Een computerspelgenre of videospelgenre wordt gebruikt om computerspellen te categoriseren, gebaseerd op de gameplay in plaats van op visuele verschillen of verschillen in het verhaal. Het genre van een computerspel wordt gedefinieerd door een reeks gameplay-uitdagingen. Computerspellen worden geclassificeerd los van de inhoud en configuratie, in tegenstelling tot andere fictiewerken, zoals boeken en films. Of een actiespel zich nu bijvoorbeeld afspeelt in de ruimte of in een fantasiewereld, het blijft een actiespel.
Hieronder volgt een lijst van genres en subgenres. De lijst is niet volledig, maar de meeste staan hier genoemd. Tevens moet worden opgemerkt dat veel computerspellen niet louter tot één genre behoren: vaak worden elementen uit verschillende genres gecombineerd.
Actie
Beat 'em up
Beat 'em up is een genre waarin een of twee spelers het opnemen tegen meerdere vijanden, met of zonder wapens (haast nooit vuurwapens). Het genre wordt gekenmerkt door het van links naar rechts en sectie per sectie doorlopen van een 2D level, in elk van de secties moeten alle vijanden verslagen worden voor men verder kan gaan naar het volgende deel. Op het einde van elk level komt er in bepaalde spellen een zogenaamde boss fight waarbij de speler het moet opnemen tegen een veel sterkere vijand. Voorbeelden van spellen uit dit genre zijn Double Dragon, Golden Axe en Streets of Rage.
First-person shooter
De first-person shooter is het genre waarbij de speler door de ogen van de hoofdrolspeler en in een driedimensionale omgeving het spel doorloopt. Het draait bij first-person shooters om het vuurgevecht, zowel op lange als op korte afstand. Het spel dat als eerste first-person shooter beschouwd wordt is Wolfenstein 3D uit 1992, de invloedrijkste is echter Doom, dat één jaar later uitkwam. Games die op Doom leken werden vaak "Doom-clones" geheten nog voor de term first-person shooter gebruikt werd. Oorspronkelijk werden de first-person shooters enkel op pc uitgebracht, maar vanaf 1997 deed het genre met GoldenEye 007 ook op de spelcomputers zijn intrede. Het succes van Halo: Combat Evolved in 2001 zorgde ervoor dat het genre nu op de meeste platformen speelbaar is. Naast de offline campagne hebben vele first-person shooters ook de mogelijkheid tot multiplayer.
Platformspel
Een platformspel is een computerspel waarbij de speler zich door een wereld vol obstakels baant. Het doel van het spel is om heelhuids van het begin naar het einde te gaan en daarbij alle obstakels te overwinnen. Vaak gebeurt dit door te springen, te lopen en te schieten. Tevens dienen in vele platformspellen voorwerpen (munten, fruit, power-ups) verzameld te worden die tijdelijke of blijvende bonussen verschaffen. Voorbeelden van 3D-platformspellen zijn Crash Bandicoot en Rayman. Voorbeelden van 2D-spellen zijn Duke Nukem, Super Mario Bros., Sonic the Hedgehog en Earthworm Jim.
Shoot 'em up
In dit subgenre van schietspellen controleert de speler een personage, meestal een ruimteschip, waarbij hij of zij het moet opnemen tegen vele vijanden terwijl hij of zij de kogels van de vijand ontwijkt. De speler moet vooral vertrouwen op reactiesnelheid en kennis van het level om het tot een goed einde te brengen. Er zijn verschillende soorten shoot 'em up; ze worden voornamelijk gecategoriseerd door de manier waarop de speler zich beweegt. De voornaamste zijn: fixed shooters, scrolling shooters en rail shooters. R-type is een horizontal shooter; de speler speelt een klein ruimteschip dat altijd aan de linkerkant van het scherm vliegt en dat hij van rechts op zich ziet afkomen.
Third-person shooter
Het grote verschil met de first-person shooter is het camerastandpunt. Bij first-person shooters ziet de speler zijn avatar nooit, terwijl hij bij een third-person shooter zijn personage voortdurend ziet. Omdat het zicht van de speler niet door de ogen van de protagonist is maar van een afstand, heeft hij een beter overzicht van de situatie en zijn vijanden, wat een tactisch element toevoegt. Soms is het onderscheid tussen de first- en third-person shooter ook niet helemaal duidelijk. Dit is het geval bij Metroid Prime, waar men vooral in first-person speelt, maar de camera in third-person schakelt wanneer men in de Morph Ball transformeert.
Vechtspel In een vechtspel selecteerd de speler een personage uit een roster waarmee hij een ander personage uit hetzelfde (of soms een secundair) roster verslaat. Deze games zijn vaak 2D en staan bekend om hun potentie als E-sport. Gevechten vinden plaats in real time, reactiesnelheid is dus enorm belangrijk. De vechtgame is een genre waar makkelijk aan begonnen kan worden maar waar, door complexe moves, timing en interacties, er snel een groot verschil ontstaat tussen amateurs en experts. Dit genre ontstond in Japan. Bekende games in dit genre zijn Mortal Kombat, Street Fighter en Smash Bros.
Avontuur
Dit soort spellen houden in dat de speler een kamer, gebouw of eiland verkent en kleine puzzels oplost met informatie en items die op andere plekken te vinden zijn. De aaneenschakeling van puzzels leidt tot de oplossing van het verhaal.
Action-adventure
Action-adventure-spellen zijn een samengaan van de genres actiespel en adventure, waarbij men zowel puzzels oplost als vijanden bevecht. De verhaallijn in dit genre is meestal beter en dieper uitgewerkt dan in de normale actiespellen, ook heeft de speler hier zowel mentale als fysieke uitdagingen, een schoolvoorbeeld hiervan is Prince of Persia. Het tempo waarop gespeeld wordt ligt meestal veel hoger dan bij adventures maar lager dan bij actiespellen. Soms is het moeilijk om een onderscheid te maken of een spel al dan niet een action-adventure-spel is. Bijvoorbeeld, een actiespel met puzzels zal soms bestempeld worden als een action-adventure-spel, maar als die puzzels te makkelijk zijn wordt het soms ook gewoon een actiespel genoemd. Andere games die soms wel action-adventures genoemd worden zijn Uncharted en Tomb Raider.
Stealthspel
In een stealthspel wordt een speler beloond wanneer hij of zij antagonisten vermijdt of overwint. Een stealthspel draait, in contrast met een actiespel, meer rond geduld, onopgemerkt blijven (bijvoorbeeld het vermijden van gevechten en het maken van geluid) en het gebruiken van listen (bijvoorbeeld vermommingen), dan met getrokken pistolen een kamer binnenstormen. Sommige spellen stellen de speler in staat te kiezen tussen een stealth-benadering of een directe aanval op antagonisten, waarbij de speler een grotere beloning krijgt wanneer hij of zij voor stealth kiest. Voorbeelden van stealth games zijn Dishonored, Hitman en Splinter cell.
First-person adventure De first-person adventure is een point-and-click adventure vanuit het eerstepersoonsperspectief, waarbij er weinig interactie is met personages. Dit genre wordt gekenmerkt door haar hoge grafische kwaliteit en is bekend van onder andere Myst.
Point-and-click adventure
De point-and-click adventure is een avonturenspel waarbij de speler in interactie treedt met de spelwereld en de objecten en personages erin. Deze interactie gebeurt met een muis, die vaak contextgevoelig is of gebonden is aan een specifieke interactie (zoals 'kijk', 'beweeg' 'gebruik)'. Door middel van de interactie tracht de speler de puzzels waarmee hij of zij geconfronteerd wordt op te lossen. Bekende point-and-click adventures zijn Monkey Island, Grim Fandango en Sam & Max Hit the Road.
Visuele roman
Een visuele roman (ook wel visual novel in het Engels of in het Japans) is een Japans computerspelgenre dat bestaat uit visuele beelden, stemmen en muziek, gecombineerd met een uitgebreide verhaallijn. Sommige visuele romans maken gebruik van mini-games maar meestal bestaat de interactie van een visuele roman uit het doorklikken van tekst.
Computer role-playing game
Omdat het ooit begon als een type bordspel waar veel rekenwerk voor nodig was, was de role-playing game uitermate geschikt om op de computer te zetten, daar die veel sneller kan rekenen. Kenmerkend aan het rollenspel is dat elk personage bestaat uit verscheidene kenmerken, vaak gekozen door de speler. Deze kenmerken kan men door ervaring op te doen, vaak door het afwerken van een queeste of het verslaan van tegenstanders, verbeteren en zodoende het personage uitbouwen. Het uitbouwen van het personage, het overleven van gevechten en het doorlopen van de verhaallijn vormen de belangrijkste kenmerken van de computer role-playing game.
Westerse RPG De westerse RPG wordt getypeerd door donkere graphics, oudere personages en een nadruk op niet-lineaire gameplay, vrijheid en realisme. Westerse RPG's hebben daarom vaak een open einde en een open wereld. Naast de aanwezigheid van de open wereld wordt het gevoel van vrijheid gecreëerd door een dialoog-systeem waarbij de speler keuzes moet maken. Zo kan de speler de plot in een bepaalde richting sturen of de relaties tussen de personages beïnvloeden. In tegenstelling tot de J-RPG waarbij occasioneel sidequests gedaan kunnen worden die afwijken van de verhaallijn zal hier de verhaallijn veel losser zijn. De speler heeft meer mogelijkheden om zich te verplaatsen en om verschillende puzzels op verschillende manieren op te lossen. Het grote voorbeeld van spellen met een enorme open wereld is de The Elder Scrolls-reeks. Westerse RPG's zijn ook gekenmerkt door de nadruk op individualisme, dat wordt gekenmerkt door de mogelijkheid om de eigen protagonist samen te stellen, zowel wat betreft statistieken als uiterlijk.
J-RPG Dit spel lijkt vaak niet op zijn westerse tegenhangers, hoewel het toch dezelfde basiselementen bevat. De J-RPG heeft vaker heldere, op anime gebaseerde graphics, jongere personages en een vaak erg goed, doch lineair, uitgewerkt verhaal met lange dialogen. De lineariteit van het verhaal zorgt ervoor dat er vaak geen eigen personage kan worden aangemaakt of dat het personage van de speler het verhaal kan beïnvloeden. Het levellen richt zich vooral op het aanvalsaspect. Het vechtsysteem wordt vaak afgekeken van het hack-and-slashgenre, oudere spellen doen dit zelfs turn-based. de J staat voor Japan, uiteraard omdat ze daar gemaakt worden en veel populairder zijn. Slechts enkele titels krijgen populariteit hier, maar die doen het dan vaak erg goed. Denk maar aan Final Fantasy X.
Text-based RPG In dit obscure subgenre van de turn-based RPG bestaat de hele spelwereld, de personages, de gameplay en de gebeurtenissen uit proza. De speler kan acties uitvoeren door bijvoorbeeld "go west" of "open mailbox" te typen. Zork is hiervan het bekendste voorbeeld. Hoewel de productie van deze spellen lang stillag, speelden liefhebbers nog steeds hun eigen rollenspellen in chatboxen en fora. Dit was zonder een geprogrammeerde gameplaymechaniek, maar men spreekt regels af en kiest een spelmeester. Enkele jaren terug maakte de text-based RPG een kleine comeback met online versies zoals Dark Throne, waar meerdere spelers tegelijk in konden spelen.
Hack and slash
Een team of een personage (Engels: character) wordt tegen een groep tegenstanders of één grote vijand gesteld. Vaak moeten deze groepen een voor een worden afgehandeld, en in sommige spellen als Final Fantasy komt in het gevecht zelf elke speler apart aan de beurt. Elk personage beschikt over een reeks basisaanvallen, maar net als in fighting games kunnen er vaak combo's worden uitgevoerd of speciale aanvallen aangekocht worden. Het upgrade-systeem lijkt vaak op dat van RPG's. Het typevoorbeeld van een hack and slash-spel is Diablo. Deze games maken vaak gebruik van een top-down of isometrisch perspectief.
MMORPG