De Haspengouw (Latijn: Hasbania of pagus Hasbaniensis) was een gouw in het Frankische Rijk. Hij strekte zich uit over de hedendaagse streken Haspengouw, Hageland, Zuid-Limburg en Voeren.
Omvang Historici reconstrueren de gouw met behulp van de kerkelijke indeling, bekend uit de late middeleeuwen. Zo zou de gouw ongeveer overeenkomen met de aartsdekenaten "Haspengouw" en "Brabant" van het bisdom Luik. Zij strekten zich uit van de Dijle (ten westen) tot Aken (ten oosten).
Zoals veel gouwen was ook de Haspengouw voorzien van meerdere machtscentra. Het Verdrag van Meerssen (870) vermeldt vier bestuurlijke onderdelen of "deelgraafschappen". Op basis van de dekenaten, zoals zij bestonden van de 10e eeuw tot 1559, stellen historici doorgaans deze indeling voor: Het deelgraafschap Leuven: de dekenaten Leuven en Geldenaken Het deelgraafschap Avernas: de dekenaten Zoutleeuw en Sint-Truiden Het deelgraafschap Vliermaal: de dekenaten Tongeren en Hozémont Het deelgraafschap Voeren: het dekenaat Maastricht (met Heerlen en Aken)
VerhelstKarel Verhelst (1984–1985). Een nieuwe visie op de omvang en indeling van de pagus Hasbania – in Handelingen van de Koninklijke Zuidnederlandsche Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis volumes 38 en 39. rekent tot het "deelgraafschap Voeren" ook het gebied dat in de 8e eeuw in de bronnen verschijnt als "Luikgouw".
Gouwgraven ±600: Pepijn van Landen ±640: Ansegisus, getrouwd met een dochter van Pepijn 662: Hun zoon, Pepijn van Herstal 714: Sigramnus van de Haspengouw ±732 en ±741: Robert, zoon van een zekere Lambert, wordt vermeld als graaf van de Haspengouw. ±770: Ingram van de Haspengouw, bekend als een kleinzoon van Sigramnus. 794: De dochter van Ingram trouwt met Lodewijk de Vrome. 848: Lotharius I schenkt de gouw aan Giselbert I van de Maasgouw. 898: Reinier I van de Henegouw wordt vermeld als graaf van de Haspengouw en de Maasgouw. 915: Giselbert II volgt zijn vader op. 939: Rudolf van de Maasgouw volgt zijn oom op. Zijn broer Reinier is voogd over de abdij van Sint-Truiden. 944: Keizer Otto I de Grote schenkt de gouw aan Werner, een broer van Richer van de Luikgouw. 966/967: Kort nadat Richer overgeplaatst is naar het graafschap Bergen, wordt Werner overgeplaatst naar de Luikgouw. Rudolf II, een oomzegger van Rudolf van de Maasgouw, erft de Haspengouw. 973–975: Rudolf II sneuvelt mogelijk door de veldtochten van Reinier en Lambert. De Haspengouw wordt toegewezen aan Arnulf van Valencijn, die er al eigengoederen bezat in 967. 977: Na een nieuw offensief van Reinier en Lambert ontvangt Lambert de noordelijke helft van de deelgraafschappen Leuven en Avernas. Hij zal in toom gehouden worden door Arnulf (met Vliermaal en Voeren), Notger (met Bruningerode) en (met Duras en Moha).
Externe link Lotharingia (lower) nobility - Chapter 9. Comtes de Hesbaie
Categorie:Gouw in de Nederlanden