Chronische cerebro-spinale veneuze insufficiëntie (CCSVI) is een syndroom waarbij het veneuze systeem, de aders, niet in staat is om efficiënt het bloed uit het centrale zenuwstelsel af te voeren, zie ook veneuze insufficiëntie. Het is vooral te wijten aan stenose van de halsader en de vena azygos, of problemen met de kleppen in de aders. Een dergelijk complexe vasculaire samenhang werd ontdekt door Paolo Zamboni, die ook melding gemaakt heeft van het samengaan van CCSVI met multiple sclerose.Zamboni P, Galeotti R, Menegatti E, et al. Chronic cerebrospinal venous insufficiency in patients with multiple sclerosis. (2009) J Neurol Neurosurg Psychiatry 80:392-399. gratis volledige artikel. Gearchiveerd op 25 september 2022. Deze samenhang wordt door de meeste MS-wetenschappers vooralsnog met grote scepsis bezien.
De vernauwingen van de verschillende vormen van de extracraniële aders bij CCSVI worden beschouwd als truncaire veneuze misvormingen volgens een recent aangenomen consensus document.Lee BB, Bergan J, Gloviczki P, et al. Diagnosis and treatment of venous malformations. Consensus document of the International Union of Phlebology (IUP)-2009. (2009) Int Angiol 28:434-451. . Dit document is door meer dan 47 landen erkend.
Diagnose CCSVI is voor het eerst zichtbaar gemaakt in het centrale zenuwstelsel van verschillende personen door gebruik te maken van extracranieel en transcranieel echo-doppler-onderzoek. De normale methode voor het uitvoeren van de echografie moet worden aangepast aan de specifieke te verwachten reflux.Dr. Marian Simka - The many sonographic faces of CCSVI
Een vernauwing kan ook worden gediagnosticeerd via Magnetic Resonance Venography (MRV), een MRI-beeldvormingstechniek van de bloedvaten, of Susceptibility weighted imaging, een techniek specifiek voor de veneuze bloedvaten,Reichenbach JR, Venkatesan R, Schillinger DJ, et al. Small vessels in the human brain: MR venography with deoxyhemoglobin as an intrinsic contrast agent. (1997) Radiology 204:272-277. .Rauscher A, Sedlacik J, Barth M, et al. Magnetic susceptibility-weighted MR phase imaging of the human brain. (2005) AJNR Am J Neuroradiol 26:736-742. gratis volledige artikel. maar de operator moet wel weten waar hij naar op zoek is. Computertomografie is minder nauwkeurig, maar de resultaten zijn meer operator-onafhankelijk.
venogrammen zijn de gouden standaard voor het bestaan van afwijkingen in de venen, maar maken gebruik van op röntgenstraling en worden daarom alleen uitgevoerd wanneer eerdere tests hebben uitgewezen dat iets mis is. Obstructies in de vena azygos kunnen alleen indirect en niet-invasief worden gedetecteerd door middel van dopplerechografie, en invasief door selectieve venografie.
Azygosobstructie komt ongeveer bij 90% van de patiënten voor die getroffen zijn door CCSVI gepaard gaande met MS, van het totaal aan patiënten die de primaire progressieve vorm van MS hebben.
Impedantieflebografie is momenteel in onderzoek als methode om een diagnose te kunnen stellen.
Onderzoekers uit Milaan hebben met Duplex ultrasound 560 mensen onderzocht en vonden een significant aantal MS-patiënten met problemen van de veneuze bloedafvoer in vergelijking met gezonde personen.Bavera PM, Mendozzi L, Cavarretta R, Agus GB. Venous extracranial Duplex ultrasound and possible correlations between multiple sclerosis and CCSVI: an observational study after 560 exams. Acta Phlebologica 2011 August;12(2):109-13. Gearchiveerd op 22 november 2022.
Onderzoekers uit Cleveland kwamen tot de conclusie dat vaatwandvernauwingen even vaak voor kwamen bij MS- als bij niet-MS-patiënten. Wel werden er vaker intraluminale abnormaliteiten geconstateerd bij MS-patiënten in vergelijking met gezonde personen.Diaconu C, Staugaitis S, McBride J, et al. Anatomical and histological analysis of venous structures associated with chronic cerebro-spinal venous insufficiency 5th Joint triennial congress of the European and Americas Committees for Treatment and Research in Multiple Sclerosis Amsterdam, The Netherlands 19.10.2011 - 22.10.2011 Hiermee suggereren de onderzoekers dat Magnetic Resonance Venography (MRV) veel minder geschikt zou zijn dan echografie voor het opsporen van veneuze afwijkingen bij CCSVI.
Symptomen en gevolgen De bekende gevolgen van de ziekte zijn hypoxie, vertraagde perfusie,Law M, Saindane AM, Ge Y, et al. Microvascular abnormality in relapsing-remitting multiple sclerosis: perfusion MR imaging findings in normal-appearing white matter. (2004) Radiology 231:645-652. gratis volledige artikel. verminderde drainage van de catabolites en verhoogde transmurale druk,Franceschi C. The unsolved puzzle of multiple sclerosis and venous function. (2009) J Neurol Neurosurg Psychiatry 80:358. . en ijzer afzettingen rond de cerebrale bloedvaten,Adams CW. Perivascular iron deposition and other vascular damage in multiple sclerosis. (1988) J Neurol Neurosurg Psychiatry 51:260-265. gratis volledige artikel.Zamboni P. The big idea: iron-dependent inflammation in venous disease and proposed parallels in multiple sclerosis. (2006) J R Soc Med 99:589-593. gratis volledige artikel.Singh AV, Zamboni P. Anomalous venous blood flow and iron deposition in multiple sclerosis. (2009) J Cereb Blood Flow Metab 29:1867-1878. gratis volledige artikel. met onbekende gevolgen voor de gezondheid van de patiënten.
Een verband met Multiple sclerose is in onderzoek (alle gevallen van CCSVI werden gevonden bij patiënten met MS) maar de mogelijke relatie wordt nog bestudeerd.
Behandeling thumb|210px|Veneuze kleppen voorkomen omgekeerde bloedstroom. Als de ziekte te wijten is aan een stenose dan kan deze momenteel behandeld worden op twee manieren: "dotteren", (PTCA), waarbij een ballonnetje in de vernauwing wordt opgeblazen om deze op te rekken, in de hoop dat zij open blijven,Zamboni P, Galeotti R, Menegatti E et al. Rationale and preliminary results of endovascular treatment of Multiple Sclerosis. (2009) J Cereb Blood Flow Metab 29:1867-1878. gratis volledige artikel. en veneuze stents, om ze permanent open te houden. Het is onbekend of chemische vasodilatatie deze conditie kan verbeteren, maar dit lijkt onwaarschijnlijk door de mechanische druk van de stenose.
Als het probleem te wijten is aan gebrekkige veneuze kleppen, bestaat er een mogelijke reparatie genaamd valvuloplastie, maar deze is nog nooit toegepast bij CCSVI.
Omdat het een fysiek probleem van de bloedstroom is kan arbeidshygiëne, zoals ergonomie een rol spelen, om daarmee de gevolgen van de reflux te verminderen, tot op heden bestaan daar geen studies naar. Endotheliale ontregelaars (verzadigde vetten,Cuevas AM, Germain AM. Diet and endothelial function. (2004) Biol Res 37:225-230. gratis volledige artikel. het roken van sigaretten,Bernhard D, Pfister G, Huck CW, et al. Disruption of vascular endothelial homeostasis by tobacco smoke: impact on atherosclerosis. (2003) FASEB J 17:2302-2304. gratis volledige artikel. zware metalen, overmatig alcoholgebruik, toxinen, EBV, enz.) zijn gevaarlijk bij deze aandoening.
Ook een deel van de schade die veroorzaakt wordt door CCSVI (ijzerstapeling) kan worden verminderd. Er zijn stoffen, die in staat zijn om het ijzer te verwijderen uit de weefsels door chelatie. Ze zijn aanwezig in natuurlijke stoffen zoals groene thee. Ook antioxidanten kunnen bijdragen tot vermindering van de schade.
Veneuze-MS-hypothese PutnamPutnam TJ. Evidences of vascular occlusion in multiple sclerosis and encephalomyelitis. Arch Neurol Psychiatry. 1937; 37: 1298-1321., beschreef vasculaire afwijkingen bij MS in 1936, de eerste waarnemingen met betrekking tot abnormale vasculatuur of effecten met betrekking tot de vasculatuur verscheen in 1839 beschreven door Cruveilhier,Cruveilhier (1839) meer dan 170 jaar geleden die gebieden van de sclerose vergeleek met de resultaten van een embolie. RindfleischRindfleisch (1863) Histologisches detail zu der grauen degeneration von Gehirn und Rueckenmark. Arch. Path. Anat. Physiol. Klin. Med. 26: 474 merkte in 1863 dat een gezwollen bloedvat zich in het midden van een plaque bevond en in hetzelfde jaar beschreef CharcotCharcot (1863) verder de vasculaire obstructie in MS.
De "veneuzerefluxhypothese"Schelling F. Damaging venous reflux into the skull or spine: relevance to multiple sclerosis. (1986) Med Hypotheses 21:141-148. . werd al eerder gepubliceerd in de jaren 80. Volgens deze hypothese veroorzaakt veneuze reflux in de hersenen of het ruggenmerg MS.
De aanwezigheid van CCSVI is gebruikt om MS te diagnosticeren in een blind experiment met een hoge gevoeligheid en specificiteit voor een MS-diagnose. Een groter experiment wordt op het ogenblik uitgevoerd op het Buffalo Neuroimaging Analysis Center.Buffalo Neuroimaging Analysis Center Trial Uit een tussentijdse rapportage blijkt dat de vernauwing van extracraniële aders, op zijn minst, een belangrijke samenhang vertoont met multiple sclerose.University of Buffalo News Release. First Blinded Study of Venous Insufficiency Prevalence in MS Shows Promising Results. 10 februari 2010.
In het Buffalo-onderzoek zijn alle bekende gevallen van CCSVI alleen gevonden bij MS-patiënten. Alle geteste patiënten bleken CCSVI te hebben (zij werden eerder geselecteerd met uitsluiting van ongewone vormen van MS zoals Balo of Schilder, maar wel inclusief de progressieve varianten. Geen enkele persoon uit de controlegroep had het. Daarom wordt verwacht dat CCSVI aanwezig is in ten minste een subgroep van de MS-patiënten en dit heeft geleid tot het ontwikkelen van de hypothese dat een bepaald MS-subtype een gevolg is van problemen in de aders.
Een aantal histopathologische studies, onafhankelijk van het CCSVI onderzoeksteam, heeft eerder aanwijzingen gevonden voor vasculaire problemenMinagar A, Jy W, Jimenez JJ, et al. Multiple sclerosis as a vascular disease. (2006) Neurol Res 28:230-235. gratis volledige artikel. bij hemodynamische afwijkingen voorafgegaan aan veranderingen van sub-corticale grijze stof bij multiple sclerose.Varga AW, Johnson G, Babb JS, et al. White matter hemodynamic abnormalities precede sub-cortical gray matter changes in multiple sclerosis. (2009) J Neurol Sci 282:28-33. gratis volledige artikel. Er is dus bewijs dat MS betrokken zou zijn bij een hemodynamische stoornis,Simka M. Blood brain barrier compromise with endothelial inflammation may lead to autoimmune loss of myelin during multiple sclerosis. (2009) Curr Neurovasc Res 6:132-139. . bevestigd door zeven Tesla MRI.Ge Y, Zohrabian VM, Grossman RI. Seven-Tesla magnetic resonance imaging: new vision of microvascular abnormalities in multiple sclerosis. (2008) Arch Neurol 65:812-816. gratis volledige artikel.
Speciale weefsels (normaal gebleken hersenweefsels, NAWM, NAGM) zijn gevonden in MS, waarbij laesies werden verwacht.van der Valk P, Amor S. Preactive lesions in multiple sclerosis. (2009) Curr Opin Neurol 22:207-213. .Goodkin DE, Rooney WD, Sloan R, et al. A serial study of new MS lesions and the white matter from which they arise. (1998) Neurology 51:1689-1697. . Ze vertonen een primaire vasculaire schade.
Verder is aangetoond dat:
IJzerafzettingen verschijnen in de diepe grijze stof bij een MRIGe Y, Jensen JH, Lu H, et al. Quantitative assessment of iron accumulation in the deep gray matter of multiple sclerosis by magnetic field correlation imaging. (2007) AJNR Am J Neuroradiol 28:1639-1644. gratis volledige artikel. en door transcraniële echografie.Walter U, Wagner S, Horowski S, et al. Transcranial brain sonography findings predict disease progression in multiple sclerosis. (2009) Neurology 73:1010-1017. . NAWM toont een verminderde perfusie, die niet het gevolg lijkt te zijn van secundaire axonale schade.De Keyser J, Steen C, Mostert JP, et al. Hypoperfusion of the cerebral white matter in multiple sclerosis: possible mechanisms and pathophysiological significance.(2008) J Cereb Blood Flow Metab 28:1645-1651. gratis volledige artikel.