thumb|Kop van de grijze roodstaart thumb|Grijze roodstaart in vlucht

De grijze roodstaartpapegaai (Psittacus erithacus) is een papegaaiachtige uit de familie papegaaien van Afrika en de Nieuwe Wereld (Psittacidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd in 1758 gepubliceerd door Carl Linnaeus. (1758). Systema naturae ed. 10: 99 De vogel komt voor in Midden-Afrika en wordt veel als huisdier gehouden in Europa, de Verenigde Staten en het Midden-Oosten.

Kenmerken Deze vogel heeft een effen zilvergrijs verenkleed, rond de ogen een lichtgrijze huid en een korte rode staart. Lengte van kruin tot staartpunt is ongeveer 35 tot 40 centimeter.

Verspreiding en leefgebied De vogels komen van nature voor in equatoriaal Afrika. Het oorspronkelijke leefgebied bestaat uit dicht regenwoud, bossavanne, bosranden, mangrovebos, agrarisch landschap en tuinen.

Er zijn twee ondersoorten:Avilist: The Global Avian Checklist, v2025. P. e. erithacus: van Ivoorkust tot Kenia, Tanzania en in de Golf van Guinee. P. e. princeps: Principe

Roep Net als alle andere vogels hebben de papegaaien géén stembanden. Ze communiceren met elkaar met harde schreeuw- en fluittonen door trillingen in de syrinx. Ze kunnen enorm goed geluiden imiteren en in gevangenschap kunnen ze tot wel 750 verschillende woordjes leren. Berucht zijn ringtones, die de papegaai steeds uit het hoofd leert. Er zijn echter ook grijze roodstaartpapegaaien die helemaal géén woord leren spreken.

Natuurlijk gedrag John Gerrard Keulemans was rond 1865 een van de eerste Nederlandse ornithologen die het Ilhado de Principe bezocht en er waarnemingen deed aan tal van vogelsoorten, waaronder de grijze roodstaartpapegaai. Hij schreef er later over in Onze vogels in huis en tuin. De tekst bevat een uitgebreide beschrijving van het natuurlijke gedrag. (1873) - Onze vogels in huis en tuin (deel 2, hoofdstuk 3) op 16px|alt=klein Wikisource logootje Wikisource Ook in het ornithologisch verslag van zijn reis naar de Kaapverdische eilanden en Principe in het Nederlandsch Tijdschrift voor Dierkunde van 1866 noemt hij de grijze roodstaartpapegaai. (1866) - 'Opmerkingen over de vogels van de Kaap-Verdische Eilanden en van Prins-Eiland (Ilhado Principe) in de bogt van Guinea gelegen.' In: Nederlandsch Tijdschrift voor Dierkunde, 3(11-12): 363-401. Beschikbaar (als Vogels van de Kaap-Verdische Eilanden) op 16px|alt=klein Wikisource logootje Wikisource; zie pag. 380f.

De grijze roodstaartpapegaai is een typische boomvogel en leeft in tropische regenwouden, mangroven en de vochtige savannen. Aan de randen van het woud in het overgangsgebied naar het open land vindt hij zijn ideale habitat. De roodstaartpapegaai is schuw en blijft weg van mensen, dorpen en steden.

De grijze roodstaartpapegaai kiest een partner voor het leven; samen maken ze een nest in boomholtes. Het wijfje krijgt buiten het regenseizoen 2 tot 5 eieren waarop ze gedurende ongeveer 4 weken broedt terwijl de man oppast en voor het eten zorgt. Beide ouders verzorgen de kuikens gedurende ongeveer 3 maanden. Ze brengen de dag door met hun partner en soms in kleine groepjes van pakweg 20 tot 30 vogels. Als het begint te schemeren, vormen ze grotere groepen en gaan gezamenlijk op zoek naar voer. Ze vliegen rechtlijnig en soms op grote hoogte.

Dieet In het wild worden naast palmnoten (ongeveer 80% van hun dieet) vruchten, noten, bessen, zaden, bloemen en bloemknoppen gegeten.

In gevangenschap eten veel grijze roodstaartpapegaaien een mix van zaden, fruit en groenvoer. Een zadenmix werkt echter het selectief voeren of 'browsing' in de hand, waarbij de vogel alleen de lekkerste zaadjes eet en de rest negeert. Het gevolg is dat een vogel een dieet binnenkrijgt dat deficiënt is aan vele voedingsstoffen waaronder vitamine A en aminozuren, en een te hoge verhouding calcium/fosfaat bevatRoudybush TE (1999) "Psittacine nutrition", The veterinary clinics of North America. Exotic animal practice, jrg. 2, nr. 1, p. 111-125

Voedingsdeficiëntie is de meest voorkomende oorzaak van ziektes bij vogels die als gezelschapsdier worden gehouden.Schoemaker NJ, Lumeij JT, Dorrestein GM, Beynen AC (1999) "Nutrition-related problems in pet birds", Tijdschrift voor Diergeneeskunde, jrg. 124, nr. 2, p. 39-43. Daarom is het zeer aan te raden om de grijze roodstaartpapegaai een goed pelletvoer te geven.Pellets zijn brokjes waarin alle voedingsstoffen homogeen verdeeld zitten, waardoor 'browsing' niet meer mogelijk is en voedingsdeficiënties voorkomen worden.

Grijze roodstaartpapegaaien mogen, net als elke papegaai, groenvoer en fruit alleen als traktatie krijgen naast een uitgebalanceerd dieet. Te veel fruit verhoogt de energiedichtheid van de maaltijden en werkt obesitas en voedingsdeficiënties in de hand. Als traktatie kan men de vogel kleine stukjes banaan, peer of appel geven, maar de normale brokjes, uit de hand gegeven, worden door het dier ook gewaardeerd en hebben geen nadelige effecten op de gezondheid.Kalmar ID, Veys AC, Geeroms B, Reinschmidt M, Waugh D, Werquin G, Janssens GP (2010) "Effects of segregation and impact of specific feeding behaviour and additional fruit on voluntary nutrient and energy intake in yellow-shouldered amazons (Amazona barbadensis) when fed a multi-component seed diet ad libitum.", Journal of animal physiology and animal nutrition, jrg. 94, nr. 6, p. 383-392.

Status als beschermde diersoort Natuurlijke vijanden zijn roofvogels en slangen. Kuikens worden ook wel door apen uit de nesten gehaald. Maar de populatie-aantallen nemen vooral af door habitatverlies. Het leefgebied wordt aangetast door ontbossing waarbij natuurlijk bos wordt omgezet in gebied voor agrarisch gebruik en menselijke bewoning, waardoor grote bomen verdwijnen met natuurlijke holen waarin de vogels kunnen nestelen. Om deze redenen staat deze soort sinds 2016 als bedreigd op de Rode Lijst van de IUCN. De vogel staat opgenomen in Bijlage I van het CITES-verdrag.

Intelligentie De grijze roodstaartpapegaai staat bekend als een erg intelligente diersoort, waar veel onderzoek naar gedaan wordt. Het dier kan tot 100 mensenwoorden leren en die plaatsen binnen een context, wat verder gaat dan imitatie. Ze kunnen objecten identificeren op basis van kleur, materiaal, vorm en aantal. In de spiegeltest - die gebruikt wordt om zelfbewustzijn te testen - is het resultaat niet eenduidig, maar dat impliceert niet per se dat het dier geen zelfbewustzijn heeft. Ze vertonen ook probleemoplossend vermogen en complexe sociale vermogens, zoals elkaar helpen.

Bekende exemplaren Alex

Een opmerkelijke grijze roodstaartpapegaai is Alex (Avian Learning EXperiment). Deze papegaai werd van jongs af aan door de Amerikaanse onderzoeker Irene Pepperberg getraind om te onderzoeken welke mogelijkheden hij had om de menselijke taal te gebruiken. Alex leerde onder andere vragen stellen, verzoeken weigeren, voorwerpen benoemen, de overeenkomsten dan wel verschillen tussen voorwerpen benoemen en tellen. Alex is in september 2007 op 31-jarige leeftijd overleden.

Polly Grey Een andere bekende grijze roodstaartpapegaai is Polly Grey, mascotte van het 322 squadron van de Koninklijke Luchtmacht

Externe links Grijze roodstaartpapegaai Psittacus erythacus in Onze vogels in huis en tuin (deel 2) van J.G. Keulemans (1873) op de 16px|alt=klein Wikisource logootje Nederlandstalige Wikisource. Alex Foundation

Categorie:Psittacidae Categorie:Dier uit het Afrotropisch gebied Categorie:IUCN-status bedreigd