Tarasjkevitsa (Wit-Russisch: тарашкевіца) of Wit-Russische klassieke orthografie is de eerste geregelde orthografie van de Wit-Russische taal. Het moderne begrip bevat onder andere een alternatieve spelling (niet officieel erkend). Tarasjkevitsa is op de regels van de taal gebaseerd die Branislaw Tarasjkevitsj voorstelde. In 1918 gaf hij de belarussische grammatica voor leerlingen uit. Zijn versie van de orthografie gebruikte men tot 1933 toen een spellinghervorming was doorgevoerd.
Tarasjkevitsa versus narkamaŭka
Uit de naam Tarasjkevitsa blijkt dat Branislaw Tarasjkevitsj' werk van fundamenteel belang voor de ontwikkeling van de taal is geweest. Sinds ongeveer 1994 wordt naast deze vaste term ook het synoniem klassieke orthografie gebruikt. Tarasjkevitsa staat tegenover het narkamaŭka, de orthografie van 1933 die officieel gebruik was in de Belarussische SSR en sinds de onafhankelijkheid van Belarus in 1991 de ambtelijke taal is die gebruikt wordt naast het Russisch.
Er bestaan twee Belarussische taalversies van Wikipedia: be.wikipedia.org: de narkamaŭka-versie van Wikipedia (simpelweg Беларуская Вікіпедыя oftewel Bielaruskaja Vikipedyja geheten, "Belarussische Wikipedia") be-tarask.wikipedia.org: de Tarasjkevitsa-versie van Wikipedia (Беларуская Вікіпэдыя клясычным правапісам, Bielaruskaja Vikipjedyja kljasytsjnym pravapisam, "Belarussische Wikipedia in klassieke orthografie", tot 27 maart 2007 be-x-old.wikipedia.org).
Deze laten af en toe enkele verschillende schrijfwijzen zien, bijvoorbeeld bij de spelling van aardrijkskundige namen: Nederlandstalige Wikipedia(nl.wikipedia.org) Narkamaŭka Wikipedia(be.wikipedia.org) Tarasjkevitsa Wikipedia(be-tarask.wikipedia.org) Minsk Мінск, Minsk Менск, Mensk Brest Брэст, Brjest Берасьце, Berasjtse Hrodna Гродна, Hrodna Горадня, Horadnja Navahroedak Навагрудак, Navahroedak Наваградак, Navahradak
Sociolinguïstiek Het narkamaŭka is sterker beïnvloed door het Russisch, terwijl het Tarasjkevitsa dichter bij traditionele Belarussische uitspraak zit en meer Oekraïense, Poolse en Litouwse invloeden kent. Het Tarasjkevitsa is daarom populairder onder Belarussische nationalisten die ageren tegen russificatie, terwijl de overheid van Belarus het narkamaŭka hanteert. Hierdoor is het narkamaŭka ook de norm in het onderwijs, die alle burgers op school geleerd krijgen. De Belarussische oppositie verenigd onder president-in-ballingschap Svjatlana Tsichanowskaja in Polen gebruikt over het algemeen het narkamaŭka, maar werkt ook samen met oppositiegroepen die zich van het Tarasjkevitsa bedienen. Soms is er enige taalstrijd binnen groepen en individuen in de oppositie over de te volgen orthografie, maar ook brede acceptatie dan wel tolerantie dat iedereen zelf mag kiezen hoe zij of hij de eigen moedertaal wil schrijven en spreken.
De parallelle ontwikkeling van het 'inheemse' Tarasjkevitsa en het 'gerussificeerde' narkamaŭka is enigszins vergelijkbaar met de geschiedenis van het Noors. Begin 21e eeuw is in Noorwegen het op het Deens gebaseerde Bokmål dominant en geniet daarom de pragmatische voorkeur, maar het Nynorsk lijkt meer op het oorspronkelijke inheemse Noors en wordt daarom door sommigen gepromoot als een 'authentieker' Noors.
Zie ook Trasjanka
Externe link "Wit-Russische klassieke orthografie. Hoofdregels. Een moderne normalisatie". Een elektronisch boek (in Wit-Russisch)
Categorie:Taal in Wit-Rusland