Stadelmaier B.V. (voordien het Atelier voor Kerkelijke Gewaadkunst A.W. Stadelmaier en van 1977 tot 2004 Stadelmaier Nijmegen B.V.) was een Nederlands familiebedrijf gespecialiseerd in de vervaardiging van liturgische gewaden en andere paramenten, werkzaam van 1930 tot 2010. In zijn 80-jarige bestaan ging het bedrijf tot de top van de paramentenmakers in de wereld behoren met dealers in Italië, Oostenrijk, Duitsland, Engeland, de Verenigde Staten en Canada.
Oprichting en de ontwikkeling van een eigen stijl Het echtpaar Arthur Willi Stadelmaier (Pforzheim, 4 november 1901 – Nijmegen, 17 mei 1981) en Magdalena Stadelmaier-Glässner (Groß Wartenberg (het huidige Syców), 27 september 1906 – Nijmegen, 20 september 1989) vestigde zich eind jaren twintig van de twintigste eeuw in Nijmegen. Het echtpaar werd in 1939 genaturaliseerd. Zij begonnen als Nederlandse vertegenwoordigers van Emil Metzner uit Neustadt (Opper-Silezië) (het huidige Prudnik), een bedrijf dat kerkelijk textiel leverde. In oktober 1930 schreef A.W. Stadelmaier zich in bij de Nijmeegse Kamer van Koophandel als atelier en verkoopkantoor voor paramenten en handwerkmaterialen.
Naast de verkoop van paramentstoffen en -onderdelen van de firma Metzner (tot 1934) maakte het bedrijf gewaden naar eigen ontwerp. Magdalena Glässner, die als borduurster was opgeleid door de Ursulinen in Ober-Weistritz (Bystrzyca Górna), had de leiding over het borduuratelier.
De paramenten kregen een duidelijk herkenbare eigen stijl door de samenwerking met de kunstenaar en ontwerper Wim van Woerkom (1905-1998), die in 1936 op freelancebasis werd aangetrokken. Magdalena Glässner bleef verantwoordelijk voor de omzetting van de ontwerpen van Van Woerkom naar borduurwerk. Zij bepaalde de toegepaste borduurtechnieken, kleuren en materialen, en daarmee voor een groot gedeelte de kwaliteit en de uitstraling van de gewaden. Kenmerkend voor het werk van het atelier tot in het begin van de jaren zestig zijn figuren gevormd door expressieve borduursteken over applicaties. De figuren zijn hoekig, met nadrukkelijk aangezette gelaatstrekken en zwarte contourlijnen. Het kleurenpalet droeg bij aan de eigentijdse uitstraling.
Na de Tweede Wereldoorlog legde het bedrijf zich uitsluitend toe op het maken van paramenten, wandkleden en vaandels voor kerkelijk gebruik.
Werkwijze en eerste bloeiperiode A.W. Stadelmaier had een uitgesproken bedrijfsvisie: de liturgische gewaden die in het atelier gemaakt werden moesten aan een ambachtelijke maar tevens kunstzinnige kwaliteit voldoen. Vanaf het begin profileerde het bedrijf zich in de markt met breed uitgezette reclamecampagnes rondom belangrijke opdrachten waarin deze visie werd geëtaleerd. Spraakmakende projecten uit de beginperiode waren de gewaden voor de kapellen aan boord van de grote passagiersschepen van de Holland-Amerika Lijn, de Nieuw-Amsterdam (1946) en de Statendam (1957), en het wandkleed met de voorstelling van St. Stefanus, keizer Trajanus en Karel de Grote, naar ontwerp van Van Woerkom (zie afbeeldingen). Dit werd namens katholiek Nijmegen bij gelegenheid van het 1850-jarig stadsjubileum aan paus Pius XII aangeboden.
Dankzij de uitgesproken stijl, die vernieuwend maar toch 'vroom' werd gevonden,De Gelderlander, 1 februari 1957: ‘Nieuwe wegen in de paramentiek’. belangrijke opdrachten en regelmatige belangstelling in de pers, kreeg het bedrijf in de jaren vijftig van de twintigste eeuw grote naamsbekendheid.
Tweede bloeiperiode onder Ben Stadelmaier
Bernard Konrad Paul (Ben) Stadelmaier (1934 - 2023) trad in 1954 als vertegenwoordiger in dienst van het bedrijf.Ben Stadelmaier overleden Nieuwsbericht Katholiek Documentatie Centrum d.d. 10 januari 2024 In 1957 wist hij monseigneur Bekkers te bewegen bij zijn inwijding als bisschop van Den Bosch de als modern bekendstaande Stadelmaierparamenten te dragen. Daarnaast was Ben Stadelmaier actief betrokken bij de ontwikkeling van gewaden die pasten bij de nieuwe liturgie, waaronder een gewaad voor de concelebratie. Het zogenaamde Nijmeegs model heeft een opstaande kraag en wordt gedragen met een stola over het gewaad heen. Sinds de introductie in de jaren zeventig van de vorige eeuw is dit type gewaad met een zogenaamde 'buitenstola' wereldwijd nog steeds in gebruik. Dit van de traditie afwijkende gewaad kreeg het pauselijke nihil obstat (geen bezwaar) toen paus Johannes Paulus II het bij zijn bezoek aan Nederland in 1985 droeg. De buitenstola was speciaal voor hem ontworpen met een afbeelding van St.-Willibrord, naar een ontwerp van W. Persey (zie de afbeelding van Paus Johannes Paulus II in de Jaarbeurshal in Utrecht).
Door verschillende oorzaken raakte de professie van paramentmaker in de jaren zestig in zwaar weer en nam het aantal ateliers snel in aantal af. Een belangrijke oorzaak was de vernieuwing van de liturgie naar aanleiding van het Tweede Vaticaans Concilie. Ben Stadelmaier nam in 1977 samen met zijn vrouw Marianne Stadelmaier-van Baal (1938-2016) het bedrijf van zijn vader over. Hij voerde vernieuwingen door, zoals het gebruik van ongedessineerde lichtgewicht stoffen en promootte het Nijmeegse model op internationaal niveau. Dankzij de uitbreiding van de Amerikaanse afzetmarkt en het succes van de nieuwe gewaadvorm en variaties daarop kende het bedrijf een tweede bloeiperiode.
Vanaf de jaren tachtig stond de firma Stadelmaier bekend om de kwaliteit van zijn gewaden die de schoonheid van de eucharistie benadrukten en werden de sobere maar exclusieve gewaden haute couture voor de geestelijkheid genoemd.Wilma Nanninga in De Telegraaf, 3 maart 1983. In 1987 werd Stadelmaier door het KRO-programma Brandpunt in de markt uitverkozen tot een van vijftien dynamische bedrijven in Nederland.
Megaprojecten in de laatste periode Onder leiding van Aart Stadelmaier (1965), die in 1997 zijn vader opvolgde, specialiseerde het bedrijf zich in moderne, sobere gewaden voor grote plechtigheden, in het bijzonder voor de Amerikaanse markt. Zo werden in 1999 vijftienhonderd gewaden geleverd voor het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Saint Louis (Missouri)Jessica Scheffer in De Gelderlander, 13 januari 1999. en achthonderd bij de opening van de kathedraal van Los Angeles in september 2002.De Gelderlander, 10 september 2002. Sinds 1994 werd het specialistische borduurwerk uitgevoerd door een productiebedrijf in Roemenië.
Opheffing In 2004 ging het atelier failliet door een afnemende markt en slechte bedrijfsresultaten.Eric Reijnen, De Gelderlander, 2 april 2004. In afgeslankte vorm maakte het bedrijf een doorstart en werd de gehele productie naar Roemenië verplaatst. Op 21 december 2010 werd Stadelmaier B.V. definitief failliet verklaard. Op 4 februari 2011 werden het merk en de modellen door de curator verkocht aan de Belgische bedrijven Kunstateliers Slabbinck en Arte Grossé.
Het Katholiek Documentatie Centrum (KDC) beheert het archief van Stadelmaier BV, bestaande uit tekeningen/ontwerpen en bedrijfseconomische documenten. Tevens beheert het archivalia van het Kevelaerse atelier J.W. van den Wyenberg.
Bekende geestelijken die Stadelmaiergewaden droegen 1957: mgr. Bekkers bij zijn wijding als bisschop van 's-Hertogenbosch 1958: kardinaal Alfrink bij het Mariacongres in Nijmegen 1960 en 1965: paus Paulus VI 1985: paus Johannes Paulus II bij zijn bezoek aan de Nederlandse Kerkprovincie 1999: paus Johannes Paulus II bij zijn bezoek aan de VS 2008: paus Benedictus XVI bij zijn bezoek aan de VS
Belangrijke werken 1941: St.-Matthiasvaandel Weert 1946: Holland America Lijn: m.s. Nieuw Amsterdam, uitrusting van de scheepskapel 1955: paus Pius XII,Vaticaanstad: Wandkleed Nijmegen 1850 jaar 1957: mgr. Bekkers, Den Bosch: modern inwijdingsgewaad 1957: Holland America Lijn: m.s. Statendam, m.s. Maasdam en m.s. Rotterdam, uitrusting van de scheepskapellen 1959: Cardinaal Gracias, Bombay: pontificaal gouden stel 1960: paus Paulus VI, Vaticaanstad: Kazuifel Christus Koning 1961: Beckenried, Zwitserland: drie wandkleden van 300 cm hoog met afbeeldingen van de drie Aartsengelen 1965: aartsdiocees Los Angeles (VS): elf concelebratiegewaden waarvan een voor paus Paulus VI 1970: introductie van het Nijmeegs model met een overstola 1983: St. Mary's Kathedraal, San Francisco: vijftig kazuifels voor de Concelebratie 1985: bezoek paus Johannes Paulus II aan Nederland; alle paramenten voor de erediensten in Utrecht, Den Haag, Maastricht, Beek (L.), totaal rond 200 paramenten 1993: Miami (VS), pontificale set 1995: bezoek paus Johannes Paulus II aan New York, 1000 gewaden met Diocesaan Wapen 1999: bezoek paus Johannes Paulus II aan St. Louis (Mi.), 1200 gewaden 2003: inwijding van de Los Angeles Kathedraal (VS), 800 gewaden 2008: bezoek paus Benedictus XVI aan de VS, totaal 3300 paramenten, waaronder 400 mijters
Tentoonstellingen 1950: Utrecht, Religieus Kunstnaaldwerk 1979: München (D.), Liturgische Kleidung 1991: Nijmegen, Traditie & Mode in de Paramentiek 1992: Kevelaer (D.), Textile Kostbarkeiten von 1842 bis Morgen 2004: Krefeld (D.), Liturgie Gewänder 2008: Los Angeles (VS), For the Greater Glory of God 2015: Utrecht, Museum Catharijneconvent, Atelier Stadelmaier, Hemelse mode rond het altaar
Vestigingsadressen 1930-1934: ASTAN, Hazenkampscheweg 83, Nijmegen 1934-1953: A.W. Stadelmaier, St. Annastraat 59, Nijmegen 1953-2004: A.W. Stadelmaier, Oranjesingel 65, Nijmegen 1985-2010: Kevelaer Fahnen & Paramenten, Kapellenplatz 27, Duitsland 1996-1999: Stadelmaier Köln, Marzellenstrasse 35-43 (winkel) 1999-2004: Stadelmaier Nijmegen, Lagelandseweg 61 1999-2010: AstaRom, Satu Mare, Roemenië (borduuratelier) 2000-2003: 5th Avenue, New York (winkel P. Baker & Son) 2000-2012: Stadelmaier USA, 2723 Joan Ave., Bellevue, NE. 2000-2007: Stadelmaier Amsterdam, Nieuwezijds Voorburgwal 383 (winkel) 2004-2010: A. Stadelmaier, Dorpsstraat 112, Nijmegen (de voormalige Nederlands Hervormde kerk in Neerbosch, atelier en winkel)
Ontwerpers (selectie) 1936-1967: Wim van Woerkom, Nijmegen (1905-1998), kunstschilder-glazenier 1967-1997: Werner Persy, Trier (1924), kunstschilder-graveur-glazenier 1970: Franz Pauli, Brauweiler (1927-1970), glazenier 1977-1982: Ferdinand Zipper, Oosterbeek (1911-1985), kunstenaar-ontwerper 1990-1998: Marijke van Baalen, Nijmegen (1958), kunstschilder 2002-2004: Jan-Herman Lamers, Druten (1959), stylist
Externe link [https://www.ru.nl/kdc/
Categorie:Paramentenateliers Categorie:Voormalig Nederlands bedrijf Categorie:Economie in Nijmegen Categorie:Kleding van christelijke geestelijken