Het Criterium der Azen (Frans: Critérium des As) was een wielerwedstrijd, gehouden als dernykoers. Deze vond doorgaans plaats aan het einde van het wielerseizoen, in de periode midden september tot midden oktober. Vanaf de jaren 1940/1950 werden in de regel de tien best presterende wegrenners van het voorbije seizoen uitgenodigd om aan de wedstrijd deel te nemen, vandaar ook de naam van het criterium. Door deze opzet bevat de lijst van winnaars vanaf die jaren méér bekende namen dan in de vooroorlogse edities.
Historie In 1920 werd een wielerwedstrijd Bordeaux-Parijs-Bordeaux gehouden onder de naam 'Critérium de la Résistance', een voorloper van het Criterium der Azen. Deze race was 1208 kilometer lang en werd gewonnen door de Belg Louis Mottiat in 56 uur en 48 minuten. De marathon werd niet herhaald, maar vormde wel de basis voor een kortere versie waaruit het Criterium der Azen ontstond. Van 1921 tot 1966 werd het criterium gehouden in Longchamp, over 27 ronden van elk 3,63 km. Vanaf 1967 vond de wedstrijd plaats op verschillende locaties in Frankrijk, Zwitserland en Nederland.
Aanvankelijk reden de deelnemers afwisselend alleen en achter gangmakers. Later werden tandems of triplets gebruikt als gangmaker, die op hun beurt vervangen werden door motorfietsen. Vanaf 1947 werden derny’s als gangmaker gebruikt.
De recordwinnaar is de Belg Rik Van Steenbergen, die in 1958 voor de vijfde keer won.
De wedstrijd werd voor het laatst gehouden in 1990. In 1991 werd het evenement vervangen door de Roue d'Or des As. In Amsterdam werd van 1991 tot 2000 een identieke dernykoers verreden onder de naam Amsterdam RAI Dernyrace. Deze race was opgenomen in de UCI-kalender.
Lijst van winnaars 1921 · Philippe Thys 1922 · René Vermandel 1923 · Jules Vanhevel 1924 · Jules Vanhevel 1925 · Achille Souchard 1926 · Francis Pélissier 1927 · Gabriel Marcillac 1928 · Charles Lacquehay 1929 · Georges Wambst 1930 · Camille Foucaux 1931 · Jean Maréchal 1932 · Ernest Terreau 1933 · Charles Pélissier 1934 · André Leducq 1935 · Ernest Terreau 1936 · Ernest Terreau 1937 · Georges Paillard 1938* · Gerrit Schulte 1939-1942 · niet verreden 1943 · Raoul Lesueur 1944-1946 · niet verreden 1947 · Émile Carrara 1948 · Rik Van Steenbergen 1949 · Louison Bobet 1950 · Louison Bobet 1951 · Hugo Koblet 1952 · Rik Van Steenbergen 1953 · Louison Bobet 1954 · Louison Bobet 1955 · Rik Van Steenbergen 1956 · Bernard Gauthier 1957 · Rik Van Steenbergen 1958 · Rik Van Steenbergen 1959 · Jacques Anquetil 1960 · Jacques Anquetil 1961 · Rik Van Looy 1962 · Rudi Altig 1963 · Jacques Anquetil 1964 · Peter Post 1965 · Jacques Anquetil 1966 · Gerben Karstens 1967 · Eddy Merckx 1968 · Felice Gimondi 1969 · Walter Godefroot 1970 · Eddy Merckx 1971 · niet verreden 1972 · Raymond Poulidor 1973 · Gerben Karstens 1974 · Eddy Merckx 1975 · Roger De Vlaeminck 1976 · Freddy Maertens 1977 · Francesco Moser 1978 · Michel Laurent 1979 · Joop Zoetemelk 1980 · Joop Zoetemelk 1981 · Daniel Willems 1982 · Bernard Hinault 1983 · Greg LeMond 1984 · Sean Kelly 1985 · Sean Kelly 1986 · Sean Kelly 1987 · Charly Mottet 1988 · Claude Criquielion 1989 · Laurent Fignon 1990 · Gilbert Duclos-Lassalle * In 1938 werd de race niet als het Criterium der Azen verreden maar eenmalig gehouden als viering van het 50-jarig bestaan van de Dunlop bandenfabriek, ook in Longchamps. Meervoudige winnaars Overwinningen Renner Land Jaren 5 Rik Van Steenbergen 1948 + 1952 + 1955 + 1957 + 1958 4 Louison Bobet 1949 + 1950 + 1953 + 1954Jacques Anquetil 1959 + 1960 + 1963 + 1965 3 Ernest Terreau 1932 + 1935 + 1936Eddy Merckx 1967 + 1970 + 1974Sean Kelly 1984 + 1985 + 1986 2 Jules Vanhevel 1923 + 1924Gerben Karstens 1966 + 1973Joop Zoetemelk 1979 + 1980
Overwinningen per land Overwinningen Land 29 19 6 3 2 1 , ,
Wedstrijdlocaties De race werd gehouden in de volgende plaatsen: 1913-1966 · Renbaan Longchamp (Parijs) 1967 · Lac Daumesnil (Bois de Vincennes) 1968-1969 · Le Havre 1970 · Lac Daumesnil 1972 · Felletin 1973 · Tilburg (NL) 1974 · Nogaro 1975 · Belfort 1976 · Valkenburg aan de Geul (NL) 1977 · Châteaulin 1978 · Orchies 1979-1982 · La Défense 1983 · Genève (CH) 1984-1988 · Montreuil 1989 · Leucate 1990 · Lac Daumesnil
Categorie:Wielerwedstrijd in Frankrijk Categorie:Voormalige eendagswielerwedstrijd