thumb|NCPN op de Dag van de Arbeid, 1 mei 2014 in Amsterdam. De Nieuwe Communistische Partij-NCPN (officiële naam; ook wel Nieuwe Communistische Partij van Nederland genoemd, afkorting NCPN) is een communistische partij in Nederland. De NCPN geeft via de stichting HOC de vierwekelijkse krant Manifest uit.
Historie
Voorgeschiedenis en oprichting De NCPN is voortgekomen uit een fusie van het Verbond van Communisten in Nederland (VCN) en verscheidene groepen communisten die het niet eens waren met de opheffing van de CPN als onderdeel van de definitieve totstandkoming van GroenLinks. De VCN was op haar beurt een splinter van de CPN. Deze splitsing vond plaats in 1985, toen de CPN besloot het marxisme-leninisme en het democratisch centralisme uit haar beginselen te schrappen.
In mei 1992 begonnen in het communistische bolwerk Finsterwolde de gesprekken om tot een nieuwe communistische partij te komen. Naast de VCN waren ook regionale onafhankelijke communistische groeperingen betrokken, zoals het Communistische Platform Brabant en de Groninger Communisten. Op 14 november 1992 werd de NCPN officieel opgericht. Bij het oprichtingscongres in De Hoeksteen waren er 400 aanwezigen, volgens de media vooral ouderen.
Verkiezingen 1994 De gemeenteraadsverkiezingen in 1994 verliepen redelijk succesvol voor de NCPN. In Reiderland, Scheemda en Lemsterland werden in totaal tien gemeenteraadszetels gewonnen en daarnaast werden er in Amsterdam ook enkele deelraadszetels behaald. In Reiderland won de partij zelfs een absolute meerderheid. In Groningen werd er een fusielijst gevormd met de SAP en enkele onafhankelijke kandidaten. Deze lijst haalde geen zetel.
Het Lemmerse raadslid Rinze Visser werd gekozen als de eerste landelijke lijsttrekker van de NCPN. De Tweede Kamerverkiezingen in 1994 waren een teleurstelling voor de partij. De partij haalde 11.630 stemmen (0,13%), ver onder de kiesdrempel en slechts marginaal beter dan het resultaat van de VCN in 1989. In Reiderland haalde de partij nog wel 29% van de stemmen en was daarmee de tweede partij in de gemeente. Dit was het begin van een geleidelijk electoraal verval van de partij, met slechtere resultaten bij de Kamerverkiezingen in 1998 en 2003 (in 2002 deed de partij niet mee). De partij overwoog in 2009 mee te doen aan de verkiezingen voor het Europese Parlement, maar zag hier later toch vanaf.
De NCPN heeft sinds 2003 ook een organisatorisch zelfstandige jongerenorganisatie: de Communistische Jongerenbeweging (CJB). De CJB verving het eerdere NCPN-Jongeren, dat een platform binnen de partij was.
Ideologische discussie en electorale verliezen Vanaf het begin van de oprichting van de partij was er discussie over de ideologische koers (een discussie die zij erfde van haar voorganger de VCN). Een minderheid van het partijbestuur wilde dat de nieuwe partij een meer rekkelijke definitie van het marxisme-leninisme zou gaan gebruiken en meer afstand zou nemen van de erfenis van de Sovjet-Unie. Deze discussie duurde tot 1995, toen de minderheid definitief besloot de partij te verlaten.
Ook op gemeentelijk niveau verloor de partij electorale slagkracht. De afdeling in Noordoost-Groningen splitste in 1999 door een conflict betreffende de Blauwestad. De afdeling Reiderland was voor het nieuwbouwproject, de afdeling Scheemda tegen. De laatstgenoemde splitste zich af en vormde de Verenigde Communistische Partij (VCP). Dit leidde er toe dat na de herindeling van Scheemda en Reiderland tot de nieuwe gemeente Oldambt er twee communistische partijen meededen bij de tussentijdse verkiezingen. De NCPN dolf het onderspit en haalde geen zetels. De VCP is nog altijd vertegenwoordigd in de nieuwe gemeente. Tot april 2026 had de NCPN nog een raadszetel in de gemeente De Friese Meren, in de persoon van Rinze Visser. De partij koos er voor om bij de lokale verkiezingen in maart 2026 niet mee te doen in deze gemeente.
Hernieuwde groei Het zevende partijcongres in 2022 wordt door de partij zelf gezien als een ommekeer in de ontwikkeling van de partij. De partij rapporteerde ledengroei, met als belangrijkst impuls de ontwikkeling van de CJB. Zoals vastgesteld door het congres richt de partij zich er vooral op om lokale afdelingen te activeren, leden te werven en de krant Manifest te professionaliseren. Ondanks deze ontwikkeling kondigde de partij aan niet deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026. Ideologie De NCPN positioneert zich als marxistisch-leninistische partij. De partij beroept zich expliciet op Marx, Engels en Lenin en beschrijft het huidige kapitalisme als een imperialistische fase die structureel leidt tot crises, oorlog en aantasting van sociale rechten. Doel van de partij is de opbouw van een socialistische maatschappij als overgang naar communisme, waarbij de arbeidersklasse via economische, politieke en ideologische strijd de macht van het kapitaal doorbreekt en de productie planmatig op maatschappelijke behoeften wordt ingericht. Deze lijn en de prioriteit voor partijopbouw en scholing zijn herbevestigd op het 7e Partijcongres (2022).
De partij benadrukt proletarisch internationalisme en samenwerking met zusterpartijen, onder meer via de European Communist Action (ECA). In recente bijdragen aan de ECA legt de NCPN de nadruk op een onafhankelijke, klassen-georiënteerde koers tegenover zowel EU- als NAVO-beleid.
Standpunten
Economie en arbeid
De NCPN wijst de kapitalistische markteconomie af. Volgens de partij leidt het private eigendom van bedrijven en andere productiemiddelen ertoe dat de eigenaren winst kunnen maken uit de arbeid van werknemers. Zij stelt daar maatschappelijk eigendom van de productiemiddelen en een centraal geplande economie tegenover.Nieuwe Communistische Partij van Nederland, Wat is de NCPN?, geraadpleegd op 12 september 2026.
Voor de bestaande arbeidsverhoudingen pleit de partij onder meer voor vaste banen, hogere lonen en betere arbeidsomstandigheden. De NCPN ondersteunt daarnaast automatische prijscompensatie, waarbij lonen meestijgen met de kosten van levensonderhoud. In een solidariteitsverklaring met stakend ziekenhuispersoneel uit 2023 ondersteunde de partij eisen voor automatische prijscompensatie, vermindering van de werkdruk en gelijk loon voor gelijk werk.Commissie Bedrijven- en Vakbondswerk NCPN, Solidair met stakend ziekenhuispersoneel: Red de Zorg!, 17 maart 2023. In gezamenlijke verklaringen van de European Communist Action, waarvan de NCPN lid is, worden daarnaast arbeidstijdverkorting met behoud van loon, verlaging van de pensioenleeftijd en indexering van lonen en pensioenen aan de kosten van levensonderhoud bepleit.European Communist Action, Het recht van de arbeidersklasse op rust, vakantie en recreatie, 7 augustus 2024, gepubliceerd door de NCPN.
De partij is kritisch over privatisering en commercialisering van publieke diensten. In het politieke besluit van het zevende partijcongres uit 2022 wordt onder meer kritiek geuit op het uitbesteden en privatiseren van overheidstaken in de zorg, het onderwijs en het openbaar vervoer.Nieuwe Communistische Partij van Nederland, Politiek besluit over de internationale en nationale ontwikkelingen, het werk van de NCPN in de arbeidersbeweging en de taken van de NCPN tot aan het 8e Congres, aangenomen op het 7e congres van de NCPN, mei 2022.
De Wet toekomst pensioenen (Wtp) wordt in Manifest bekritiseerd als een verdere afbraak van het collectieve en solidaire pensioenstelsel. Volgens de krant verandert het pensioen hierdoor van een collectieve arbeidsvoorwaarde in een financieel product waarvan de uitkomst sterker afhankelijk is van financiële markten.Corry Westgeest en Jan Ilsink, Wet toekomst pensioenen door Tweede Kamer, Manifest, 19 januari 2023.Jan Ilsink, Vakbondsstrijd ook bij uitvoering nieuwe pensioenwet, Manifest, 19 september 2023.
Wonen
De NCPN beschouwt goede en betaalbare huisvesting als een sociaal recht. Op haar algemene standpuntenpagina stelt de partij dat iedereen over betaalbare en goede woonruimte moet kunnen beschikken. De partij verzet zich tegen de behandeling van woningen als investeringsobject of handelswaar en legt de woningnood onder meer in verband met de liberalisering van de woningmarkt, private winstbelangen en het tekort aan sociale huisvesting.
In een gezamenlijke verklaring van de European Communist Action uit 2026, mede onderschreven door de NCPN, werd huisvesting omschreven als een mensenrecht en werd gepleit voor grootschalige bouw van sociale woningen, bescherming van huurders, regulering van huurprijzen en maatregelen tegen dakloosheid en huisuitzettingen.European Communist Action, Handen af van de huizen van de bevolking! Huisvesting is een recht, geen handelswaar, gepubliceerd door de NCPN op 26 januari 2026. Op langere termijn verbindt de partij de oplossing van het woningvraagstuk aan de overgang naar een socialistische economie, waarin grond, bouwcapaciteit en woningen niet primair volgens winstcriteria worden aangewend.
Zorg
De NCPN wil gratis, kwalitatief goede en publiek georganiseerde gezondheidszorg. Zij verzet zich tegen marktwerking en commercialisering in de zorg en stelt dat toegang tot zorg moet worden bepaald door maatschappelijke behoeften en niet door winstgevendheid.Zorg en gezondheid, themadossier van Manifest, geraadpleegd op 12 september 2026.
De partij ondersteunt acties van zorgpersoneel voor hogere lonen, vermindering van de werkdruk en meer personeel. In Manifest werd het Integraal Zorgakkoord bekritiseerd als een verdere versobering van de gezondheidszorg. De partij stelde onder meer dat het akkoord de groei van het aantal zorgmedewerkers beperkt en daardoor bestaande personeelstekorten en wachtlijsten niet oplost.Eirini, Het Integraal Zorgakkoord is een aanval op ons levenspeil!, Manifest, 22 juli 2022.
Tijdens de coronapandemie bekritiseerden de NCPN en haar jongerenorganisatie CJB het Nederlandse coronabeleid onder meer wegens tekorten aan zorgcapaciteit, testmogelijkheden en beschermingsmaatregelen. Zij benadrukten daarbij zowel collectieve overheidsverantwoordelijkheid als het belang van vaccinatie en andere gezondheidsmaatregelen.Partijbestuur NCPN en Algemeen Bestuur CJB, Over de ontwikkelingen omtrent de pandemie, de nieuwe maatregelen en de discussie over 2G, 23 december 2021. De NCPN publiceerde tevens een internationale verklaring van communistische partijen die opriep tot afschaffing van patenten op COVID-19-vaccins en geneesmiddelen en tot publieke regulering van productie en distributie van vaccins.Nee tegen patenten op vaccins!, gezamenlijke verklaring van communistische en arbeiderspartijen, gepubliceerd in Manifest, 22 april 2021.
Vakbeweging
De vakbeweging neemt een belangrijke plaats in binnen de strategie van de NCPN. De partij streeft naar wat zij een klassengeoriënteerde vakbeweging noemt: vakbondswerk dat vanuit de werkvloer wordt opgebouwd, de tegenstelling tussen werknemers en werkgevers centraal stelt en onafhankelijk is van regering en werkgevers.
In het politieke besluit van het zevende congres stelde de partij dat haar bedrijven- en vakbondswerk niet alleen gericht moet zijn op economische eisen, maar ook op het versterken van het klassenbewustzijn en de organisatiegraad van werknemers. Daarbij is de partij kritisch over het Nederlandse poldermodel en over een volgens haar klassenverzoenende koers binnen delen van de vakbeweging.