Bernard Lucas (Ben) Feringa (Barger-Compascuum, 18 mei 1951) is een Nederlands chemicus, werkzaam als hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 2016 ontving Feringa de Nobelprijs voor Scheikunde, die hij deelde met Jean-Pierre Sauvage en James Fraser Stoddart, voor hun gezamenlijke onderzoek naar moleculaire nanomachines.
Biografie Feringa, de tweede van in totaal tien kinderen, werd geboren in een katholiek gezin van boer Geert Feringa (1918-1993) en zijn vrouw Lies Feringa-Hake (1924-2013). Hij groeide op op de familieboerderij in het Bourtangermoeras, dicht bij de grens met Duitsland, en heeft Nederlandse en Duitse voorouders, waaronder Johann Gerhard Bekel, die in het veen werkte.Voorouders van Bernard Lucas Feringa. Veenkoloniale Genealogien, 19 December 2016Eemslandboekweitboerenimmigratie » Geert Feringa. GenealogieOnline.nl, geraadpleegd op 10 oktober 2016. Gearchiveerd op 6 oktober 2016. Met zijn vrouw Betty heeft hij drie dochters en woont in Paterswolde.
In 1978 promoveerde Feringa aan de Rijksuniversiteit Groningen op het onderzoek naar asymmetrische oxidatie van fenolen, met de dissertatie Asymmetric oxidation of phenols. Atropisomerism and optical activity, onder leiding van Hans Wijnberg. Hierna werkte hij enkele jaren bij Shell. In 1988 werd hij benoemd tot hoogleraar organische chemie aan dezelfde universiteit, waar hij ook voorzitter werd van de basiseenheid Synthetisch organische chemie. In 2003 kreeg hij de titel Jacobus van't Hoff Distinguished Professor of Molecular Science. Feringa ontving de Spinozapremie in 2004 en werd in 2006 lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Van 2008 tot 2013 diende hij als Akademiehoogleraar. In 2008 werd hij geridderd in de Orde van de Nederlandse Leeuw.
Op 23 november 2016 werd Feringa door de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Jet Bussemaker, bevorderd tot commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Deze onderscheiding ontving hij vanwege zijn opname dat jaar in de lijst van Nederlandse Nobelprijswinnaars. Vanaf 1901 tot en met 2022 bevat deze lijst 22 namen van Nobelprijswinnaars geboren in Nederland. links|miniatuur|Na het winnen van de Nobelprijs werd een plein in zijn geboortedorp naar hem vernoemd (2017) Feringa is vicepresident van het bestuur van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) en voorzitter van de afdeling Natuurkunde. Daarnaast is hij verkozen tot buitenlands erelid van de American Academy of Arts and Sciences (de Amerikaanse Academie van Kunsten en Wetenschappen).
In 2016 won hij de Nobelprijs voor de Scheikunde, die hij deelde met Jean-Pierre Sauvage en Sir James Fraser Stoddart voor hun baanbrekende onderzoek naar moleculaire nanomachines. In datzelfde jaar werd hij 'ereburger van de stad Groningen'.
Na zijn Nobelprijswinst werd een plein in zijn geboortedorp Barger-Compascuum naar hem vernoemd.
Tevens is het nieuwe natuur- en scheikundegebouw op het Zernikecomplex van de Rijksuniversiteit Groningen naar Feringa vernoemd.
Onderzoek Het onderzoek van Feringa omvat onder meer gebieden zoals asymmetrische katalyse, fotofarmacologie, moleculaire schakelaars en motoren, zelfassemblage, stereochemie, organische synthese, en moleculaire nanosystemen. Voortbouwend op het pionierswerk van Stoddart en Sauvage, heeft Feringa zich toegelegd op de ontwikkeling en het synthetiseren van nanomoleculaire machines.
In 2011 was Feringa de eerste ter wereld die moleculaire motoren synthetiseerde die onder invloed van ultraviolet licht continu draaien. Dit wordt wereldwijd door zijn vakgenoten beschouwd als een van de hoogtepunten van de moderne scheikunde. Met zijn onderzoeksgroep slaagde Feringa er ook in om een 'nano-auto' te ontwikkelen, een molecuul dat zich over een metaaloppervlak kan verplaatsen. Dit minuscule voertuig bestaat uit een langwerpig molecuul met aan elk uiteinde moleculaire motoren die als wielen dienen. Om de beweging vast te leggen, werd een rastertunnelmicroscoop gebruikt. Het voertuig legde in tien stappen een afstand af van ongeveer zes nanometer in een vrijwel rechte lijn. In de toekomst opent dit perspectieven voor talloze toepassingen, zoals gerichte medicijnafgifte in het lichaam.
Feringa geeft aan dat zijn inspiratie voor het maken van moleculaire motoren voortkomt uit zijn jeugd op het platteland, waar hij door de natuur en het rurale leven werd geïnspireerd.
Lidmaatschappen van academies Buitenlands erelid van de American Academy of Arts and Sciences, USABen Feringa is buitenlands erelid van de American Academy of Arts and Sciences. Gearchiveerd op 19 april 2017. Lid van de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschap (KNAW), sectie scheikundeBen Feringa is lid van de KNAW, sectie scheikunde Lid van de Netherlands Academy for Technology and Innovation (ACTI)Ben Feringa is lid van de Netherlands Academy for Technology and Innovation. Gearchiveerd op 30 september 2015. Lid van de Academia Europaea, sectie scheikundeBen Feringa is lid van Academia Europaea, sectie scheikunde Lid van de American Chemical Society Erelid van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging Fellow van de Royal Society of Chemistry UK
Prijzen Feringa's onderzoek is erkend met een aantal prijzen en gastdocentschappen, waaronder de Pino Gold Medal van de Italian Chemical Society (1997) de Novartis Chemistry Lectureship Award 2000-2001 de Körber European Science Award (2003)Jury rapport Körber European Science Award over het onderzoek van Feringa. Gearchiveerd op 23 mei 2022. de Arun Guthikonda Memorial Lecture & AwardBen Feringa geeft Guthikonda Lecture. Gearchiveerd op 16 mei 2022. (Columbia University) (2003) de Spinozapremie (2004)Ben Feringa ontvangt Spinozapremie de Prelog gouden medaille (2005)Ben Feringa ontvangt de Prolog Gouden Medaille de Solvias Ligand contest award (Zwitserland, 2005) de James Flack Norris Award van de American Chemical Society (ACS) (2007)Ben Feringa ontvangt de James Flack Norris Prijs. Gearchiveerd op 2 november 2021. de Paracelsus medaille van de Swiss Chemical Society (SCS) (2008 )Ben Feringa ontvangt de Paracelsusprijs ERC Advanced Grant (subsidie van de Europese onderzoeksraad (ERC) 2008)Ben Feringa ontvangt de ERC grant (Persbericht Rijksuniversiteit Groningen). Gearchiveerd op 24 september 2015. de Chirality medaille van de Societa Chimica Italiana (SCI)(2009)Ben Feringa ontvangt de Chirality medaille het Organic Stereochemistry Award van de Royal Society of Chemistry (RSC)(2011)Ben Feringa ontvangt Organische Stereochemie Prijs. Gearchiveerd op 22 april 2019. de Alexander von Humboldt Prijs (2012)Ben Feringa ontvangt de Alexander von Humboldt prijs de Grand Prix Scientifique Cino del Duca (Franse Academie van Wetenschappen 2012)Ben Feringa ontvangt Grand Prix Scientifique Cino del Duca. Gearchiveerd op 11 februari 2015. Lily European Distinguished Science Award (2013) RSC Award for distinguished service (Royal Society of Chemistry, 2013) de Maria Sklodowska-Curie Medaille en de Jedrzej Sniadecki Medaille (Polish Chemical Society 2013)Ben Feringa ontvangt Maria Sklodowska-Curie Medaille. Gearchiveerd op 26 oktober 2021. Yamada-Koga Award,Ben Feringa ontvangt Yamada-Koga Award Tokio, Japan, 2013 de Nagoya Gold Medal (2013)Ben Feringa ontvangt de Nagoya Gold Medal (bericht Nagoya Universiteit) de Arthur C. Cope Scholar Award van de American Chemical Society (ACS) (2015)Ben Feringa ontvangt Arthur C. Cole Scholar Prijs. Gearchiveerd op 21 september 2021. de Netherlands Catalysis and Chemistry Award 2015 van de Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (de beroepsvereniging voor chemie, life sciences, procestechnologie en (bio)moleculaire wetenschap)Ben Feringa ontvangt de NCCA 2015. Gearchiveerd op 2 april 2015. Diels-Planck-Medal Chemistry for the Future Solvay Prize 2015Professor Ben Feringa, Laureate 2015 “Chemistry for the Future Solvay Prize” ERC Advanced Grant, een subsidie van 2,5 miljoen voor zijn onderzoek naar door licht aangedreven moleculaire motoren.Ben Feringa - ERC Advanced Grant 2016. Gearchiveerd op 5 oktober 2016. Tetrahedron Prijs 2016 Nobelprijs voor de Scheikunde, 2016 Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 2016 Centenary Prize 2017 van de Royal Society of Chemistry (Engeland)Ben Feringa ontvang de Centenary Prize 2017 van de Royal Society of Chemistry. Gearchiveerd op 8 augustus 2020. Feynman Experiment Prize, 2025, voor uitzonderlijke werk op het gebied van nanotechnologie.
Publicaties 2011 -
Literatuur
Externe links
Persoonlijke pagina van B.L. Feringa op de website van de Rijksuniversiteit Groningen Website van Ben Feringa
Categorie:Nederlands scheikundige Categorie:Hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen Categorie:Lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen Categorie:Lid van de Academia Europaea Categorie:Winnaar van de Spinozapremie Categorie:Winnaar van de Nobelprijs voor Scheikunde Categorie:20e-eeuws scheikundige