Proteobacteriën (Proteobacteria) vormen een stam van bacteriën met sterk uiteenlopende verschijningsvormen. De naam is afgeleid van de Griekse god Proteus, die zijn gedaante kon veranderen. De ondergroep van de Myxobacteriën is de enige bekende groep van proteobacteriën in het overgangsgebied van eencellige naar meercellige levensvormen. Zij vormen veelcellige vruchtlichamen met sporen, een convergente evolutie met de slijmzwammen.
De vaststelling van verwantschap binnen deze groep berust vanwege de veelvormigheid niet op morfologische kenmerken maar op RNA-sequenties.
Volgens de endosymbiontentheorie stammen de mitochondriën bij eukaryoten van endosymbiontische proteobacteriën af.
Eigenschappen De celwanden van de proteobacteriën bestaan uit een- tot enkele lagen peptidoglycaan en lipopolysacharide. Ze zijn gramnegatief. Vele soorten hebben voor de voortbeweging flagellen, anderen kunnen glijden. Sommige proteobacteriën kunnen ziekten verwekken.
Vele van deze bacteriën zijn belangrijke stikstofvastleggers: ze kunnen de stikstofgas uit de lucht chemisch vastleggen. Enkele ondergroepen zoals de Rhodospirillaceae (purpurbacteriën) en Chromatiaceae (zwavel-purpurbacteriën) kunnen onder anoxische (zonder zuurstof) omstandigheden fotosynthetiseren. Ze gebruiken hiervoor organische stoffen, zwavelwaterstof, zwavel of waterstof als elektronendonor, waarbij geen elementaire zuurstof vrij komt.
Systematiek De Proteobacteria worden in vijf hoofdgroepen ingedeeld, die als klassen beschouwd kunnen worden en die de Griekse letters Alpha (α) tot Epsilon (ε) als voorvoegsel hebben: Alphaproteobacteria, Betaproteobacteria, Gammaproteobacteria, Deltaproteobacteria en Epsilonproteobacteria. Enkele kunnen mogelijk parafyletisch zijn.
Hieronder volgen enkele belangrijke ordes, families en geslachten van de vijf klassen Proteobacteria: Klasse I. "Alphaproteobacteria" Orde I. Rhodospirillales Familie I. Rhodospirillaceae (niet zwavel gebruikende Purpurbacteriën) Familie II."Acetobacteriaceae, Acetobacteraceae;" triv. azijnzuurbacteriën (azijnzuur) Orde II. Rickettsiales Orde VI. "Rhizobiales" Familie I. Rhizobiaceae Geslacht I. Rhizobium Familie II. Bartonellaceae Familie III. Brucellaceae en andere Taxa
Klasse II. "Betaproteobacteria" Orde I. "Burkholderiales" Orde IV. Neisseriales Familie I. Neisseriaceae Geslacht I. Neisseria Geslacht IX. Kingella en andere Taxa
Klasse III. "Gammaproteobacteria" Orde I. "Chromatiales" Familie I. Chromatiaceae (triv. zwavel-purpurbacteriën) Familie II. Ectothiorhodospiraceae Orde II. "Xanthomonadales" Familie I. "Xanthomonadaceae" Geslacht I. Xanthomonas Geslacht VII. Stenotrophomonas Geslacht Lysobacter Orde IV. "Thiotrichales" Familie I. Thiotrichaceae Geslacht VII. Thiomargarita Orde VIII. Pseudomonales Familie I. Pseudomonaceae Geslacht I. Pseudomonas Familie II. Moraxellaceae Geslacht I. Moraxella Geslacht II. Acinetobacter Orde X. "Vibrionales" Familie I. Vibrionaceae Geslacht I. Vibrio Orde XII. "Enterobacteriales" Familie I. Enterobacteriaceae Geslacht I. Escherichia Geslacht X. Citrobacter Geslacht XXVIII. Proteus Geslacht XXXII. Salmonella Orde XIII. "Pasteurellales" Familie I. Pasteurellaceae Geslacht I. Pasteurella Geslacht III. Haemophilus en andere Taxa
Klasse IV. Deltaproteobacteria Orde I. Desulfovibrionales Familie I. Desulfovibrionaceae Geslacht Desulfovibrio Familie VI. Bdellovibrionaceae Geslacht Bdellovibrio Orde II. Myxococcales (Myxobacteriën) en andere Taxa
Klasse V. Epsilonproteobacteria Familie I. Campylobacteraceae Geslacht Campylobacter Familie II. Helicobacteraceae Geslacht Helicobacter en andere Taxa
Literatuur Martin Dworkin, Stanley Falkow, Eugene Rosenberg, Karl-Heinz Schleifer, Erko Stackebrandt (Hrsg.) The Prokaryotes, A Handbook of the Biology of Bacteria. 7 Bände, 3. Auflage, Springer-Verlag, New York u. a. O., 2006, . Vol. 5: Proteobacteria: Alpha and Beta Subclass ; Vol. 6: Proteobacteria: Gamma Subclass ; Vol. 7: Proteobacteria: Delta and Epsilon Subclass,
Categorie:Bacterie Categorie:Fotosynthese