Haakwormen (Acanthocephala) vormen een stam van kleine ongewervelde en parasitaire wormen.
Kenmerken Bilateraal afgeplat. Tripoblast met pseudocoel. Spiraal holoblastische klieving. Protostoom. Geen bloedvatenstelsel. Zenuwstelsel: Ze hebben centraal ganglion in de proboscis receptaculum en hebben zenuwen naar de proboscis en het hele lichaam. Sensorische uiteinden aan de proboscis en de genitale bursa. Excretiestelsel: Indien aanwezig, dan gebeurt dit met protonephridia met vlamcellen. Indien niet aanwezig, dan gebeurt de diffusie door de huid. Spierstelsel: circulaire + longitudinale spieren Voortbeweging: Passief in de gastheer Ontwikkeling: Indirect, endoparasiet (Vb. in crustacea of insecta), Adult stadium: endoparasiet (Darm van vertebrata), heteroxeen Habitat: Cosmopoliet, marien, zoetwater, terrestrisch
De meeste van de 1199 beschreven soorten worden 2mm tot 1m lang.
Voorkomen Ze komen algemeen voor in het maag-darmstelsel van ongewervelden, vissen, amfibieën, vogels en zoogdieren.
Haakwormen danken hun naam aan het terugplooien van het kopuiteinde waardoor ze op een haak lijken. Ze zijn klein en hebben snijdende monddelen of tanden waarmee ze zich vasthaken aan de darmwand. De eitjes ontwikkelen in de buitenwereld tot larven die oraal opgenomen worden of door de huid van hun gastheer dringen (percutane besmetting) en pas na een reis door het lichaam in de darm belanden.
De larven dringen via de huid binnen en vinden hun weg via het hart, vervolgens de longen, de luchtpijp en de slokdarm naar de dunne darm, waar ze zich met bloed en darmweefsel voeden. Ze kunnen behoorlijke infecties in het spijsverteringsstelsel veroorzaken.
Taxonomie De stam is als volgt ingedeeld:WORMS Klasse Archiacanthocephala Meyer, 1931 Orde Apororhynchida Familie Apororhynchidae Orde Gigantorhynchida Familie Gigantorhynchidae Orde Moniliformida Familie Moniliformidae Orde Oligacanthorhynchida Familie Oligacanthorhynchidae Klasse Eoacanthocephala Van Cleave, 1936 Orde Gyracanthocephala Familie Quadrigyridae Orde Neoechinorhynchida Familie Dendronucleatidae Familie Neoechinorhynchidae Familie Tenuisentidae Klasse Polyacanthocephala Amin, 1987 Orde Polyacanthorhynchida Amin, 1987 Familie Polyacanthorhynchidae Klasse Palaeacanthocephala Meyer, 1931 Orde Echinorhynchida Southwell en Macfie, 1925 Familie Arhythmacanthidae , 1935 Familie Cavisomidae , 1932 Familie Diplosentidae , 1932 Familie Echinorhynchidae , 1879 Familie Fessisentidae Familie Gymnorhadinorhynchidae , 2014 Familie Heteracanthocephalidae , 1956 Familie Hypoechinorhynchidae Familie Illiosentidae , 1960 Familie Isthmosacanthidae , 2012 Familie Polyacanthorhynchidae Familie Pomphorhynchidae , 1939 Familie Rhadinorhynchidae , 1923 Familie Transvenidae , 2001 Orde Polymorphida Petrochenko, 1956 Familie Centrorhynchidae Familie Plagiorhynchidae Familie Polymorphidae Orde Heteramorphida Amin en Van Ha, 2008 Familie Pyrirhynchidae
Zie ook Lijst van haakwormen Haakworminfectie