Bartholomeus Cornelisz. van Bassen (mogelijk Den Haag, ca. 1590 – begraven Den Haag, 28 november 1652) was een Noord-Nederlands kunstschilder en architect.
Biografie Bartholomeus Cornelisz. van Bassen was de zoon van Cornelis van Bassen en de kleinzoon van Bartholt Ernst van Bassen, griffier van de Staten-Generaal te Den Haag. Lange tijd werd aangenomen dat hij uit Antwerpen afkomstig was, maar daarvoor is in de Antwerpse gildearchieven geen bevestiging gevonden; recenter onderzoek veronderstelt Den Haag als geboorteplaats. Over zijn opleiding in het schildersvak is niets bekend.
Het eerste document waaruit zijn werkzaamheid blijkt, is zijn inschrijving bij het Sint-Lucasgilde van Delft op 21 oktober 1613; als niet-Delftenaar betaalde hij daarbij 12 gulden, tegenover 6 gulden voor in de stad geboren schilders. Zijn vroegst bekende werk wordt op 1614 gedateerd.
Uiterlijk in 1622 vestigde Van Bassen zich in Den Haag, waar hij zich dat jaar bij het plaatselijke Sint-Lucasgilde liet inschrijven. Op 28 januari 1624 trouwde hij er met Aeltje (Aaltgen) Pietersdr van Gilst. In 1627 werd hij deken van het Haagse gilde, en in 1636 en 1640 werd hij tweemaal hoofdman. Als architect hield hij zich tussen 1629 en 1634 in opdracht van stadhouder Frederik Hendrik bezig met Huis Honselaarsdijk en Huis ter Nieuburch. In 1630–1631 was hij architect bij de verbouwing van het voormalige Sint-Agnesklooster te Rhenen tot woning voor de afgezette koning van Bohemen, Frederik V, keurvorst van de Palts. In 1634 reisde hij bovendien naar Arnhem voor de restauratie van het stadhuis. Op 27 oktober 1638 werd hij opzichter van de stadsgebouwen van Den Haag, en van 1639 tot aan zijn dood in 1652 was hij stadsbouwmeester. In die functie hield hij zich bezig met de restauratie van het stadhuis en, vanaf 1649, met de bouw van de Nieuwe Kerk.
Van Bassen was ook een bekwaam schilder. Hij specialiseerde zich in de weergave van (deels fantasie-)architectuur, kerk- en paleisinterieurs, waarbij de nadruk lag op de weergave van het perspectief. Jan Martszen de Jonge, Anthonie Palamedesz. en Esaias van de Velde hebben stoffage geschilderd in een aantal van zijn architectuurstukken. Gerard Houckgeest wordt algemeen als zijn leerling beschouwd; RKD noemt daarnaast Jan van der Vucht als leerling en mogelijk ook Dirck van Delen.
Van Bassens vrouw overleed in 1652; hijzelf stierf kort daarna en werd begraven in de Grote of Sint-Jacobskerk te Den Haag.
Nieuwe Kerk Den Haag thumb|290px|De Nieuwe Kerk te Den Haag Van Bassen was vanaf 1649 betrokken bij de bouw van de Nieuwe Kerk aan het Spui in Den Haag. Rond 1650 nam hij deel aan een ontwerpwedstrijd voor het ontwerp van deze kerk, die hij niet won; uit datzelfde jaar dateert een gezicht op Den Haag van zijn hand, thans in het Haags Historisch Museum, geschilderd terwijl hij met dit ontwerp bezig was. Hoe zijn betrokkenheid bij de bouw vanaf 1649 zich verhoudt tot het verlies van deze ontwerpwedstrijd, is uit de geraadpleegde bronnen niet op te maken.
Literatuur E. Buijsen et al.: Haagse schilders in de Gouden Eeuw. Het Hoogsteder Lexicon van alle schilders werkzaam in Den Haag, 1600-1700. Waanders, 1998, .
Galerij
Categorie:Nederlands kunstschilder Categorie:Nederlands architect Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 17e eeuw