Tous ayamaruensis is een klimbuideldier uit het geslacht Tous die voorkomt op Nieuw-Guinea.
Voorkomen Lange tijd was Tous ayamaruensis alleen bekend van fossielen uit het Vroeg-Holoceen van het schiereiland Vogelkop in West-Papoea in Indonesië. De soort werd beschreven op basis van zes botten uit de grotten Kria en Toé op het Ayamaru-plateau. Uit Kria zijn twee beschadigde onderkaken, waarvan een met alle vier de kiezen nog aanwezig, bekend, die op rond de 5500 tot 4000 jaar v.Chr. zijn gedateerd. Uit Toé zijn drie fragmenten van dijbenen en een stuk van een scheenbeen met een slag om de arm als Tous ayamaruensis gedetermineerd; dit materiaal is waarschijnlijk uit het Laat-Pleistoceen.
In 2026 werd de waarneming van levende exemplaren gepubliceerd op meerdere locaties in de laaglandregenwouden van het Vogelkop, in de North Coast Ranges en op het eiland Misool. Mogelijk komt de soort ook voor in het Torricelligebergte in Papoea-Nieuw-Guinea.
Verwantschap Tous ayamaruensis werd tot 2026 tot het geslacht Petauroides gerekend. Samen met de uitgestorven Petauroides stirtoni werd het in een nieuw geslacht ingedeeld. Het geslacht Tous vormt met de Queenslandkoeskoes (Hemibelideus lemuroides) en de reuzenkoeskoes (Petauroides volans) de onderfamilie Hemibelideinae van de Pseudocheiridae.
Uiterlijke kenmerken Tous ayamaruensis onderscheidt zich van zijn verwanten door zowel een uitgebreid patagium als een grijpstaart te hebben. Het gewicht bedraagt 300 tot 400 gram.
De morfologie van de onderkaak is typisch voor de familie van de kleine koeskoezen. De eerste kies is 3,1 bij 1,5 millimeter groot, de tweede 2,7 bij 1,7 millimeter en de vierde 2,7 bij 1,5 millimeter; de lengte van de derde kies kon vanwege een beschadiging niet gemeten worden, maar de breedte bedraagt 1,7 millimeter. De kiezen vertonen kenmerken die verwantschap met de reuzenkoeskoes en de Queenslandkoeskoes ondersteunen, maar ook een aantal verschillen met beide soorten, vooral met de Queenslandkoeskoes. Ook de dijbenen van Tous ayamaruensis vertonen overeenkomst met deze twee dieren.
Leefwijze Tous ayamaruensis is een nachtactieve zweefvlieger, die zich met name voedt met boomsap en bladeren. De holen van het dier bevinden zich in hoge bomen.
Categorie:Dier uit het Australaziatisch gebied Categorie:Kleine koeskoezen Categorie:Endemisch dier uit Nieuw-Guinea