulden" (grootvader van vaderskant) en "Peterken de huijsvrou van Dirrick van Muers" (grootmoeder van moederskant). Zijn vader Jacob Gerits van Tulden (1575-1630) was zilversmid, maar verdiende de kost als lakenkoopman. Zijn moeder Heylwich (Heylke) van Meurs was een dochter van de zilversmid Dierck Aerts van Moers.
Van Thulden was de oudste van negen kinderen. Hij had zeven broers en één zus. Zijn oudste broer Arnoult (1608-1681) werd advocaat en notaris. Zijn tweede broer Geraert (geb. 1612) was militair. Zijn derde broer Peter (1614-1670) was monnik (kloosternaam: Benedictus) en priester. Zijn vierde broer Franchoijs (1617-1669/1673) werd kunstschilder. Zijn zus Anneken (ovl. ca. 1670) bleef ongehuwd. Een broer Hendrick (geb. 1619) is jong gestorven. Zijn jongste broers Hendrick (1621-1679) en Joannes (1627-1668) waren minderbroeder en pastoor.
Van Thulden is op 24 juli 1635 in Antwerpen getrouwd met Maria van Balen, dochter van de schilder Hendrick van Balen (1575-1632) en diens vrouw Margriet Briers. Bij haar doop op 8 maart 1618 in Antwerpen was Peter Paul Rubens haar peetvader. Theodoor en Maria kregen één kind: dochter Maria Anna, die op 7 mei 1636 in Antwerpen is gedoopt en tussen 1652 en 1669 is overleden.Zie Adriaenssen (2011: 121-137). Maria Anna was in leven toen het gezin in 1652 tijdelijk de stad verliet nadat dienstmeid Sophia aan de pest was bezweken. Zij is echter vóór haar vader overleden.
Biografie Ondanks zijn levenslange binding met zijn geboortestad 's-Hertogenbosch zou Theodoor Van Thulden een groot deel van zijn leven elders doorbrengen. Twee steden die belangrijk geweest zijn in zijn carrière zijn Antwerpen (destijds eveneens in het Hertogdom Brabant) en Parijs. Op vijftienjarige leeftijd vertrekt Van Thulden uit het ouderlijke huis in ’s-Hertogenbosch naar Antwerpen. Er wordt algemeen aangenomen dat de jonge Van Thulden, die uit een familie van zilversmeden kwam, naar Antwerpen is gegaan om een artistieke opleiding te krijgen. Hij ging daar in 1621 in de leer bij de minder bekende meester Abraham Blyenberch. Er is lang aangenomen dat Theodoor Van Thulden hierna een leerling was van de grootmeester Pieter Paul Rubens, maar dit is waarschijnlijk een misverstand, voortgekomen uit een foute interpretatie van de Latijnse woorden ‘Discipulus Rubenii’. Een tijdgenoot van Van Thulden, Gevaerts, gebruikte deze term volgens hedendaagse interpretaties in een ruimere betekenis ‘navolger van Rubens’ en dus niet zoals lang gedacht ‘leerling van Rubens’.
Werk in openbare collecties (selectie) StadLocatieTitelJaarAfbeelding's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumAllegorie op de terugkeer van de vrede1657's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumPortret van Josina Copes-Schade van Westrum en haar kinderen1650's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumAllegorie op de harmonie en het huwelijk1655's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumDe Tronende Tweedracht verdrijft de kunsten en de wetenschappen1650's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumVisioen van de Heilige Ignatius1655 - 1665's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumAanbidding van de koningen1640 - 1665's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumAllegorie op de Deugd1630's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumOude kopie van Allegorie op de terugkeer van de vrede1700 - 1800's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumAllegorie op de ondeugd1630's-HertogenboschNoord-Brabants MuseumAllegorie het verzoek van de steden van Brabant om vertegenwoordiging in de regering van de Verenigde Provinciën. 1650's-HertogenboschStadhuis van 's-HertogenboschAllegorie op Eendracht maakt Macht1646's-HertogenboschStadhuis van 's-HertogenboschAllegorie op gelijkheid van Brabant1650's-HertogenboschStadhuis van 's-HertogenboschHet Leeuwepaar1646's-HertogenboschStadhuis van 's-HertogenboschDe Wildeman1640 - 1665's-HertogenboschStadhuis van 's-HertogenboschAllegorie op het hoger beroep van de vier kwartieren der Meierij bij de schepenbank van ‘s-Hertogenbosch 1647's-HertogenboschKruiskerk 's-HertogenboschDominicus ontvangt de rozenkrans uit handen van Maria1654's-HertogenboschSint-JanskathedraalDe verloving van de Heilige Maagd1640 - 1665ArnhemHuis ZypendaalPortret van Anna van Renesse1651AmsterdamRijksmuseum AmsterdamAllegorie op het afscheid van Willem III van Amalia van Solms na de overdracht van het regentschap aan de Staten-Generaal en enkele prenten1661AntwerpenRubenshuisRuiterportret van George Villiers (1592-1628), hertog van Buckingham1625BarodaState GalleryPortret van Jan van Asten met zijn tweede vrouw Maria Donckers en zoon Gerard1644BredaHet KloosterChristus aan de Geselkolom en Onze Lieve Vrouw van Goede Hoop1640 - 1665BredaStedelijk Museum BredaBespotting van Christus1640 - 1665Den Haag Paleis Huis ten BoschDe Oranje Zaal1640 - 1665Doornik Museum voor Schone KunstenPortret Familie Mutsaers-Van Someren1647NancyMusée des Beaux-ArtsPerseus bevrijdt Andromeda1646PotsdamStadschloss Allegorie op Friedrich Wilhelm, keurvorst van Brandenburg en de Vrede van Oliva1666 - 1667RotterdamMuseum Boijmans van Beuningen (enkele prenten)1600-1700WenenKunsthistorische Museum Wenen Allegorie De opname van ’s-Hertogenbosch in de Unie1600-1700
Referenties
Verdere informatie L.F.W. Adriaenssen, Voorheen van Tuldel, Thans Van Tulden, Van Tulder, Van Thulden, Stichting Brabantse Regionale Geschiedbeoefening (Amsterdam 2011). Online: Familie Tuldel (downloadbaar als pdf) op de website van Leo Adriaenssen (geraadpleegd 6-7-2014). A. Balis, ‘Rubens en zijn atelier: een probleemstelling’ Rubens: Een genie aan het werk. Rondom de Rubenswerken in de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, vol. tent.cat. (Brussel -Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België- 2007-2008) pp. 30-51 M.-L. Hairs: Dans le sillage de Rubens: Les Peintres d’histoire anversois au XVIIe siècle (Liège, 1977), pp. 125–47 H. Vlieghe, Rubens's Atelier and History Painting in Flanders. A Review of the Evidence, in: The age of Rubens, vol. tent.cat. Boston - Toledo (Museum of Fine Arts - Museum of Art), 1993-1994, pp. 158-170 C. de Bie: Het gulden cabinet (1661), p. 251 J.-B. Descamps: Vie des peintres flamands et hollandais, i (Paris, 1754), pp. 112–15 A. Michiels: Histoire de la peinture flamande, vii (1869), p. 116 F. J. Van den Branden: Geschiedenis der Antwerpsche schilderschool, ii (Antwerp, 1883), pp. 289–95 H. Schneider: ‘Theodoor van Thulden en Noord-Nederland’, Oud-Holland, xlv (1928), pp. 1–5, 200–09 M.-L. Hairs: ‘Théodore van Thulden’, Rev. Belge Archéol. & Hist. A., xxxiv (1965), pp. 11–73 Theodore van Thulden, 1606–1669 (exh. cat. by G. J. Schweitzer, ’s-Hertogenbosch, Noordbrabants Mus., 1970) S. Alpers: The Decoration of the Torre de la Parada, Corpus Rubenianum Ludwig Burchard, ix (London and New York, 1971), p. 221 A. Roy: ‘Un Peintre flamand à Paris au début du XVIIe siècle: Théodore van Thulden’, Bull. Soc. Hist. A. Fr. (1979), pp. 67–76 S. Béguin, J. Guillaume and A. Roy: La Galerie d’Ulysse à Fontainebleau (Paris, 1985) J. Wood: ‘Padre Resta’s Flemish Drawings: Van Diepenbeek, van Thulden, Rubens and the School of Fontainebleau’, Master Drgs, xxviii/1 (1990), pp. 3–53 Theodoor van Thulden: Un Peintre baroque du cercle de Rubens (exh. cat. by A. Roy, ’s Hertogenbosch, Noordbrabants Mus.; Strasbourg, Mus. B.-A.; 1991–2) Flemish Drawings in the Age of Rubens (exh. cat. by A.-M. Logan, Wellesley Coll., MA, Davis Mus. & Cult. Cent., 1993–4), pp. 218–20 Y. Van den Bemden, C. Fontaine-Hodiament and A. Balis: Cartons de vitraux du XVIIe siècle: La Cathédrale Saint-Michel, Bruxelles (Brussels, 1994)
Categorie:Zuid-Nederlands kunstschilder (voor 1830) Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw Categorie:17e-eeuws schilder Categorie:Barokschilder