Koboeleti (Georgisch: , ) is een gemeente in de autonome republiek Adzjarië, in het zuidwesten van Georgië. De gemeente heeft een oppervlakte van ruim 711 km² en ruim 74.000 inwoners (2024). Ze omvat zowel laagland als hooggebergtes met diverse beschermde natuurgebieden. Het bestuurlijk centrum en de grootste plaats is de gelijknamige stad, die vooral bekend staat als badplaats aan de Zwarte Zee.

Geschiedenis De Zwarte Zeekust kent een lange historie van menselijke bewoning, ook het gebied rond Koboeleti waar diverse archeologische vindplaatsen zijn uit de steentijd (Choetsoebani en Koboeleti) en de bronstijd (Tsjaisoebani). Het grondgebied van de gemeente Koboeleti maakte na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië deel uit van het Vorstendom Goeria, ook nadat het Ottomaanse Rijk Adzjarië veroverde. Pas in de 18e eeuw, na de Russisch-Turkse Oorlog (1768-1774) werd Neder-Goeria, het gebied rond Koboeleti, door de Ottomanen bij Adzjarië ingelijfd en werd onderworpen aan gedwongen islamisering van de christelijke bevolking. Dit had ontvolking tot gevolg.

Binnen het Ottomaanse rijk werd dit gebied het district Tsjoeroeksoe genoemd. Met de Vrede van San Stefano in 1878 werd het district ingelijfd bij het Russische Rijk dat het onderdeel maakte van de okroeg Batoemi en de bestuurlijke sub-eenheid hernoemde naar het district (oetsjatsjok) Kintrisji. Pas in de jaren 1920 werd de bestuurlijke eenheid genoemd naar Koboeleti, eerst als oejezd, daarna rajon.

Theeteelt In de 19e eeuw kwamen de Georgische Zwarte Zee kustregio's op als theeproducent. Vanaf de jaren 1880 begonnen Russische ondernemers thee te produceren in Tsjakvi, waarmee het Koboeleti rajon een bakermat van de Georgische thee zou worden. De Russische keizer haalde vervolgens uit China de jonge Lao Jingzhou om in Tsjakvi op de theecultivering toe te zien.

Vanaf de jaren 1920 nam de theeteelt een grotere vlucht door de collectivisering en de oprichting van kolchozen in onder meer Otsjchamoeri door het Sovjet-bestuur. In Tsjakvi waren op het hoogtepunt meerdere theefabrieken. In de jaren 1990 stortte de theeproductie in, en is er weinig meer van over. Na 2000 is toerisme een belangrijkere rol gaan spelen. Door de groei van Batoemi is de gemeente door grenswijzigingen in de periode rond 2010 een kleine 9 km² kwijtgeraakt, waar een deel van Tsjakvi onder viel.

Geografie miniatuur|De berg Nabadziri (2.364 m) in Nationaal park Kintrisji. Koboeleti grenst in het noorden aan de gemeente Ozoergeti in de regio Goeria, in het oosten aan Sjoeachevi, en in het zuiden aan Keda, Chelvatsjaoeri en Batoemi. De Zwarte Zee begrenst de westkant.

Laagvlakte, bergen en natuur De Koboeletivlakte is een driehoekig drasland in het kustgebied waar een aantal rivieren doorheen stroomt, waarvan de Tsjoloki de grens van Adzjarië met Goeria vormt. Anderen zijn de Otsjchamoeri, Atsjchva, Kintrisji en de zuidelijk gelegen Tsjakvistskali. Deze rivieren hebben hun oorsprong in het Meschetigebergte dat vanuit noordoostelijke richting over de zuidoostelijke flank van de gemeente ligt en bij Tsjakvi de kust bereikt.

De Taginaoeri (2.668 meter) is de hoogste berg binnen de gemeente en bevindt zich op de bergkam van het Meschetigebergte, wat tevens de gemeentegrens is met Sjoeachevi en Keda. Er liggen diverse Georgische beschermde natuurgebieden in de gemeente, die allen onderdeel zijn van het Colchis Regenwouden en Draslanden, een UNESCO Werelderfgoed.

Zo ligt circa tien kilometer ten oosten van Tsjakvi in het Meschetigebergte het nationaal Park Mtirala, waarvan de naam is afgeleid van de vele regen die in het gebied valt. Mtirala betekent "huilen": er valt ruim 4500 millimeter regen per jaar en is daarmee het meest regenachtige gebied in Georgië. Ten noorden van Mtirala ligt het nationaal park Kintrisji. In de Koboeletivlakte ten westen van Otsjchamoeri liggen twee beschermde draslanden.

Demografie De gemeente Koboeleti telde 74.027 inwoners bij de volkstelling van 2024, een geringe afname sinds de volkstelling van 2014. Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Koboeleti 1886 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2002 2014 2024 Gemeente Koboeleti 7.464 19.995 41.472 54.401 70.717 78.382 88.107 88.063 74.794 74.024 Koboeleti - 1.904 6.133 12.598 18.051 18.283 20.932 18.556 16.546 19.356 Otsjchamoeri - - - 3.803 3.673 4.322 5.008 5.026 5.355 3.165 Tsjakvi - - - 6.183 5.365 6.374 7.199 8.100 6.720 6.819Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1886 tot heden. Noot:

Etniciteit en religie miniatuur|Er is veel cultureel erfgoed zoals oude bruggen. Volgens de volkstelling van 2024 was de bevolking van de gemeente voor 95 procent etnisch Georgisch. Dit is inclusief de Adzjaren, islamitische Georgiërs, die 23 procent van de bevolking uitmaken, terwijl 71 procent orthodox-christelijk is. Behoudens enkele tientallen volgers van de Armeens-Apostolische Kerk, katholieken en jehova's getuigen, zijn er geen andere religieuze minderheden vertegenwoordigd.

De tweede grote bevolkingsgroep zijn Russen, wier aantal sinds de volkstelling van 2014 bijna verdubbelde naar 1,6 procent, als gevolg van de immigratiegolf na de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Andere etnische minderheden zijn onder andere Armeniërs (1,0%) en Oekraïners (0,5%).

Administratieve onderverdeling miniatuur|Tsjakvi was een belangrijk theecentrum De gemeente Koboeleti is administratief onderverdeeld in 19 gemeenschappen (, temi) met in totaal 49 dorpen (, sopeli). Er zijn twee daba (, 'nederzetting met stedelijk karakter' en één stad.

stad: Koboeleti, bestuurlijk centrum gemeente; daba: Tsjakvi en Otsjchamoeri; dorpen: in totaal 49.

Bestuur De gemeenteraad van Koboeleti (Georgisch: , ) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten. Samenstelling Sakreboelo (zetels per partij) Partij 2014 2017 2021 2025   Georgische Droom (GD) 21 29 24 36   Verenigde Nationale Beweging (UNM) 7 6 13   Overige partijen 7 2 2 1 Totaal 35 37 39 37

Vervoer De Georgische internationale hoofdweg S2 (E70) loopt door de gemeente. Dit gedeelte wordt ook wel Koboeleti Bypass genoemd, nadat deze in de periode 2013-2018 werd verlegd naar het binnenland als een vrijliggende tweebaansautoweg om de bebouwde kernen te ontlasten van het toenemende verkeer naar en van Batoemi en Turkije. De belangrijkste interregionale route door de gemeente is de nationale route Sh2 tussen Ozoergeti en Koboeleti. De Samtredia - Batoemi spoorlijn loopt door de gemeente.

Externe links Website gemeente Koboeleti

Referenties

Categorie:Adzjarië Categorie:Gemeente in Georgië