Een grensbaanvak verbindt het spoorwegnet van twee naastliggende landen. Wat betreft de exploitatie is er veelal sprake van afwijkende regelgeving. De treinbeveiliging kent veelal elementen van beide landen. Om materieel voorzien van ETCS om te laten schakelen tussen de verschillende nationale systemen kunnen op een grensbaanvak STM - STM Transities ingericht worden.
Naast de in het dagelijks taalgebruik gehanteerde term "grensbaanvak" wordt in de verdragen tussen landen gebruikgemaakt van het begrip "spoorweggrensovergang" (Duits: Grenzübergänge der Eisenbahnen, Engels: railway frontier crossings, Frans: franchissements de frontiere par voie ferré).
Voor het SCIC-NRT-tarief worden tot de grenspunten ook stations gerekend waar bepaalde internationale treinen stoppen. Binnen Nederland zijn dat Amsterdam Centraal, Schiphol Airport, Rotterdam Centraal en Utrecht Centraal.
Nederland-Duitsland Grenspunt Weener (Gr):
Grenspunt Bad Bentheim (Gr) tussen Oldenzaal en Bad Bentheim:
Grenspunt Gronau (Westf) (Gr):
Grenspunt Emmerich (Gr) (gelegen tussen Zevenaar en Emmerich):
Grenspunt Venlo (Gr): Op vrijdagavond (heen) en zondagochtend (terug) rijden ook enkele chartertreinen langs dit grenspunt. Via Venlo rijden ook ICE-treinen Amsterdam - Keulen (-Frankfurt), indien de route via Arnhem-Oberhausen (wegens werkzaamheden enzovoorts) buiten gebruik is. Deze omgeleide ICE stoppen dan ook in Mönchengladbach Hbf.
Grenspunt Herzogenrath (Gr):
Nederland-België HSL-Zuid (spoorlijn 4); grenspunt Hazeldonk (gr) (niet van belang voor het tariefsysteem van Eurostar Red, voorheen Thalys en Eurostar Blue): Spoorlijn 12; grenspunt Roosendaal (Gr): Spoorlijn 40, grenspunt Visé (fr):
België-Duitsland Grenspunt Aachen Süd (Gr):
België-Luxemburg Grenspunt Gouvy (fr): Spoorlijn 42 / spoorlijn Luxemburg - Troisvierges
Grenspunt Sterpenich (fr): Spoorlijn 162 / spoorlijn Luxemburg - Kleinbettingen
Grenspunt Athus (gr)Niet vermeld door NMBS bij de grenspunten: Spoorlijn 165 - tussen Athus (B) en Rodange (L)
België-Frankrijk Grenspunten: Jeumont (fr), Quévy (fr), Blandain (fr), Tourcoing (fr).Volgens ; de grensovergang(en) van de hsl staan hier niet bij.
Zie ook TER Nord-Pas-de-Calais.
Luxemburg-Frankrijk Grenspunt Bettembourg (fr): Spoorlijn Luxemburg - Bettembourg / Spoorlijn Metz-Ville - Zoufftgen Luxemburg - Pétange - Longwy.
Luxemburg-Duitsland Grenspunt Igel (Gr): Spoorlijn Luxemburg - Wasserbillig / Spoorlijn Ehrang - Igel (grens)
Verdragsafspraken Voor de spoorweggrensovergangen tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland is op 22 september 1966 een Verdrag nummer 9226 ondertekend dat in aanvulling op de bovengenoemde de volgende spoorweggrensovergangen onderscheidt:
Coevorden - Laarwald Broekheurne - Altstätte (in 1968 administratief opgeheven) Winterswijk - Borken Nijmegen - Kranenburg Vlodrop - Dalheim Simpelveld - Aachen West
Met het Protocol tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland inzake de gevolgen van de Duitse eenwording voor de bilaterale verdragsrelaties van 25 januari 1994 is dit verdrag voor het huidige Duitsland van toepassing verklaard.
Voor de spoorweggrensovergangen tussen Nederland en België is dit geregeld in Verdrag Nr. 1504 "Overeenkomst tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk België tot regeling der aansluiting van spoorwegen op het grondgebied der beide Rijken" tot stand gekomen te 's-Gravenhage op 9 November 1867 en vastgelegd in tractatenblad 1868-9. In aanvulling op de bovengenoemde zijn er de volgende spoorweggrensovergangen:
Budel - Neerpelt (Spoorlijn 19) Maastricht – Lanaken (Spoorlijn 20) Sas van Gent – Zelzate (Spoorlijn 55)
Zie ook Kort grensverkeer Spanningssluis
Externe link Lijst grensovergangen en doorlaatposten
Categorie:Railinfrastructuur