Het baljuwschap Zuid-Holland was een tot het graafschap Holland behorend baljuwschap.
Graaf Willem II van Holland (1234-1256) stichtte naar Vlaams voorbeeld vier baljuwschappen, waar namens hem recht kon worden gesproken. Het waren van noord naar zuid: Kennemerland, Noord-Holland, later Rijnland genoemd, Zuid-Holland, Zeeland, dat zich al snel (in 1323) tot een graafschap ontwikkelde.
Het baljuwschap Zuid-Holland strekte zich uit over het zuidelijk deel van de huidige provincie Zuid-Holland en het noordwestelijk deel van de huidige provincie Noord-Brabant. De grens tussen de baljuwschappen Noord-Holland en Zuid-Holland werd gevormd door de Maasmond, de Merwede en de Hollandse IJssel.
Door de Sint-Elisabethsvloed van 1421 was de geografische eenheid van het baljuwschap verloren gegaan. Delen van het baljuwschap lagen op het Eiland van Dordrecht, de Alblasserwaard, de Krimpenerwaard, de Riederwaard, de Zwijndrechtse Waard, de Hoeksche Waard en in de Langstraat. Het juridisch centrum van het baljuwschap was Dordrecht. Het gebrek aan eenheid werd niet alleen veroorzaakt door het water, veel dorpen vielen buiten het baljuwschap, omdat ze behoorden tot de hoge heerlijkheden.
Met de komst van de Bataafse Republiek in 1795 kwam er een einde aan het baljuwschap.
Heerlijkheden in het baljuwschap Tot het baljuwschap behoorden de volgende ambachtsheerlijkheden:
In het huidige Noord-Brabant: Werkendam Dussen-Munsterkerk Dussen-Muilkerk Standhazen Drimmelen Raamsdonk Hendrik Luiten Ambacht Groot-Waspik Klein-Waspik 's-Grevelduin-Capelle Nederveen-Capelle Zuidewijn-Capelle Vrijhoeve-Capelle Besoijen Sprang
Op het eiland van Dordrecht: Dubbeldam Wieldrecht Mijl
In de Zwijndrechtse Waard: Heer Jansdam Groote-Lindt Kleine-Lindt Heer Oudelands Ambacht Zwijndrecht of Schobbelands Ambacht Meerdervoort Kijfhoek Hendrik Ido Ambacht en Schildmanskinderen Ambacht Rijsoord Strevelshoek Sandelingen Ambacht of Adriaan Pieters Ambacht
In de Riederwaard: Ridderkerk Oost-IJsselmonde West-IJsselmonde Oost-Barendrecht West-Barendrecht Carnisse
In de Alblasserwaard: Sliedrecht Naaldwijk Lokhorst en Niemandsvriend Alblasserdam Nieuw-Lekkerkerk Streefkerk Molenaarsgraaf Brandwijk en Gijbeland Bleskensgraaf Giessen-Oudkerk Giessendam
In de Krimpenerwaard: Krimpen aan de Lek Krimpen aan den IJssel Ouderkerk aan den IJssel Berkenwoude en Achterbroek Stormpolder (Kralingen) Stolwijk (grootste deel, een kleiner deel behoorde bij baljuwschap Blois)
In de Hoeksche Waard: Puttershoek Maasdam Mijnsheerenland van Moerkerken Heinenoord
Baljuws PERIODE BALJUW ? - 1306 - ? Simon van MarkenburgRidderschap in Holland: portret van een adellijke elite in de late middeleeuwen Par A. Janse < Jun.1318- > Apr.1321 Jan van Bergenwww.historici.nl Aug.1321- > Okt.1323 Mathias Rengersz. < Sep.1326- > Apr.1327 Willem de Molenaar < Jul.1327- > Jul.1327 Jan van Rozenburg < Jul.1329- > 1329 Jan van den Zijl < Mrt.1333- > 1333 Jan van Sassenheim 1344-1346 Roelof van Dalem 1347-1348 Filips van Polanen 1349 - 1351 1352-1355 Daniël van der Merwede ? - 1414 - ? Jan van Drongelen 1450-1456 Floris Oem van Wijngaarden 1673-1721 Pompejus de Roovere
Zuid Categorie:Geschiedenis van Noord-Brabant