Hans Bayens (Hastière-Lavaux, 12 november 1924 - Amsterdam, 19 juli 2003) was een Nederlandse beeldhouwer, schilder en tekenaar.
Leven en werk Bayens werd geboren in België als zoon van de Nederlandse kunstenaars Han Bayens en Elisabeth Polak, maar groeide op in Amsterdam. Hier deed hij eindexamen aan het Barlaeus Gymnasium. Belangrijk hierbij was zijn literaire vorming voor zijn latere werk. Van 1946 tot 1949 verbleef hij in Antwerpen, waar hij zijn opleiding tot schilder en beeldhouwer kreeg aan het Nationaal Hoger Instituut voor Schone Kunsten. Leermeesters waren onder anderen Opsomer, Saverys, De Coninck, Van Vlasselaer (monumentale kunsten) en Puvrez.
Na zijn studie vertrok hij met een beurs van het Maison Descartes naar Parijs, waar hij een atelier kon betrekken in de Manufacture des Gobelins. Hier leerde hij zich bekwamen in het ontwerpen van kartons voor wandtapijten, daarnaast kopieerde hij onder andere de oude meesters in het Louvre. Na nog een stage in Aubusson (bij Lurçat) sloot hij deze periode af, om vervolgens nog enkele maanden in de bekende mijnstreek de Borinage door te brengen. Van Gogh en Israëls waren hem hierin voorgegaan.Truusje Goedings, 'Schilder en tekenaar' in: Hans Bayens, Karel Mechiels, Truusje Goedings en Antoon Erftemeijer, Bayens, Wijk en Aalburg, Pictures Publishers, 1995, 2001 tweede aangepaste druk, 9-20, aldaar 13.
Toen hij zich uiteindelijk rond 1950-1951 weer in Amsterdam vestigde brak in eerste instantie een lastige tijd voor hem aan, hij moest op zoek naar een eigen vorm, stijl, identiteit. Het land moest weer opgebouwd worden (Wederopbouwperiode) en de abstracte kunst was in opkomst. Na opdrachten voor wandschilderingen (Marcanti Markthal, 1953), (Wilton-Fijenoord, 1954) en de IJsselcentrale, 1955), zo ook voor enkele wandtapijten (onder andere voor de Staatsmijnen, nu DSM) en een sgraffito voor het Ministerie van Landbouw en Visserij (1955), werd toch dat wat hem het meeste lag, het maken van olieverfschilderijen, aquarellen, pastels en tekeningen, in afwisseling met boetseren, zijn belangrijkste vorm. En slaagde hij erin succesvol te worden.Biografie Hans Bayens op website Bayens Positieve recensies droegen hieraan bij. Zo typeerde Redeker Bayens in Algemeen Handelsblad als vertegenwoordiger van een "Antwerpse school" met "echte, levende, bezielde en breedbewogen peintuur, samen met een rijk en gevoelig kolorisme" en prees Engelman in De Tijd zijn "spontane, bekwame en gevoelige schildertrant".Redeker in Algemeen Handelsblad, 13-2-1965, en Engelman in De Tijd, februari 1965, vermeld in: Truusje Goedings, 'Schilder en tekenaar', Bayens, 17.
Zijn werk wordt wel getypeerd als impressionistisch maar ook psychologisch expressief.Truusje Goedings, 'Schilder en tekenaar', Bayens, 18. Een andere karakterisering van zijn stijl is laat- of post-impressionistisch.Tekst website tentoonstelling Bayens in Museum De Wieger, Deurne, 25 mei 2024 tot 12 januari 2025. Geraadpleegd 2 maart 2026. Voorbeelden waren Constable, Breitner, Goya, Turner, Vuillard, en ook dubbeltalenten als Degas en Rik Wouters. Onderwerpen vormden ook steeds meer mensen in zijn eigen omgeving, alsook landschap en interieur. Zo ontstonden reeksen tekeningen en werken in olieverf, pastel en aquarel van bijvoorbeeld het circus, het Koninklijk Concertgebouworkest, het antiquariaat, de Grote visite (ziekenhuisserie) en het Joegoslavië Tribunaal.
Daarnaast maakte hij ook regelmatig schilderreizen naar Engeland (Brighton en Constable Country), Frankrijk (l'Oise) en België. Hij schilderde portretten van vrienden en collega's zoals Geert van Oorschot, Harry op de Laak, Kees Verwey, maar ook van Willem Drees, Wim Kan, Maurits van Loon, Eugen Jochum, Arend Jan Dunning en Thérèse Cornips. Als beeldhouwer werd hij vooral bekend met de bronzen van door hem geliefde figuren uit de Nederlandse literatuur Multatuli, Theo Thijssen, Nescio's Titaantjes, Gorter, Thorbecke en Betje Wolff en Aagje Deken. Zijn werk is in veel musea en galeries in Nederland en daarbuiten tentoongesteld en is vertegenwoordigd in de collecties van particulieren, musea en overheidsdiensten in binnen- en buitenland.
thumb|Bayens bij de plaatsing van het beeld van Theo Thijssen in 1979.
Bayens geloofde in directheid: "Ik heb dat in Antwerpen ervaren, op de academie en stond verbaasd hoe die Vlamingen met hun onbezorgde directheid een naakt boetseerden in de klas. Daar werd met een joie de vivre gewerkt. Ik heb later veel profijt ondervonden van die tijd, van de jeu van die Vlamingen."Hans Bayens, 'Het gaat er om iets te veroveren' (Radio-interview voor het programma "Een leven lang" door Petra van Hulsen, 1996), in: Hans Bayens, een hommage (Amsterdam 2024).
thumb|Bayens tijdens het werken aan zijn beeld Bokspringende jongens (1965)
Bayens was getrouwd met Annelies Bekker.
Werken (selectie beelden) Vader, zoon, vogel (1960), Zwolle Schaftende arbeiders (1962), Van der Hooplaan, Amstelveen Moeder met Kind (1965), Amstelveen Verzetsmonument Crossline (1965), Albrechtplein, Sliedrecht Commedia dell' Arte (1965), Julianadorp Bokspringende jongens (1966), Hilversum Het Toilet (1969), Homeruslaan, Utrecht De Kaartspelers (1970), Gregoriuslaan, Bilthoven Cyrano de Bergerac (1970), Zwijndrecht Meisje op pony (1970), Zwijndrecht De Titaantjes/Hommage aan Nescio (1971), Oosterpark, Amsterdam Begijnen (1971), Begijnhof, Breda Kind op pony (1971), Hilversum Moeder en kind (1972) Utrecht Het Toilet (1972), Minervaplein Utrecht C.C.S. Crone (1972), in de Bruntenhof, Utrecht De landman (1973), Rijnzichtweg / Buitenlust, Oegstgeest Cameraman (1976), Mediapark, Hilversum Theo Thijssen (beeld)|Theo Thijssen (1979), Lindengracht, Amsterdam Vrijend Paar (1980), op de Kaasmarkt in Purmerend Fontein met beeld van Peter Stuyvesant (1981), West-Indisch Huis, Amsterdam De Veerman (1984), Heukelum Plaquette Annick van Hardeveld (1985), op het Hekelveld in Amsterdam Lopende vrouw (1985), Oldenzaal Willy Alberti - plaquette (1986), aan de Westerkerk, Amsterdam Multatuli (1987), Torensluis, Amsterdam De schaapherder (1987), Brink Heerde Wachtkamer (1987), Kerkplein, Leersum Kaatje (1989), bij restaurant Kaatje bij de Sluis in Blokzijl Herman Gorter (1990), Zeeweg, Bergen aan Zee Thorbecke (1992), Stationsplein, Zwolle Dikkertje Dap (1993), (gestolen vanaf) Van der Biltlaan, Kapelle Willem Witsen, (1994) Constantijn en Christiaan Huygens (1996), Voorburg Erfgooier (1997), Hilversum Staand naakt met been omhoog (2001), Hommage aan Degas, St. Antonius Ziekenhuis, Woerden
Opdrachten voor prijzen Ontwerper Theo Thijssen-prijs (P.C. Hooft-prijs voor Kinder- en Jeugdliteratuur), 1976 Ontwerper Thorbeckeprijs voor politieke welsprekendheid, door Leidse Universiteit, 1992
Onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
Fotogalerij
Publicaties Annelies Bayens (red.), Hans Bayens, een hommage, Amsterdam 2024. Nico Keuning, "Allemaal wereldverbeteraars. Hans Bayens in Beeld", artikel in Ons Amsterdam, september 2024, p. 6-9. Joost Galema, Wonder om de hoek. 36 beweegredenen om van Het Concertgebouw te houden, uitgave Stichting Het Concertgebouw Fonds met 39 illustraties van Hans Bayens, Amsterdam 2013. Petra van Hulsen, "Het gaat er om iets te veroveren", interview met Hans Bayens 1996, bij tentoonstelling Het liefdevolle oog, Zutphen 2011. Gijsbert van der Wal, "Het verleden klinkt door in kunst Bayens", in NRC Handelsblad, 11 februari 2010. Annelies Bayens, "Hans Bayens. Schilder en plein air 1924-2003", Amsterdam 2004. Verschenen bij de tentoonstelling Het landschap van Bayens in Kasteel Groeneveld in Baarn, 2004. Truusje Goedings, "Het landschap van Hans Bayens", themanummer Groeneveldblad, Kasteel Groeneveld, Baarn 2004. Annelies Bayens, Han Bayens en Bets Polak, Amsterdam 2003. Robert Mens, "Is getekend: Hans Bayens", artikel in Tableau februari 2003, p. 75-79. Chirurgie in beeld, uitgave ter gelegenheid van 100 jaar chirurgie in Nederland (1902-2002) door A. van der Tol (onder andere artikel Hans Bayens), Six Art Promotion, Amsterdam 2002. Erik Ariëns Kappers en Peter Schatborn, Hans Bayens. Tekeningen van een antiquariaat, Amsterdam 2000. Annelies Bayens, Hans Bayens. Schetsboek, Amsterdam 1999. Hans Bayens, Karel Mechiels, Truusje Goedings en Antoon Erftemeijer, Bayens, Wijk en Aalburg, Pictures Publishers, 1995, 2001 tweede aangepaste druk. Lisette Schuitemaker, "Bayens beeltenissen", artikel in Residence februari 1995, p. 101-105. Nico ter Linden, Christoffel de Veerman, illustraties Hans Bayens, uitgeverij Kok, Kampen 1993. Hans Bayens, "De man met de hoed", artikel in Tirade, Amsterdam 1988, p. 206-207. Hans Bayens, "Hollands dagboek" (naar aanleiding van plaatsing en onthulling Multatuli-standbeeld), artikel in NRC Handelsblad, 16-5-1987, "Zaterdags bijvoegsel", p. 7. Theo Thijssen, De liefde van Kees de jongen, uitgave Theo Thijssen Comité, met 4 illustraties (originele litho’s) Hans Bayens, Amsterdam 1979. Titaantjes, uitgave in eigen beheer Hans Bayens vanwege zijn vijftigste geboortejaar, geïllustreerd met eigen tekeningen, Amsterdam 1974. Christiaan de Moor en Hans Bayens, "Nederlandse wandtapijten", artikel in Kroniek van Kunst en Kultuur, Amsterdam 1-2-1953, jaargang 13, nummer 2, p. 25-28. Tentoonstellingscatalogus Museum Arnhem bij tentoonstelling over wandtapijten met inleiding/voorwoord door Hans Bayens, 1951. Hans Bayens, "Aubusson, Parijs en wij", artikel in Kroniek van Kunst en Kultuur, Amsterdam 1-7-1950, jaargang 11, nummer 7, p. 166-169.
Zie ook Lijst van Nederlandse beeldhouwers
Externe link
Website Hans Bayens
Categorie:Nederlands beeldhouwer Categorie:Nederlands kunstschilder