miniatuur|Feestavond van de Cercle Artistique et Littéraire in 1848 De Cercle Artistique et Littéraire de Bruxelles was een Brusselse vereniging van beeldende kunstenaars, musici en schrijvers.
Geschiedenis De vereniging groeide uit de “Cercle des Arts”, in 1843 gesticht door beeldend kunstenaars en schrijvers in de Elsense taveerne “Le Chasseur Vert”. Voornaamste initiatiefnemers waren de kunstschilder I. Tavernier, de schilder-graficus Paul Lauters en de schrijver T. Jouret.
De officiële stichting onder de naam “Cercle Artistique et Littéraire” gebeurde in 1847. Het lokaal was in de Koninginnegalerij 10. De eerste voorzitter was Adolphe Quetelet, directeur van het Observatorium. De eerste ondervoorzitters waren de kunstschilder Eugène Verboeckhoven en de beeldhouwer Louis-Eugène Simonis.
Trefpunt voor samenkomsten van kunstenaars en kunstliefhebbers in een soort select clubverband, organiseren van concerten, lezingen en tentoonstellingen van leden-kunstenaars van en voor eigen leden waren de voornaamste doelstellingen. In 1851 werd een tijdelijk tentoonstellingslokaal gebouwd aan de Regentschapslaan naar plannen van Alphonse Balat. Balat verbouwde voor de Cercle later zalen in het Broodhuis aan de Grote Markt. De Cercle nam er in 1859 zijn intrek.
Mijlpaal was 1864 met een markante tentoonstelling met werk van voornamelijk realistische kunstenaars (in een gebouw op het Troonplein). Deelnemers waren onder andere Louis Artan, Théodore Baron, Louis Dubois, Hippolyte Boulenger, Joseph Coosemans, Edouard Huberti, Edmond Lambrichs, Constantin Meunier, Alfred Stevens, Alfred Verwee, Camille Corot, Gustave Courbet, Johan Barthold Jongkind en Jean-François Millet.
In 1869 verhuisde de vereniging naar de Leopoldstraat, op de eerste verdieping van de Salle Sainte-Cécile. In december 1871 was er de definitieve verhuis naar een eigen lokaal, de Waux-Hall in het Warandepark, ingericht door de architect Wynand Janssens.
De eerste tentoonstelling was in 1872, met enkel werk van leden-kunstenaars. Zo'n groepstentoonstelling werd elk jaar herhaald in april-mei. Auguste Rodin stelde er in januari 1877 zijn eerste grote werk voor, De Bronstijd. In 1878 was er een individuele tentoonstelling van Gustave Courbet.
In 1881 startte het bestuur met het systeem van systematische organisatie van kortlopende individuele tentoonstellingen of tentoonstellingen per twee of drie. Zo kregen vele kunstenaars, ook vele jongeren, de kans om zich te manifesteren.
De vereniging is in 1951 samengesmolten met de Cercle Royal Gaulois tot de Cercle Royal Gaulois Artistique et Littéraire.
Uit het palmares van de tentoonstellingen 1881 : Constantin Meunier. Studies uit de kristalfabriek Val-Saint-Lambert 1884 : Staquet (aquarellen van de Belgische kust en de Brusselse periferie) 1884 : Willem Roelofs 1884 : Heymans – Gabriel 1884 : James Ensor, Guillaume Vogels, Storm van 's Gravesande 1884 : Ringel – Van den Bussche – Van der Hecht 1884 : Impens – Weber 1884 : Fotografie "Schilderijen uit het Museum van Kassel" 1884 : Exposition-tombola ten voordele van de weduwe Périclès Pantazis 1884 : Anna Boch – Isidore Verheyden – François-Xavier Roffiaen – Van Landuyt 1884 : benefiettentoonstelling Gustave De Jonghe 1884 : Van Luppen – Van der Hecht 1884 : benefiettentoonstelling weduwe Victor Fontaine 1884 : Jan Van Beers 1884 : Amédée Lynen 1884 : Henri Arden – Maurice Hagemans 1885 : Bellis 1885 : Mundeleer 1885 : Frantz Charlet – Frank – Van der Hecht – Bourson – Uytterschaut 1885 : Bourotte – Vander Straeten 1885 : Henry Cassiers 1885 : Jean Portaels 1885 : Van der Hecht – Léon Houyoux 1886 : Franz Courtens – Van Ham – Lambeaux 1886 : fotografische reproducties van werken van Frans Hals 1886 : Hubert 1886 : Baron – De Groux – Dubois – Agneessens – Courbet 1886 : Jean Portaels 1886 : L. Tuxen 1886 : Van Overbergh 1887 : Coosemans (landschappen uit de Kempen en het woud van Fontainebleau) 1887 : Fichefet – De Geetere 1887 : Adolphe Lacomblé 1887 : Gustave Walckiers (studies uit Bretagne, Holland en Duitsland) 1887 : Ch. Coenraets – F. Coenraets 1887 : Laurens 1887 : Delsaux (studies uit Zeeland) 1887 : retrospectieve kunstenaars van de Société Libre des Beaux-Arts (Courbet – Verwee – De Groux – Stobbaerts – Boulanger – Heymans – Dubois – Agneesens – Joseph Stevens – Louis Artan – Israëls) 1887 : Laboulaye – Lucien Frank (deze laatste met studies uit Ohain) 1887 : Jan Van Beers 1888 : Henri Van der Hecht 1888 : E. Georges 1888 : Van Overbeke 1888 : Jean Capeinick 1888 : Godfried Guffens (tekeningen van het eiland Capri) 1888 : Alphonse Asselberghs 1888 : Emile Claus 1888 : Linnig 1888 : Juliette Wytsman – Rodolphe Wytsman 1888 : Wauters 1888 : Joseph Coosemans 1889 : Van Gelder – Hamesse 1889 : Japanse prentkunst 1889 : Adrien-Joseph Heymans 1889 : Franz Binjé – Evariste Carpentier 1889 : Frans Kegeljan 1889 : Weber – Rullens 1889 : L. Frédéric 1890 : Hagemans – Serrure – Van Overbeek 1890 : Sophie de Bourtzoff, Nathalie de Bourtzoff, A. Ermel 1890 : Crabeels – Halkett – Seghers – Van der Haeghen 1890 : Gustave Den Duyts – Julien Dillens 1890 : Lucien Frank, P. Laboulaye 1890 : L. Pion – Van Damme-Sylva – Van Luppen 1890 : Constantin Meunier 1890 : Henri Van der Hecht 1890 : Herman Richir – Frans De Beul 1891 : Le Mayeur – L. Philippet 1891 : Léon Herbo – Emile Claus 1891 : Léon Valckenaere – Vanden Eycken 1891 : Lucien Franck – Laboulaye 1891 : Den Duyts – Van Damme-Sylva – Isidore Verheyden 1891 : Hubert Bellis – J. François 1891 : F.Régamy 1892 : Henri De Braekeleer (retrospectieve) 1892 : Jenny Montigny 1892 : Pieter Oyens – David Oyens 1892 : Lucien Frank – Leon Dardenne – Charles Samuel 1892 : Ermel – Halkett – Philippet – Van Overbeke 1892 : Goemans – H. Arden – L. Frédéric 1892 : Britse fotokunst 1892 : Cluysenaer (studies voor "De ruiters van deApocalyps" 1892 : Franz Binjé (studies van de Kempen en de Kust) 1892 : Van der Hecht – F. Coenraets 1892 : M. Hagemans – Henry Cassiers 1892 : Paul Hermanus 1893 : Evariste Carpentier 1893 : C. Lefèbvre (studies uit Marocco) – E.Duyck (dierschilderingen) 1893 : Paul Hermanus – Marguérite Dielman, A. Jacobs 1893 : Léon Valckenaere – Théo Hannon 1893 : Emile Van Doren – Herman Richir 1893 : Hubert Bellis – E. Van der Meulen – L. Philippet 1893 : Laboulaye – Van Damme-Sylva – Uytterschaut – Impens 1893 : Adrien-Joseph Heymans (reterospectieve) 1893 : Smith-Hald 1893 : Rodolphe Wytsman – Juliette Wytsman 1893 : A. Colleye – Jean Mayné 1893 : Hagemans – C. Coenraets – A. Evans 1893 : de Bièvre – Paul Kuhstoss – Moerman 1893 : Frans Kegeljan 1894 : Omer Dierickx – Jenny Montigny – V. Moerenhout 1894 : Collin – Hoorickx – Charlier 1894 : Henriëtte Ronner 1894 : François, Laboulaye 1894 : Lucien Frank – J. Impens 1894 : Hubert Bellis – Van der Meulen – Philippet 1894 : Franz Courtens 1894 : Marcocchi de Bellucci 1894 : Craco – De Vigne – Dillens – De Rudder – Dupon – DeTombay – Jespers – Lagae – Samuel – Van Beurden – Vinçotte – Wolfers (chryselefantiene sculpturen) 1894 : Victor Gilsoul 1894 : Walter Crane
1901 : Frans De Beul 1901 : Leon Dardenne (met Afrikaanse werken) 1903 : Marten Melsen & Jules Merckaert 1904 : René Janssens – Fernand Khnopff – Charles Samuel 1906 : Société Royale Belge des Aquarellistes. Exposition Rétrospective. 1906 : Julien Dillens (met catalogus) 1907 : Marten Melsen & Jules Merckaert 1908 : Franz Van Damme 1908 : Edgard Rombouts 1908 : Georgette Meunier 1908 : William Degouve de Nuncques 1908 : C.C. Jacquet 1908 eind – 1909 begin : Lucien Frank 1909 : Florent Menet 1909 : Rodolphe Wytsman en Juliette Wytsman 1909 : A. Hamesse 1909 : Rodolphe Wytsman en Juliette Wytsman 1909 : Marguérite Verboeckhoven – Georges Vanzevenberghen 1909 : Edmond Verstraeten 1909 : Maurice Langaskens 1909 : Anna de Weert – François Beauck 1909 : Salon de la Femme 1910 : Franz Gailliard 1910 : Henri Thomas 1910 : Jules Merckaert 1910 : Geo Bernier 1910 : La gravure originale en noir 1910 : “Het Paard” (o.a. Edwin Ganz) 1910 : Maurice Wagemans – Fernand Allard l'Olivier 1911 : Les Pastellistes 1911 : H. Binard – C. Lambert 1911 : Marcette – Lievin Herremans 1911 : Pierre Paulus – Armand Bonnetain – Auguste Danse – Jean Gouweloos 1911 : Paerels – Schirren – Thysebaert 1911 : Julien Celos – Jean Mayné 1911 : Marten Melsen en Haustraete 1911 : René Janssens – R. de Baugnies 1912 : Maurice Blieck – Victor Creten 1912 : Maurice Langaskens 1912 : Pierre Abattucci – Emile Jacques 1913 (of eind 1912) : Angelina Drumeaux – Louis Clesse 1913 : Franz Gailliard 1913 : Louis Clesse 1913 : Edmond Verstraeten – Hynderick – De Smedt – Paul Hagemans – Jean Apol 1913 : Marten Van der Loo 1913 : Leon Huygens – Nestor Cambier 1913 : Guillaume Van Strydonck – Lucien Frank 1914 : Louis Thévenet 1914 : Jean Delescluzes (maquettes van de opera Parsifal en Spaanse landschappen) 1914 : Herman Courtens 1914 : Willy Thiriar 1914 : H. Meuwis 1914 : Frans Huygelen 1914 : Auguste Puttemans 1914 : Verzameling Kleykamp uit Den Haag
1920 : Auguste Danse – Jehan Frison 1920 : Servais Dutilleux – Henri De Clerck 1920 : Maurice Langaskens 1920 : Juliette Cambier 1920 : Anna De Weert – Pierre Paulus 1920 : Maurice Blieck 1920 : André Lutens 1920 : Ernest Welvaert 1920 : Géo Bernier 1920 : Les Figuristes & Section commémorative d’oeuvres d’artistes morts pour la Patrie 1920 : 56° Salon Société Royale Belge des Aquarellistes 1920 : Franz Van Holder 1920 : Paul Leduc – Louis G. Cambier – Marten Vander Loo 1920 : Omer Coppens – Armand Apol 1920/21 : Frans Smeers – Albert Delstanche – Eugène Canneel 1920 : H. Roidot – Hubert Glansdorff – Lecroart 1921 : A. Claes-Thobois – L. Ch. Crespin – Oswald Poireau 1921 : Pierre Abattucci 1921 : Jean Laudy 1921 : Ketty Gilsoul-Hoppe – Navez 1921 : A. Marcette – Victor Creten – Thomas 1921 : Retrospectieve Guillaume Vogels 1921 : Armand Jamar 1921 : Jenny Montigny – Henri Anspach 1921 : Pour l’Art 1921 : VIII° Salon de Printemps 1921 : Société Royale Belge des Aquarellistes 57° Salon 1921 : Binard – Léon Houyoux – Fernand Allard l'Olivier 1921 : Firmin Baes 1921 : Henri Logelain – Roméo Dumoulin – Vandamme-Sylva 1921 : Jules Merckaert – Jacques Bergmans – Van den Bossche – Célos – Werlemann – Mascré – Van Haelen – Pieter Stobbaerts 1921 : Alfred Van Neste – Firmin Baes 1922 : Taelemans 1922: Colin – Godfrinon 1922: Michel Sterckmans – Wollès – Strebelle – Geudens – Van Holsbeek 1922 : De Kat – Leon Desmet 1922 : Louis Titz – Albert Sirtaine – Londot – Haustraete 1922 : Franz Courtens 1922 : Pour L’Art XXIV° Salon (cat.) 1922 : Salon de la Société Royale des Beaux-Arts 1922 : 58° Exposition des Aquarellistes 1923 : 3° Salon voor moderne religieuze kunst 1923 : Louis Thévenet 1923 : Walter Sauer – L. Buisseret – Ch. Michel – R.M. Van Dantzig – Louis Raemaekers 1924 : Henri Evenepoel (postuum) – Louis G. Cambier – Clémence Lacroix – Jean Gaspar 1924 : François Beauck – Maurice Langaskens – René Ovyn – Paul Stoffyn 1924 : Achiel Van Sassenbrouck – André Lynen – Louis Crespin – Vandevoorde – Jeanne Hovine – Berthe Art – Jenny Lorrain 1924 : F. Dehaspe – Frans Smeers – P. Thevenet – A. Denonne – Marcel Jaspar – Albert Delstanche – Eugène Canneel 1924 : Eric Wansart – Pros De Wit – Pierre Abattucci – Jenny Montigny – Henriette Bosché 1924 : Arsène Matton 1924 : Société des Aquarellistes – Alfred Verhaeren – Edg. Tytgat 1924 : Marcel Canneel – Jean Canneel 1924 : Fernand Verhaegen 1925 : Albéric Coppieters (postuum) 1925 : Blomme, Cauchie, Sarteel 1925 : André Blandin 1925 : Michel Sterckmans 1925 : Blanc et Noir 1925 : Emile Lecomte 1925 : Armand Mallot 1925 : L’Emulation 1925 : Pour l’Art 1925 : Charles Hermans (postuum) 1925 : Société Royale Belge des Aquarellistes 1925 : Juliette Wytsman (retrospectieve) 1925 : Jules Brouwers – Julien Célos – César Scrouvens 1925 : J. Ghobert – Jules-Marie Canneel – Fernand Scouflaire 1925 : Estelle Juste – Gh. V. Carte – Herman Richir 1927 : (April) Joseph Witterwulghe - Léon Londot - Henry Meuwis - Jean Vervisch