Theodorus Maria (Dick) Tol (Volendam, 21 augustus 1934 – Amsterdam, 13 december 1973) was een Nederlands voetballer die zijn hele voetballeven speelde voor Volendam. Hij was topscorer van de Eredivisie in 1962 en twee keer van de Eerste divisie, in 1957 en 1967. Loopbaan Beginjaren Dick Tol was de jongste uit een gezin van vier kinderen. Zijn vader Kees Tol was visverkoper in welgestelde wijken, zoals in Bloemendaal en Heemstede.Portret Dick Tol, Volendam voetbalhistorie.https://volendamvoetbalhistorie.nl/portretten/dick-tol-knoest/ Vlak na de Tweede Wereldoorlog meldde hij zich op elfjarige leeftijd aan bij RKSV Volendam. In zijn jeugdjaren scoorde hij al makkelijk. Hij behoorde tot een talentvolle lichting met onder meer Klaas Karregat en Harmen Veerman, allen geboren in 1934. Tol scoorde als achttienjarige op 12 oktober 1952 zijn eerste competitiedoelpunt in het eerste elftal. Volendam mist zijn schutters en heeft matig succes (3-2) HFC niet tegen tactiek opgewassen. "Nieuwe Haarlemsche courant". Haarlem, 13-10-1952, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMNHA03:179268011:mpeg21:p00004 Toch kreeg hij niet direct een vaste plek in de Volendamse voorhoede. Tol was geen technische speler, maar moest het vooral hebben van zijn explosiviteit, fysieke kracht en fanatisme. Hij werd in 1954 opgeroepen voor militaire dienst waardoor hij soms op zondagen geen vrijaf kreeg. Doorbraak Door het vertrek van de broers Klaas en Thoom Smit naar de nieuwe profclub Alkmaar '54, dat uitkwam in de ‘wilde’ profcompetitie van de NBVB, kwamen in 1954 twee plaatsen vrij in de voorhoede van Volendam. Die werden ingenomen door midvoor Dick Tol en vleugelspeler Harmen Veerman. Alhoewel Tol in het seizoen 1954/55 maar in veertien van de twintig competitieduels meespeelde, werd hij voor het eerst clubtopscorer met dertien treffers. Een jaar na de invoering maakte Volendam in 1955 de overstap naar het betaald voetbal. Het betekende ook de doorbraak voor Tol die op 11 september 1955, thuis tegen KFC (5-2), het eerste profdoelpunt maakte voor zijn club. Hij kwam dat seizoen tot dertig treffers in evenzoveel wedstrijden. Bij de invoering van de divisies in 1956, werd Volendam ingedeeld in de Eerste divisie B. Met 35 goals werd hij de eerste topscorer van de Eerste divisie. B-international Tol speelde vijf officiële interlands voor het Nederlands B-elftal waarin hij tot vier treffers kwam. Hij debuteerde met een doelpunt op 3 november 1956 in de met 3-0 gewonnen thuiswedstrijd tegen de B-ploeg van Denemarken.Nederland B had met Deense B-ploeg weinig moeite: 3—O Doelpunten kwamen van Schouten (2x) en Tol. "Het Parool". Amsterdam, 05-11-1956. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010832321:mpeg21:p008 Zijn laatste optreden in het B-elftal was op 13 mei 1959 tegen de nationale ploeg van Luxemburg. Tol scoorde tweemaal in het met 4-0 gewonnen duel.Zwak Luxemburg met 4-0 verslagen Tol blonk uit, maar kreeg weinig tegenstand. "Algemeen Handelsblad". Amsterdam, 14-05-1959. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036977:mpeg21:p011 Bekerstunts Tol boekte met Volendam als Eerste divisieclub twee opmerkelijke bekersuccessen tegen Ajax. De Volendammers schakelden op 14 oktober 1956 voor eigen publiek de koploper van de Eredivisie uit (4-2). Dick Tol had met twee goals een groot aandeel in de zege.OM DE KNVB-BEKER Volendam wipte Ajax. "De Volkskrant". 's-Hertogenbosch, 15-10-1956. Geraadpleegd op Delpher op 09-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010845339:mpeg21:p007 Een vergelijkbare bekerstunt vond plaats op nieuwjaarsdag 1 januari 1961. Dick Tol was toen amper hersteld van een knieoperatie die hem een halfjaar aan de kant hield. Volendam klopte Ajax met 4-3 door viermaal Tol.Dick Tol voert Volendam naar glorieuze zege Landskampioen Ajax verslagen in opmerkelijke bekerwedstrijd. "De Tijd De Maasbode". Amsterdam, 02-01-1961, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011234221:mpeg21:p007 Tussen beide zeges op Ajax in bereikte Volendam de finale van de KNVB beker in het seizoen 1957/58. De Volendamse club versloeg zes tegenstanders om in de eindstrijd te komen. Tol was goed op schot want hij scoorde in alle bekerduels. Met als uitschieter zijn zeven doelpunten in de kwartfinale tegen Wageningen (9-2) op 15 juni 1958.Volendam verpulverde Wageningen met 9-2 Zeven doelpunten van Dick Tol. "Nijmeegsch dagblad". Nijmegen, 16-06-1958, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMRANM03:048412061:mpeg21:p00003 Volendam verloor de finale op 26 juni 1958 met 3-4, met een treffer van Tol, van Sparta in het Olympisch stadion in Amsterdam.Sparta toonde ook in de finale tegen Volendam zijn cup fighters-spirit. "De Maasbode". Rotterdam, 27-06-1958, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 28-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB15:000578073:mpeg21:p00009 miniatuur|Dick Tol (rechts) met Klaas Karregat op de Heen en Weer bij promotie Volendam naar Eredivisie (17 mei 1959). Knieoperatie In het seizoen 1958/59 pakte Volendam het kampioenschap in de Eerste divisie. Zondag 23 augustus 1959 was een historische dag voor de club. Bij het Volendamse debuut in de Eredivisie, scoorde Tol eenmaal voor eigen publiek tegen DWS (3-1). Hij raakte in dat voetbaljaar voor het eerst langdurig geblesseerd. Daardoor miste hij de beslissende slotfase in het voorjaar van 1960 waarin Volendam degradatie niet kan voorkomen. Ook bij de terugkeer in de Eerste divisie na de zomer bleef de Volendamse topschutter langs de kant. Hij onderging begin september 1960, tegelijkertijd met ploeggenoot Dick Maurer, een knieoperatie bij de Duitse voetbalchirurg Weiss in het ziekenhuis in Aken.Naast elkaar. "De Telegraaf". Amsterdam, 05-09-1960, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110588020:mpeg21:p006 Op 20 november 1960 maakte hij zijn rentree, maar dit moment kwam te vroeg. Na een halve wedstrijd moest hij opnieuw geblesseerd afhaken.Dick Tol (eindelijk terug) viel weer uit. "De Telegraaf". Amsterdam, 21-11-1960, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:110588060:mpeg21:p009 Vijf weken later, op tweede kerstdag tegen Vitesse, was hij weer van de partij.Tol uitbundig begroet. Volendam greep winst in tweede kwartier. "De Volkskrant". 's-Hertogenbosch, 27-12-1960. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010877933:mpeg21:p006 Hij kon de tweede seizoenshelft uitspelen waarin hij zestien keer doel trof en Volendam terugkeerde naar de Eredivisie. Schorsing en topscorer In het seizoen 1961/62 werd hij topscorer van de Eredivisie met 27 doelpunten. Dit was voor Volendam een topjaar waarin de club op de zevende plaats eindigde. Voor Tol was het een bewogen seizoen met ups en downs. De voorbereiding begon in mineur want in augustus tijdens een oefenduel tegen Quick Boys liep hij een enkelblessure op.Tegenslag voor Volendam Tol en Jan Schilder spelen niet. "De Volkskrant". 's-Hertogenbosch, 17-08-1961. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010877466:mpeg21:p013 Daardoor miste hij de competitiestart. Bij de derde wedstrijd, op 3 september uit tegen GVAV, was hij weer terug. Mede dankzij zijn twee treffers won Volendam met 1-3.GVAV ontredderd Tol vierde rentree. "De Telegraaf". Amsterdam, 04-09-1961, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011204107:mpeg21:p011 Op zondagmiddag 8 oktober 1961 trad Volendam in De Kuip aan tegen Feijenoord. In de 32e minuut vond een incident plaats toen Dick Tol vrije doortocht kreeg naar het Rotterdamse doel. Feijenoord-verdediger Hans Kraay greep de Volendamse spits vast.Dick Tol sloeg Hans Kraay K.O. Feijenoord won ten slotte van negen Volendammers. "Het Parool". Amsterdam, 09-10-1961. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010840937:mpeg21:p017 Tol rukte zich los en deelde daarbij een klap uit aan Kraay die gestrekt neerging. Arbiter Bronkhorst kende geen pardon en stuurde Tol van het veld.Tol moet tol betalen voor Kraafg’s,vergrijp’. "De Telegraaf". Amsterdam, 09-10-1961, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011204137:mpeg21:p011 Tol, die tot dan toe een blanco strafblad had, kreeg een schorsing van vier duels. Hij tekende protest aan en op 1 november vond de mondelinge behandeling plaats. De commissie van beroep handhaafde de straf omdat er voldoende bewijs zou zijn dat Tol bewust zijn tegenstander had geslagen.Uitspraak commissie van beroep. Sportkroniek 20 november 1961, pagina 17. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKNVB01:000548021:00001 Weer blessure Door zijn goede prestaties kreeg hij zijn eerste uitnodiging voor het Nederlands elftal, voor de interland tegen Denemarken op woensdag 26 september 1962. Drie dagen daarvoor liep Tol een gescheurde enkelband op in een duel met Guus Haak van ADO. Daardoor moest hij noodgedwongen afzeggen. Het bleef voor de Volendammer bij deze ene uitnodiging. Tol keerde opnieuw te vroeg terug op het voetbalveld. Op 18 november, uit tegen Blauw-Wit, kon hij na twintig minuten niet verder vanwege zijn enkelblessure. Hij stond langere tijd buitenspel.De pechvogel heet Dik Tol. "Algemeen Dagblad". Rotterdam, 30-11-1962. Geraadpleegd op Delpher op 11-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002801026:mpeg21:p00019 In een interview in Het Vrije Volk op 1 december 1962 uitte Tol zijn ongenoegen. Hij beschuldigde zijn tegenstanders ervan dat ze hem bewust zouden willen blesseren.Vandaag In het nieuws Dik Tol: Ze loeren... van achteren, ze willen me buiten de lijnen trappen met Bob Nahuisen. "Het vrije volk : democratisch-socialistisch dagblad". Rotterdam, 01-12-1962, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 27-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010954008:mpeg21:p019 Het leidde tot een kritische reactie van sportjournalist Herman Kuiphof in Sportkroniek. Kuiphof vond de uitlatingen niet sportief en stelde dat de speelwijze van Tol als stormram mede de oorzaak was van het blessureleed.Zware freekick, veroorzaakt door Dik Tol. Sportkroniek, voorpagina, 10 december 1962. Geraadpleegd op Delpher op 29-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKNVB01:000550024:00001 Door de strenge winter van 1963 lag de Eredivisie drie maanden stil. Bij de hervatting op 17 maart 1963 was Tol terug en hij scoorde tweemaal op bezoek bij Fortuna '54 (2-2).Volendam liep hard van stapel. "De Telegraaf". Amsterdam, 18-03-1963, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 30-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011204554:mpeg21:p009 Hij bleef dat seizoen op dertien treffers steken. Afscheid Ondanks de zeventien doelpunten van Tol, voor het tiende jaar op rij clubtopschutter, moest Volendam in 1964 afdalen naar de Eerste divisie. Na drie seizoenen werd Volendam weer kampioen en keerde in 1967 terug in de hoogste klasse. Aanvoerder Tol was met 31 doelpunten topscorer van de Eerste divisie. Hij bleef in het seizoen 1966/67 grotendeels blessurevrij en miste slechts een wedstrijd. Toch besloot hij op 32-jarige leeftijd zijn voetballoopbaan te beëindigen.Dick Tol: “Het wordt me allemaal teveel”. "Nieuwsblad van het Noorden". Groningen, 12-05-1967, p. 27. Geraadpleegd op Delpher op 30-08-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010870178:mpeg21:p027