Associatie is het in gedachten verschillende zaken met elkaar in verband brengen. Het gelegde verband kan reëel zijn en op rationele conclusies of waarneming berusten. Een associatie kan ook niet-reëel zijn, vanuit een onterechte veralgemenisering of een vooroordeel. De associatieve of symbolische poëzie maakt gebruik van associaties.
De psychoanalyse vraagt de cliënt vrij te associëren, om zo inzicht te krijgen in dieperliggende motieven en ervaringen. De cliënt moet zonder nadenken zeggen wat deze te binnenschiet, bij het horen van een naam of een begrip. Het is dan aan de therapeut om daarin een patroon of verklaring te ontdekken.
Associëren is het in gedachten vrijelijk verschillende zaken met elkaar in verband brengen, om zo dieperliggende of onbewuste beweegredenen in kaart te brengen. De uitkomsten kunnen inzicht bieden in patronen van gedrag, overtuigingen, cultureel bepaalde waarden. Reflecteren hierop kan helpen bij het (ontwikkelen van) meer zelfinzicht, of bij het objectiveren van ontstane overtuigingen.
Rechtstreekse associatie Een muziekstuk kan een associatie oproepen met een bepaalde situatie of persoon. Restaurants hebben altijd met eten te maken. Om een diploma te behalen moet er gestudeerd worden.
Indirecte associatie Dit is een uitspraak van een politicus → Veel politici liegen → Dus deze uitspraak is een leugen Die man is erg rijk → Wie rijk is kan dure dingen kopen → Het horloge van die man zal wel erg duur zijn
Opeenvolgende associaties De lijm moet eerst nog drogen → Als het buiten weer droog is zal de zon ook wel gaan schijnen → Tijdens mijn laatste vakantie was er veel zon → Ik zou best op vakantie willen → De buren zijn ook op vakantie → Zal ik de buren uitnodigen voor mijn verjaardag? → enzovoort
Een droom kenmerkt zich door een snelle opeenvolging van associaties. Achteraf is vaak moeilijk te volgen waarom de koppelingen die tijdens de droom ontstonden als logisch ervaren werden.
Categorie:Psychologie Categorie:Filosofische terminologie