thumb|Opbouw van de partij Hezbollah (Arabisch: - Partij van God) is een politieke partij in Libanon en een militante beweging van sjiitische moslims met anti-Israëlische en anti-AmerikaanseAn Open Letter: The Hizballah Program, Het handvest van Hezbollah, cfr.org"Our motto, which we are not afraid to repeat year after year, is: 'Death to America.'", Hassan Nasrallah, februari 2005, (memri.org) sentimenten. Hezbollah stond onder leiding van geestelijke Hassan Nasrallah van 1992 tot aan zijn overlijden in 2024 als gevolg van een Israëlisch bombardement.
Hezbollah is een belangrijke beweging in Libanon, vooral in Zuid-Libanon, in een aantal stadswijken van Beiroet en in de Bekavallei. De beweging is zodanig groot geworden dat zij het verzet in Libanon vrijwel volledig heeft gemonopoliseerd. De groep staat hierdoor ook bekend als al-muqawama, oftewel het verzet.
Sinds de Israëlische invasie van 1982, waarbij grote aantallen slachtoffers vielen zowel onder de Palestijnen in Libanon als onder de Libanese bevolking, bezette Israël een strook van Zuid-Libanon. Hezbollah trad hiertegen op als een verzetsbeweging; het voerde een guerrillacampagne met als uiteindelijk gevolg dat Israël zich op 24 mei 2000 terugtrok. Hezbollah wordt door onder meer de Verenigde Staten (VS), de Europese Unie (EU), Canada, Nieuw-Zeeland, de zes landen van de Samenwerkingsraad van de Arabische Golfstaten, Israël en Australië gezien als een terroristische organisatie.
Vanaf 2012 steunde Hezbollah de Syrische regering in haar strijd tegen de rebellen tijdens de Syrische Burgeroorlog. Hezbollah beschreef de rebellen als een 'wahabistisch-zionistische' samenzwering om zijn alliantie met Syrië tegen Israël te vernietigen. Car Bombing Injures Dozens in Hezbollah Section of Beirut, The New York Times, 9 juli 2013 Mystery in Hezbollah Operative’s Life and Death, The New York Times, 3 januari 2014
Geschiedenis In 1978, tijdens de Libanese Burgeroorlog, was het zwakke Libanese leger niet in staat om de Palestijnse strijdgroepen in het land in toom te houden terwijl Israël niet toestond dat het Syrische leger in het zuiden van Libanon actief was. Het Israëlische leger viel Libanon binnen in Operatie Litani nadat de PLO een bus had gekaapt waarbij kinderen om waren gekomen en bezette het zuiden van het land tot aan de rivier de Litani. Niet alleen de PLO werd verdreven maar ook tienduizenden sjiitische burgers sloegen op de vlucht. Na de terugtrekking van het Israëlische leger deed UNIFIL een mislukte poging het gebied te pacificeren.
In 1982 probeerde premier Menachem Begin in de Libanonoorlog samen met de Falangisten de PLO te vernietigen en rukte op tot voorbij Beiroet. De sjiitische gebieden in het zuiden van Libanon vielen onder Israëlische controle. Intussen was een blijvende vijandschap ontstaan tussen de VS en Iran door de gijzeling van de VS-ambassade in Teheran. In 1979 greep Saddam Hoessein openlijk de macht in Irak. In 1980 viel hij Iran aan. Iran was tot 1977 een Israëlische bondgenoot geweest. Israël vreesde Irak meer dan Iran en bombardeerde de Osirak-kerncentrale. Door wapenleveranties hielp men Iran de Iraakse aanvallen te weerstaan. In 1982 ontruimde Israël Beiroet om afgelost te worden door Amerikaanse troepen die een sterke Libanese regering wilden opbouwen. Die werden tot doelwit van door Iran gesteunde sjiitische militanten van de Jihad-al-Islami die in 1983 eerst de Amerikaanse ambassade en toen de Amerikaanse mariniersbasis opbliezen. De Amerikanen trokken zich terug uit Libanon. Israël trok zich terug onder de rivier de Awali en verbrak alle geheime banden met Iran. In reactie op de inval van 1982 ontstonden Libanese verzetsbewegingen die de door Israël bezette gebieden wilden bevrijden en het Israëlische leger wilden dwingen Libanon te verlaten. Mede dankzij de succesvolle weerstand tegen de Israëlische bezetting wist de groep zich te consolideren als de dominante kracht in delen van Libanon.
De Iraanse Revolutionaire Garde arriveerde twee dagen na Israëls invasie in Libanon - en is nooit meer weggegaan. Hezbollah is voortgekomen uit deze verzetsbewegingen en wordt nog altijd actief gesteund door Iran.
De beweging noemde zich Hizb Allah, wat staat voor 'Partij van God'. Tot de oprichting van Hezbollah, in 1982, was Amal de militante sjiitische beweging in Libanon met grote aanhang in het zuiden van het land. Volgens de oprichters van Hezbollah bood Amal te weinig weerstand aan de Israëlische invasie, inmiddels is Amal een van de bondgenoten van Hezbollah.
De sjiitische Hezbollah heeft nauwe banden met en wordt gesteund door het eveneens sjiitische Iran. Ook Syrië beschouwde de Hezbollah tot 2024 als bondgenoot, maar tevens als concurrent in de strijd om de macht in het noorden van Libanon.Hizballah / Hizbollah / Hizbullah / Hezbollah, GlobalSecurity Organisation. Gearchiveerd op 1 juni 2023.
Hezbollah trad voor het eerst naar buiten op 16 februari 1985 met het Hezbollah Programma (ook wel Hezbollah Handvest genoemd), dit programma werd voorgelezen in de al-Ouzaimoskee in Beiroet door sjeik Ibrahim al-Aminen en tegelijk gepubliceerd in de Libanese krant al-Safir als 'een open brief aan alle onderdrukten in Libanon en de rest van de wereld'. Het programma werd in 1987 voor het eerst in het Engels uitgegeven.An Open Letter: The Hizballah Program, Hezbollah programma
Sjeik Hassan Nasrallah volgde in 1992 sjeik Abbas Moussaoui op, nadat die door het Israëlische leger was doodgeschoten in het zuiden van Libanon. Nasrallah bouwde de beweging uit tot een politieke partij die een belangrijke rol speelt in het parlement van Libanon.
Op 6 februari 2006 sloot de Vrije Patriottische Beweging, een Libanese politieke partij met vooral christelijke aanhangers, een overeenkomst met Hezbollah.Het onderlinge overeenstemmingsdocument tussen de Hezbollah en de Vrije Patriottische Stroming, Officieel vertaald document. Gearchiveerd op 29 mei 2023.
Juli 2006: conflict met Israël
Op 12 juli 2006 vielen strijders van Hezbollah Israëlisch grondgebied binnen en viel men een Israëlische grenspost aan. Bij de aanval werden drie Israëlische soldaten gedood en twee gevangengenomen: Ehud Goldwasser en Eldad Regev.www.nu.nl Tegelijkertijd vuurde Hezbollah Katjoesja-raketten af op Israëlisch grondgebied. Bij een mislukte poging van het Israëlische leger om de gevangengenomen grenswachten direct weer te bevrijden kwamen nog eens vijf Israëlische militairen om het leven. Israël reageerde hierop met luchtaanvallen en artilleriebeschietingen op Libanese doelen. Ruim een maand later, op 14 augustus 2006, kwam het tot een staakt-het-vuren. Na het afkondigen van het staakt-het-vuren eiste Hezbollah de overwinning op.
Het treffen tussen Israël en Hezbollah kostte 1.300 mensen het leven (grotendeels Libanese burgers)."No Let Up in Lebanon War", Reuters via Epoch Times, 6 augustus 2006 Na de oorlog werd Hezbollah voor de moslims de 'held van de wederopbouw'. Hezbollah startte direct na de wapenstilstand op 14 augustus 2006 met hulpverlening aan de moslim-bevolking en herstel van beschadigde huizen. Met de aanpak na de oorlog van 2006 zette Hezbollah zich neer als een beweging die van aanpakken weet en het belang van de Libanese bevolking centraal stelt, hierdoor won Hezbollah aan populariteit vooral onder de moslims. Met de strijd tegen Israël werd Hezbollah gesterkt in de ogen van sommigen in de regio.Hezbollah sterker uit de strijd, Kennislink, 31 oktober 2006. Gearchiveerd op 20 november 2008.
De twee in 2006 gevangengenomen Israëlische militairen waren intussen nog steeds in Libanon. Van 2006 tot 2008 liet Hezbollah in het midden of Ehud Goldwasser en Eldad Regev nog in leven waren, maar op 29 juni 2008 maakte Israël bekend vernomen te hebben dat beiden dood waren. Omdat Israël de twee militairen op Israëlische grond wilde begraven werd besloten tot een gevangenenruil. Op 16 juli 2008 droeg Hezbollah aan de Israëlisch-Libanese grens twee kisten met de lichamen over. In ruil daarvoor droeg Israël vijf Libanezen over, onder wie een veroordeelde moordenaar, die sinds 1979 in Israël gevangenzat.
Uit onderzoek bleek dat Goldwasser bij de ontvoeringsactie op slag was gedood door een raket tegen zijn Hummer, terwijl Regev daarbij dodelijk gewond was.Ex-gevangenen in Beiroet verwelkomd, Soldaten Israël al twee jaar dood, NRC Handelsblad, 17 juli 2008 In Libanon werd de ruil als een overwinning gevierd, de dag werd uitgeroepen tot een nationale feestdag: scholen, banken en winkels waren gesloten en de vijf Libanese gevangenen werden door Hezbollah als helden ontvangen.Rouw en vreugde rond Israëlisch-Libanese ruil, Wereldomroep, 16 juli 2008Hezbollah: Ontvoerde Israëlische soldaten zijn dood, Elsevier, 16 juli 2008
Mei 2008: gevechten tussen Hezbollah en aanhangers van de Libanese regering Eind 2007 raakte Libanon verzeild in een regeringscrisis, het lukte Libanon maar niet om een regeringsleider te benoemen. Elk voorstel (in totaal 19) ketste af op verzet van Hezbollah en andere kleinere partijen in het parlement.
Op 7 mei braken in de Libanese hoofdstad Beiroet gevechten uit tussen Hezbollah en regeringstroepen na een toespraak van Hezbollah-leider Hassan Nasrallah. In zijn toespraak beschuldigde Nasrallah de regering ervan de oorlog aan Hezbollah te hebben verklaard door het communicatienetwerk van Hezbollah illegaal te verklaren en door een aan Hezbollah gelieerde functionaris bij het vliegveld te Beiroet uit zijn functie te zetten. In een videoboodschap zei Nasrallah dat Hezbollah bij iedereen die probeerde het communicatienetwerk van Hezbollah stil te leggen de handen zouden worden afgesneden.Nieuw geweld in Beiroet na dreigement Hezbollah, Elsevier, 8 mei 2008 Volgens Nasrallah zaten Amerika en Israël achter het ingenomen regeringsstandpunt.
Op 9 mei vuurde Hezbollah een raket af op de woning van Saad al-Hariri, de leider van het soennitische regeringsblok in Libanon. Hezbollah had op dat moment de islamitische helft van Beiroet grotendeels in handen en had alle media (drie tv-zenders, een krant en een radiostation) die eigendom waren van de familie al-Hariri gesloten.Aanslag Hezbollah op pro-westerse leider Hariri, Elsevier, 9 mei 2008 Op 10 mei trok Hezbollah zich terug uit de straten van Beiroet omdat Hezbollah gebruik mocht blijven maken van het eigen telefoonnetwerk en de Hezbollah-functionaris op het vliegveld zijn baan had teruggekregen.
Op 12 mei braken weer gevechten uit in Tripoli tussen de prowesterse regering en aanhangers van Hezbollah. Tijdens de gevechten in Beiroet en Tripoli kwamen 46 mensen om en raakten 132 mensen gewond. De gevechten zetten zich voort, op 13 mei werd er in zowel Beiroet als in Tripoli gevochten. Het Libanese leger hield zich op 13 mei afzijdig.Libanese leger wil orde herstellen. www.volkskrant.nl, 13 mei 2008
Volgens analisten heeft Hezbollah door het gebruik van geweld in grote delen van het land de feitelijke macht in handen.Hezbollah is nu echt de baas, Hezbollah_is_nu_echt_de_baas Volkskrant, 14 mei 2008Hezbollah is marionet van islamitisch Iran, Elsevier, 13 mei 2008 Het terugdraaien van beide regeringsmaatregelen werd door aanhangers van Hezbollah wederom als overwinning van Hezbollah gezien.
November 2009: nieuw politiek handvest van de Hezbollah Eind 2009 riep de Hezbollah een nieuw handvestcharte politique du Hezbollah, Blog Nasr-Moqawama, 30 novembre 2009. Gearchiveerd op 8 april 2023. in het leven. Dit handvest vervangt het oorspronkelijke handvest dat midden tijdens de burgeroorlog in 1982 werd opgesteld.