Het FIFA wereldkampioenschap mannenvoetbal 2022 was de 22ste editie van een vierjaarlijks toernooi tussen de nationale mannenteams van landen die aangesloten zijn bij de FIFA. Het evenement werd gehouden in Qatar. Argentinië werd wereldkampioen door in de finale met strafschoppen te winnen van titelhouder Frankrijk.
Het toernooi was met 29 speeldagen het kortste wereldkampioenschap mannenvoetbal in 44 jaar. De openingswedstrijd werd gespeeld op 20 november. Hierin versloeg Ecuador Qatar met 2-0. De finale was op 18 december.
De keuze voor Qatar leidde tot mondiale kritiek wegens de warmte in dat land, corruptie bij de toewijzing en het grote aantal doden bij de bouw van de voetbalstadions.Revealed: migrant workers in Qatar forced to pay billions in recruitment fees, The Guardian, 2022-03-31.
Keuze gastland
Procedure Half januari 2009 maakte de FIFA de definitieve procedure bekend. Alle voetbalbonden die waren aangesloten bij de FIFA mochten zich aanmelden voor de organisatie van de toernooien van 2018 en/of 2022. Uitgezonderd waren de bonden aangesloten bij CONMEBOL (Zuid-Amerika) voor beide edities en die bij de CAF (Afrika) voor de editie van 2018.
februari 2009 2 februari 2009 was de uiterste datum waarop de bonden hun interesse konden aangeven. Aan de bonden die zich hadden ingeschreven stuurde de FIFA een registratieformulier voor het bid.
maart 2009 16 maart 2009 was de uiterste datum voor het retourneren van het registratieformulier.
april 2009 In april 2009 stuurde de FIFA de geregistreerde bonden de documenten en overeenkomsten voor het bid.
december 2009 11 december 2009 was de uiterste datum voor het tekenen van de bidovereenkomst.
mei 2010 14 mei 2010 was de uiterste datum waarop de kandidaat-bonden het bid-boek aan de FIFA konden overhandigen. In dat boek verstrekten ze de gegevens die de FIFA nodig had om de kandidatuur te kunnen beoordelen en een besluit te kunnen nemen.
december 2010 Op 2 december 2010 maakte de FIFA de organiserende bonden voor het WK van 2018 (Rusland) en 2022 (Qatar) bekend. Bij die bekendmaking van de procedure gaf de FIFA bovendien aan dat twaalf stadions met capaciteiten tussen ongeveer 40.000 (groepswedstrijden) en 80.000 (opening en finale) nodig waren.
Geïnteresseerde landen In de kandidatuur van Australië werden twaalf stadions in tien steden voorgesteld. Negen bestaande stadions zouden worden gerenoveerd, drie stadions waren nieuw. De nieuwbouw en verbouw van de stadions was geraamd op 2,29 miljard dollar. De voorgestelde speelsteden waren: Adelaide, Brisbane, Canberra, Geelong, Gold Coast, Melbourne, Newcastle, Perth, Sydney (drie stadions) en Townsville.
Japan organiseerde één keer eerder het wereldkampioenschap; in 2002 samen met Zuid-Korea. Het was de enige keer dat het toernooi in Azië werd gehouden en dat twee landen samen het WK organiseerden. In de kandidatuur werden dertien stadions in elf steden voorgesteld. Eén stadion zou nieuw worden gebouwd, de overige twaalf zouden worden gerenoveerd. De nieuwbouw en verbouw van de stadions was geraamd op 700 miljoen tot 1,3 miljard Amerikaanse dollar. De beoogde speelsteden waren: Ibaraki, Kobe, Niigata, Oita, Osaka, Saitama, Sapporo, Shizuoka, Tokio, Toyota en Yokohama.
De Verenigde Staten hadden al één keer eerder het toernooi georganiseerd, in 1994. Daarnaast is het tweejaarlijks de gastheer van de CONCACAF Gold Cup en organiseerde het WK voor vrouwen in 1999 en 2003. In de kandidatuur werden achttien stadions in achttien steden voorgesteld. Alle stadions waren bestaand en in gebruik voor American football. Er werd al flink gebouwd aan stadions met een capaciteit van 20.000 tot 30.000 toeschouwers en men hoopte dat de groei van voetbal dusdanig toe zou nemen, dat er in 2022 een verdubbeling van de capaciteit gegarandeerd kon worden. Ingrijpende renovatie speciaal voor het WK werd dan ook niet nodig geacht. De voorgestelde speelsteden waren: Atlanta, Baltimore, Boston, Dallas, Denver, Houston, Indianapolis, Kansas City, Los Angeles, Miami, Nashville, New York, Philadelphia, Phoenix, San Diego, Seattle, Tampa, Washington D.C.
Zuid-Korea organiseerde één keer eerder het wereldkampioenschap; in 2002 samen met Japan. In de kandidatuur werden veertien stadions in twaalf steden voorgesteld. Dertien bestaande stadions zouden worden gerenoveerd, één stadion was nieuw, maar was al in aanbouw in verband met de organisatie van de Aziatische Spelen van 2014. De nieuwbouw en verbouw van de stadions werden geraamd op 877 miljoen Amerikaanse dollar. De voorgestelde speelsteden waren: Busan, Cheonan, Daegu, Daejeon, Goyang, Gwangju, Incheon (twee stadions), Jeju, Jeonju, Ulsan, Seoel (twee stadions) en Suwon.
Uitslag Qatar was het eerste Arabische land dat een wereldkampioenschap voetbal organiseerde. Organiserend land Continent Stemmen Kosten bouw Stadions Eerder Ronde 1 Ronde 2 Ronde 3 Ronde 4 Azië 11 10 11 14 3,0 miljard dollar 12 stadions Nooit eerder georganiseerd Noord-Amerika 3 5 6 8 — 18 stadions 1994 Azië 4 5 5 — 0,9 miljard dollar 14 stadions 2002 Azië 3 2 — — 1,3 miljard dollar 13 stadions Australië 1 — — — 2,3 miljard dollar 12 stadions Nooit eerder georganiseerd Noord-Amerika Teruggetrokken door de huidige economische situatie 1970 en 1986 Azië Teruggetrokken doordat de bond niet de benodigde garanties kreeg van de Indonesische regering Nooit eerder georganiseerd
Controverses Uitbuiting arbeiders thumb|Spotprent (2018) over de misstanden bij de stadionbouw Over de omstandigheden waaronder de stadions en andere voorzieningen voor het WK waren gebouwd was veel te doen. Vakorganisaties wezen op de slechte behandeling van de veelal buitenlandse werknemers die bij de bouw betrokken waren. Uitbuiting, lang doorwerken onder temperaturen van rond de 50 °C en soms levensgevaarlijke situaties speelden hen ernstig parten. Er zouden bijna dagelijks doden zijn gevallen bij de werkzaamheden. Ondanks beloften van het tegendeel bleek de uitbuiting in de jaren daarna voort te duren. In februari 2021 meldde de Britse krant The Guardian dat sinds de WK-toewijzing meer dan 6500 arbeidsmigranten waren omgekomen, en veel hiervan vermoedelijk bij de bouw van de stadions en andere WK-faciliteiten.‘Voorbereiding WK 2022 in Qatar: al minstens 6500 arbeidsmigranten omgekomen’, ad.nl, 23 februari 2021
Tijdens de kwalificatiewedstrijden maakten enkele Europese landen een statement tegen deze omstandigheden. Zo droegen de Noorse spelers T-shirts tijdens de warming-up en het spelen van het volkslied met teksten 'Respect' en 'Human rights'. Dat gebeurde voorafgaand aan de wedstrijd tegen Gibraltar.Zo maken de Noorse voetballers een statement tegen het WK in Qatar, ad.nl, 3 april 2021 De bondscoach van de Noren, Ståle Solbakken, had in een persconferentie al aangekondigd dat er een statement zou komen.Noorse ploeg maakt statement tegen Qatar in WK-kwalificatieduel, nu.nl, 3 april 2021 Later volgde het Duitse elftal. Spelers gingen met een spandoek het veld op dat de tekst Wir für 30 toonde, refererend aan de dertig punten van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Die verklaring verbiedt ook slavernij. De Duitsers maakten dit standpunt onder andere in de wedstrijd tegen Noord-Macedonië.Weer Qatar-statement van Duitse voetballers, De Telegraaf, 3 april 2021 In de aanloop naar het toernooi publiceerde het Australische elftal een video waarin ze zich uitspraken over misstanden in het gastland. In een videoboodschap van 3 minuten riepen zestien spelers op tot betere bescherming van arbeiders en meer rechten voor lhbti'ers. In Nederland werd tijdens het WK een reclame van supermarktketen Jumbo geboycot, omdat hierin bouwvakkers waren te zien die de polonaise dansten. Men vond het niet gepast om deze reclame tijdens het WK uit te zenden.
Een half jaar na het WK maakte de onderzoeksjournalist Matthijs van Dam voor het dagblad Trouw een reportage over de leefomstandigheden van gastarbeiders in Qatar. Ze bleken nog slechter te worden behandeld dan voorheen. Van Dam kreeg voor zijn reportage De Loep voor journalisten tot en met 30 jaar van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten.
Hitte Een praktisch probleem was de extreme hitte in juni, de periode waarin het WK in eerste instantie was gepland. Het was de bedoeling dat koelinstallaties in de stadions, trainingsaccommodaties en fanzones voor de benodigde koeling te zorgen. In de kandidatuur werden twaalf stadions in zeven steden voorgesteld. Negen stadions worden nieuw gebouwd, drie bestaande stadions worden gerenoveerd. De nieuwbouw en verbouw van de stadions werden geraamd op drie miljard US-dollar.
De hitte was de belangrijkste reden dat Franz Beckenbauer, lid van het uitvoerend comité van de FIFA, direct na de toewijzing voorstelde het WK in januari of februari te houden, aangezien de temperaturen dan rond de 25 °C liggen. Andere leden van dit comité gaven aan dat deze gedachte paste in hun beeld om de algehele voetbalkalender te wijzigen door in de zomer de clubcompetities te houden en in de winter de interlands en internationale toernooien. Jérôme Valcke, secretaris-generaal van de FIFA, reageerde twee dagen later dat dit niet aan de orde was en dat in juni gespeeld zou worden. Een week later kwam hij hierop terug en zei dat de FIFA de mogelijkheden ging onderzoeken. Hij gaf ook aan dat FIFA-voorzitter Blatter een dergelijk idee steunde. De FIFA verklaarde begin 2011 dat het geen plannen had om het toernooi te verplaatsen naar de winter en dat het eventuele initiatief daarvoor van Qatar moest komen. Op 8 januari 2014 zei Valcke dat het WK definitief in het late najaar zou plaatsvinden. In mei 2014 bevestigde Blatter dat de weersomstandigheden waren onderschat. Op 19 maart 2015 werd bevestigd dat het wereldkampioenschap in november en december van 2022 ging plaatsvinden.
Onregelmatigheden Begin juni 2014 kwam de Britse krant The Sunday Times met de melding dat zij honderden documenten hebben waaruit zou blijken dat stemgerechtigde FIFA-leden waren omgekocht om op Qatar te stemmen. De FIFA meldde dat zij al eerder een onderzoek hiernaar startte, dat dit op 9 juni 2014 zou worden afgerond en dat het na het WK van 2014 zou worden vrijgegeven. Vlak voor de start van het WK 2014 drongen vijf van de zes grote sponsoren bij de FIFA aan op een grondig onderzoek naar de toewijzing. Veel bondsvoorzitters van FIFA-landen pleitten na de melding van The Sunday Times voor een herverkiezing. In oktober 2014 sprak Michel Platini, de voorzitter van de UEFA en tevens een van de vicevoorzitters van de FIFA, zijn mening uit dat zelfs bij de kleinste verdenking van corruptie er opnieuw gestemd moet worden.
In juni 2019 werd Platini verhoord door de Franse autoriteiten naar aanleiding van de corruptievermoedens. Ook werden medewerkers van voormalig Frans president Nicolas Sarkozy verhoord die men verdacht van betrokkenheid.
Overige Daarnaast waren nog vragen gerezen over de kosten van het geheel, over de voetbaltraditie van Qatar en de houding van het land ten aanzien van homoseksuelen. Bezwaren over een mogelijk verbod op alcohol en de deelname van Israël werden door Qatar echter tegengesproken.
In 2017 beschuldigen Qatars buurlanden, Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte en Bahrein, Qatar er onder meer van banden te onderhouden met terroristische groeperingen. De buurlanden wilden onder meer dat de regering in Doha minder nauwe diplomatieke betrekkingen onderhoudt met aartsrivaal Iran en nieuwszender Al Jazeera sluit. Daarnaast moest de staat zijn banden met terroristische organisaties verbreken.
De invasie van Oekraïne door Rusland op 22 februari 2022 leidde ertoe dat de FIFA op 28 februari besloot Rusland "tot nader order" uit te sluiten van deelname aan alle kampioenschappen, inclusief het WK voetbal 2022.'Ukraine crisis: Fifa and Uefa suspend all Russian clubs and national teams'. BBC sport, 28 Febr. 2022
Marketing Logo